ผลของโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองโดยใช้แอปพลิเคชันไลน์ OA ต่อพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่เท้าในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ในชุมชน

ณัฐนันท์  รัตนะ; ฐิติ  จันทบูลย์; ณัฐวดี  ศรีแก้วคง; ณัฐวรา  ทวนทอง; อุมาพร นกแพทย์

ผู้แต่ง

ณัฐนันท์ รัตนะ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุราษฏธานี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
ฐิติ จันทบูลย์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุราษฏธานี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
ณัฐวดี ศรีแก้วคง วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุราษฏธานี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
ณัฐวรา ทวนทอง วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุราษฏธานี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
อุมาพร นกแพทย์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุราษฏธานี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

การจัดการตนเอง, ภาวะแทรกซ้อนที่เท้า, โรคเบาหวานชนิดที่ 2, พฤติกรรมสุขภาพ, การแพทย์ทางไกล

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง แบบสองกลุ่มวัดผลก่อนและหลัง วัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่เท้าในกลุ่มที่ได้รับโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองโดยใช้แอปพลิเคชันไลน์ OA ก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรมและเพื่อเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่เท้าในกลุ่มที่ได้รับโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองโดยใช้แอปพลิเคชันไลน์ OA กับกลุ่มที่ได้รับบริการตามปกติ เป็นระยะเวลา 4 สัปดาห์ กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ในชุมชน จำนวน 48 ราย โดยแบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 24 ราย และกลุ่มควบคุม 24 ราย พัฒนาจากแนวคิดทฤษฎีการจัดการตนเองของแคนเฟอร์ และกาลิก-บายส์ เครื่องมือในการรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป และแบบสอบถามพฤติกรรมการป้องกันการเกิดภาวะแทรกซ้อนที่เท้า ตรวจสอบค่าดัชนีความตรงของเนื้อหา เท่ากับ 1.00 และค่าความเชื่อมั่น โดยหาสัมประสิทธิ์อัลฟาครอนบาค เท่ากับ 0.85 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา สถิติ Paired Sample
t-test และสถิติ Independent t-test

ผลการวิจัยพบว่ากลุ่มทดลองที่ได้รับโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองโดยใช้แอปพลิเคชันไลน์ OA มีคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่เท้า (Mean = 54.96, S.D. = 0.74) สูงกว่าก่อนได้รับโปรแกรม (Mean = 45.83, S.D. = 0.67) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 4.90, p < .001) และสูงกว่ากลุ่มควบคุมที่ได้รับบริการตามปกติ (Mean = 44.33, S.D. = 1.21) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 5.20, p < .001)

ผลการศึกษาครั้งนี้แสดงให้เห็นว่าโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองโดยใช้แอปพลิเคชันไลน์ OA สามารถนำมาใช้เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่เท้าได้ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ในชุมชน เพื่อนำไปสู่การป้องกันการเกิดภาวะแทรกซ้อนที่เท้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

International Diabetes Federation. Thailand. Brussels: International Diabetes Federation [Internet]. 2024. [cited 2025 oct 10]. Available from: https://idf.org/our-network/regions-and-members/western-pacific/members/thailand/

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. โรคเบาหวาน ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ลดความเสี่ยง ควบคุมได้. [อินเตอร์เน็ต]. 2567. [เข้าถึงเมื่อ 10 ตุลาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=47609&deptcode=brc

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. กรมควบคุมโรคเดินหน้ารณรงค์วันเบาหวานโลก ปี 2568 ชวนวัยทำงานใส่ใจสุขภาพ สร้างพฤติกรรมสุขภาพที่ดี ลดเสี่ยงเบาหวาน. [อินเตอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2568]. 2568. เข้าถึงได้จาก:https://www.ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=56850&deptcode=brc&news_views=184

วิชัย เอกพลากร, บรรณาธิการ. รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 7 พ.ศ. 2567–2568. สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข [อินเตอร์เน็ต]. 2568. [เข้าถึงเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://thai-nhes.com/MiddleFiles/Reports_nhe/7/รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยครั้งที่7_1.pdf

สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี, สมาคมต่อมไร้ท่อแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566. สมาค,โรคเบาหวานแห่งประเทศไทย [อินเตอร์เน็ต]. 2566. [เข้าถึงเมื่อ 10 ตุลาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dmthai.org/new/index.php/activities-and-news/news-pr/naewthang-wech-ptibati-sahrab-rokh-bea-hwan-2566

