ผลของการพัฒนาแนวทางการจัดทำฉลากบนซองบรรจุยาของคลินิกเวชกรรมตามกฎหมาย: กรณีศึกษา อำเภอเมืองอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาแนวทางในการสนับสนุนคลินิกเอกชนให้สามารถจัดให้มีฉลากบรรจุยาและประเมินผลสำเร็จของโครงการฯ โดยการเปรียบเทียบฉลากบรรจุยาก่อนและหลังการเข้าร่วมโครงการนี้ ศึกษาในคือ คลินิกเอกชนด้านเวชกรรม อำเภอเมืองอุดรธานี เป็นการวิจัยการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมด้วยวงจร PAOR เก็บข้อมูลจากผู้ปฏิบัติงานที่มีหน้าที่ส่งมอบยาให้กับผู้ป่วย จำนวน 48 แห่ง ระยะเวลาวิจัย สิงหาคม 2567 - พฤศจิกายน 2568 รวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม Planning: วิเคราะห์ปัญหา Acting: ออกแบบการพัฒนาศักยภาพเป็น 3 แนวทาง ได้แก่ 1) คู่มือพัฒนาศักยภาพผู้ปฏิบัติงานด้วยตนเอง 2) บริการให้คำปรึกษาผ่านไลน์ Official 3) บริการให้คำปรึกษาเชิงลึก ณ คลินิกฉลากยาคุณภาพ Observing: ติดตามและประเมินผลการพัฒนาฉลากบนซองบรรจุยาในสัปดาห์ที่ 2 และ 4 Reflecting: มอบป้ายรับรองแก่คลินิกที่มีมาตรฐานและจัดการสนทนากลุ่ม (focus group) ร่วมกับผู้ปฏิบัติงานในคลินิกเพื่อประเมินแนวทางฯ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา (ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน)

ผลการศึกษาพบว่า จากคลินิกที่ศึกษา 48 แห่งพบว่าก่อนเข้าร่วมโครงการพัฒนาศักยภาพมีเพียง 3 แห่ง (6.3%) ที่ฉลากบรรจุยามีองค์ประกอบในครบถ้วนตามกฎหมายและหลังจากพัฒนาศักยภาพภายใน 4 สัปดาห์ พบว่าคลินิก 44 แห่ง (91.7%) สามารถจัดฉลากบรรจุยาครบถ้วนตามที่กฎหมายกำหนด โดยผู้ปฏิบัติงานในคลินิก 43 แห่ง ใช้คู่มือและปรึกษาผ่านช่องทางไลน์ official ส่วนใหญ่หัวข้อที่มีการปรึกษา คือ ชื่อยาภาษาไทย ข้อบ่งใช้ และคำเตือน ข้อควรระวังหรือข้อห้ามใช้ ส่วนคลินิกฉลากยาคุณภาพมีผู้ใช้บริการเพียง 12 แห่ง และจากการสนทนากลุ่มพบว่าโครงการฯ ดังกล่าวมีความเหมาะสม ส่วนอุปสรรคหลักคือการขาดฐานข้อมูลชื่อสามัญทางยาภาษาไทยและคำเตือน ข้อควรระวังหรือข้อห้ามใช้ที่สำคัญ ซึ่งโครงการดังกล่าว สามารถสนับสนุนให้คลินิกจัดให้มีฉลากบรรจุยาได้ตามกฎหมาย จึงควรขยายผลในวงกว้างและหน่วยงานที่รับผิดชอบควรจัดให้มีความสมบูรณ์ในฐานข้อมูลชื่อสามัญทางยาภาษาไทยและคำเตือน ข้อควรระวัง หรือข้อห้ามใช้ที่สำคัญ เพื่ออำนวยความสะดวกให้กับผู้ปฏิบัติงานในคลินิก