การพัฒนากลยุทธ์การดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพ โดยกระบวนการมีส่วนร่วม จังหวัดยโสธร

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนากลยุทธ์การดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพโดยกระบวนการมีส่วนร่วม มี 2 ระยะ ได้แก่ 1)ระยะเตรียมการ และ 2)ระยะพัฒนากลยุทธ์ มี 4 ขั้นตอน คือ การวางแผน การปฏิบัติ การสังเกตการณ์ และการสะท้อนผล กลุ่มตัวอย่าง คือประชาชนและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียใน 9 อำเภอ จังหวัดยโสธร เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แนวคำถามสนทนากลุ่ม การสัมภาษณ์เชิงลึก แบบสอบถามความรอบรู้ การปฏิบัติ การมีส่วนร่วม และความพึงพอใจ และแบบสำรวจผลิตภัณฑ์สุขภาพ ข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา Paired t-test และ Z-test และข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ดำเนินการเดือนมีนาคม–ธันวาคม 2568 ผลการศึกษาพบว่า ปัญหาสำคัญ ได้แก่ การโฆษณาเกินจริงผ่านสื่อออนไลน์ การลักลอบจำหน่ายยาชุดและผลิตภัณฑ์ผสมสเตียรอยด์ในร้านชำ ประชาชนขาดความรอบรู้ด้านสุขภาพ การขาดแคลนบุคลากรและการบูรณาการงาน จึงได้พัฒนากลยุทธ์ “FDA YASOTHON DRIVE 8” ขึ้น มี 8 มาตรการ ได้แก่ 1) การสร้างภาคีเครือข่ายและกลไกความร่วมมือ 2) การพัฒนาการเฝ้าระวังในยุคดิจิทัล 3) การบริหารจัดการทรัพยากรสู่ความเป็นเลิศ 4) การเสริมสร้างศักยภาพผู้ประกอบการและเศรษฐกิจสุขภาพชุมชน 5) การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ 6) การส่งเสริมและพัฒนาความรอบรู้ด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพ 7) การพัฒนานวัตกรรมและงานวิจัย และ 8) การกำกับติดตามและประเมินผล ภายหลังดำเนินกลยุทธ์ พบว่าความรอบรู้และการปฏิบัติเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ถูกต้องของประชาชนเพิ่มขึ้น (p<0.05) ผ่านเกณฑ์ด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพเพิ่มขึ้น (p<0.05) ขณะที่ด้านสถานที่และอุปกรณ์ยังไม่สามารถบอกได้ว่าเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (p=0.132) ภาคีเครือข่ายมีส่วนร่วมและพึงพอใจในระดับสูง สะท้อนประสิทธิผลของกลยุทธ์การดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคที่พัฒนาขึ้น