CIMjournal. Diabetic foot. [อินเตอร์เน็ต]. 2561. [เข้าถึงเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://cimjournal.com/cvm-conference/diabetic-foot/

อัจฉรา สุวรรณนาคินทร์. คู่มือการพยาบาลการดูแลเท้าเพื่อป้องกันการเกิดแผลในผู้เป็นเบาหวาน. คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล [อินเตอร์เน็ต]. 2559. [เข้าถึงเมื่อ 10 ตุลาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.si.mahidol.ac.th/th/division/diabetes/admin/knowledges_files/22_44_1.pdf

กรวรรณ ผมทอง, เขมารดี มาสิงบุญ, วัลภา คุณทรงเกียรติ. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการดูแลเท้าของผู้ป่วยเบาหวานกลุ่มเสี่ยงต่อการเกิดแผลที่เท้า. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ. 2562; 37(4):109-118.

อุมาพร นกแพทย์, ศิวพร อึ้งวัฒนา, นพมาศ ศรีเพชรวรรณดี. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างแรงจูงใจต่อพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่เท้าในผู้ที่มีภาวะเบาหวานที่ควบคุมน้ำตาลไม่ได้ในชุมชน. วารสารพยาบาลและการศึกษา. 2567; 17(4): 64-78.

Kanfer FH, Gaelick-Buys L. Self-management methods. In: Kanfer FH, Goldstein AP, editors. Helping people change: A textbook of methods. New York: Pergamon Press; 1991

Bonoto BC, de Araújo VE, Godói IP, Lemos LLP, Godman B, Bennie M, et al. Efficacy of Mobile Apps to Support the Care of Patients With Diabetes Mellitus: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. JMIR Mhealth Uhealth. 2017; 5(3): e4. doi:10.2196/jmir.6309

Meekaew P, Pichayapinyo P, Thiangtham W, Lagampan S, Supasyndh O. A nurse-led Intervention Program Using the LINE Official Account (OA) Application to Improve Self-Care and Clinical Outcomes in Patients With Diabetes and Comorbidities. Sci Diabetes Self Manag Care. 2025; 51(5): doi:10.1177/26350106251371083

ปัญจนีย์ ทองโปร่ง, ประพัสสร แย้มโกสุม, ศรีสุพรรณ นันทไพบูลย์, ธวัลรัตน์ จรสระน้อย. ผลของโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองโดยใช้แอปพลิเคชันไลน์ต่อความรู้ พฤติกรรมการจัดการตนเอง และผลลัพธ์ทางคลินิกในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 รายใหม่ โรงพยาบาลบัวใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ. 2568; 43(1): e277404.

รัตน์ศิริ ทาโต. การวิจัยทางพยาบาลศาสตร์: แนวคิดสู่การประยุกต์ใช้. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2564.

เนตรนภา บุญธนาพิศาล, สุภาพร แนวบุตร, วรวรรณ์ ทิพย์วารีรมย์. ผลของโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองโดยใช้แอพพลิเคชั่นไลน์ต่อพฤติกรรมสุขภาพและระดับน้ำตาลสะสมในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ. 2565; 16(3): 47-59.

สุนันทา พรมป้อง, เบ็ญจวัลย์ เรือนรส. ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและระดับน้ำตาลสะสมในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ ในคลินิกโรคเบาหวาน โรงพยาบาลธวัชบุรี. วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ. 2568; 6(1): 252-262.

ปรางค์ บัวทองคำวิเศษ, ดวงกมล ปิ่นเฉลียว, สุทธีพร มูลศาสตร์. ประสิทธิผลของโปรแกรมการจัดการตนเองในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในตำบลท่าก๊อ อำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย. วารสารพยาบาลตำรวจ. 2560; 9(1): 105-116.

จันทร์เพ็ญ สืบบุก. ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้. วารสารวิชาการและการพยาบาล วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จักรีรัช. 2567; 4(1): E001131.

กรวิชญ์ ศรีประเสริฐ, ศิวพร อึ้งวัฒนา, เดชา ทำดี. ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองผ่านการพยาบาลทางไกลต่อพฤติกรรมสุขภาพของผู้ที่มีภาวะเบาหวานควบคุมไม่ได้ในชุมชน. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. 2566; 50(3): 99-115.