ผลของโปรแกรมชะลอไตเสื่อมต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง อำเภอเมือง จังหวัดสุพรรณบุรี

วรัศยา แตงทอง; ชุติกาญจน์ ฉัตรรุ่ง; รุ่งดารา ใจดี; วรรณขจี สุวรรณประทีป; วรรณวิมล เตี๋ยวงษ์สุวรรณ์; วริยา จันทร์พวง; วริศรา สว่างอาชีพ; วิชญาดา เงินนุช; วิชญาดา ไชย

ผู้แต่ง

วรัศยา แตงทอง นักศึกษา วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
ชุติกาญจน์ ฉัตรรุ่ง ผู้ช่วยศาสตราจารย์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
รุ่งดารา ใจดี นักศึกษา วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
วรรณขจี สุวรรณประทีป นักศึกษา วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
วรรณวิมล เตี๋ยวงษ์สุวรรณ์ นักศึกษา วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
วริยา จันทร์พวง นักศึกษา วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
วริศรา สว่างอาชีพ นักศึกษา วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
วิชญาดา เงินนุช นักศึกษา วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
วิชญาดา ไชย นักศึกษา วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

โปรแกรมชะลอไตเสื่อม, โรคเรื้อรัง, พฤติกรรมการดูแลตนเอง

บทคัดย่อ

โรคไตเรื้อรังเป็นปัญหาสาธารณสุขที่พบและส่งผลต่อผู้ป่วยและก่อให้เกิดภาระโรค บุคคลที่มีความเชื่อด้านสุขภาพ จะนำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดูแลตนเองเพื่อชะลอไตเสื่อมได้ การวิจัยกึ่งทดลองนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการดูแลตนเอง ก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรมชะลอไตเสื่อมของกลุ่มทดลอง 2) เพื่อเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการดูแลตนเอง ภายหลังเข้าร่วมโปรแกรมชะลอไตเสื่อมระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยโรคเรื้อรังจำนวน 30 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม ทดสอบก่อนและหลังทดลอง ใช้เวลาดำเนินการทดลอง 12 สัปดาห์ เครื่องมือที่ใช้คือโปรแกรมชะลอไตเสื่อม และแบบประเมินพฤติกรรมการดูแลตนเอง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติ t-test กำหนดค่านัยสำคัญที่ 0.05

ผลการศึกษา พบว่า 1) กลุ่มทดลองมีพฤติกรรมการดูแลตนเองหลังได้รับโปรแกรมสูงกว่าก่อนได้รับโปรแกรม และสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) และ 2) หลังการทดลองพบว่าคะแนนพฤติกรรมการดูแลตนเองของกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ (p < .05)

โปรแกรมชะลอไตเสื่อมสามารถส่งเสริมพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเรื้อรังได้ ควรนำโปรแกรมนี้ไปใช้ในผู้ป่วยโรคเรื้อรัง

เอกสารอ้างอิง

ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC) สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุพรรณบุรี เขตสุขภาพที่ 5. สถิติผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 15 มีนาคม 2568]. เข้าถึงได้ จาก: https://hdc.moph.go.th/spb/public/standard-report-detail/e69c7fae93eda2222aa210d5db512290

สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย. ข้อแนะนำเวชปฏิบัติการดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังก่อนการบำบัดทดแทนไต พ.ศ. 2565 (ฉบับปรับปรุงเพิ่มเติม). กรุงเทพฯ: ศรีเมืองการพิมพ์; 2565.

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. รายงานการสร้างระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ประจำปี งบประมาณ 2565. กรุงเทพฯ: แสงจันทร์การพิมพ์; 2566.

Levin A, Stevens PE, Bilous RW, Coresh J, De Francisco ALM, De Jong PE, et al. Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group. KDIGO 2012 clinical practice guideline for the evaluation and management of chronic kidney disease. Kidney Int Suppl. 2013;3(1):1-150.

Welch JL, Johnson M, Zimmerman L, Russell CL, Perkins SM, Decker BS. Self-management interventions in stages 1 to 4 chronic kidney disease: an integrative review. West J Nurs Res. 2015;37(5):652-78.

Garcia-Llana H, Remor E, del Peso G, Celadilla O, Selgas R. Motivational interviewing promotes adherence and improves wellbeing in pre-dialysis patients with advanced chronic kidney disease. J Clin Psychol Med Settings. 2014;21(1):103-15.

Stevens PE, Levin A. Evaluation and management of chronic kidney disease: synopsis of the kidney disease: improving global outcomes 2012 clinical practice guideline. Ann Intern Med. 2013;158(11):825-30.

Becker MH. The health belief model and sick role behavior. In: Becker MH, editor. The health belief model and personal health behavior. Thorofare (NJ): Charles B. Slack; 1974. p. 82-92.

Orem DE, Taylor SG, Renpenning KM. Nursing: concepts of practice. 6th ed. St. Louis: Mosby; 2001.

วีลดา พันจันทร์, อรวรรณ แก้วบุญชู, ทัศนีย์ รวิวรกุล, รัตนา ชวนะสุนทรพจน์. ผลของโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพต่อพฤติกรรมการปฏิบัติตัวในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 1-2. วารสารพยาบาลสาธารณสุข. 2562;33(3):46-60.

จันทร์เพ็ญ ประโยงค์, วัชราพร เนตรคำยวง, วินัย กล่อมแก้ว. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมสมรรถนะแห่งตนต่อพฤติกรรมการควบคุมโรคในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 ในโรงพยาบาลบ้านธิ อำเภอบ้านธิ จังหวัดลำพูน. วารสารการพยาบาลสุขภาพและสาธารณสุข. 2567;3(1):11-25.

กาญจนา ปัญญาเพ็ชร์. การพัฒนารูปแบบการดูแลตนเองตามแนวคิดการดูแลตนเองและการกำกับตนเองเพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 [ดุษฎีนิพนธ์]. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา; 2565.

วรรณลักษณ์ สุประดิษฐอาภรณ์. ผลของโปรแกรมการพยาบาลแบบสนับสนุนและให้ความรู้ต่อพฤติกรรมการบริโภคอาหารและผลลัพธ์ทางคลินิกของผู้สูงอายุโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3-4 คลินิกโรคไต โรงพยาบาลท่าตะโก. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนอร์ทเทิร์น 2565;3(4):1-23.

วันวิสาข์ สนใจ. ผลของการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมสุขภาพและสมรรถภาพไตของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง ที่มีภาวะไตเสียหน้าที่ระยะที่ 3. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2564;15(3):120-32.

Singco T, Changmai S, Toskullkao T. The effects of promoting perception of health beliefs program on stroke preventive behaviors and perceived benefit of sustained behaviors in elderly at risk. J Charoenkrung Pracharak Hosp. 2020;16(2):43-60.

Duangkaew T, Sirasoonthorn P. An application of Marshall H. Becker's health belief model (HBM) in the study of hypertension patients in urban communities in Phitsanulok. Naresuan Univ J. 2017;10(3):101-13.

ณิชชารีย์ ภูมิพาณิชย์ชัย, วีณา อิศรางกูร ณ อยุธยา, สนใจ ไชยบุญเรื่อง. ประสิทธิผลของโปรแกรมการให้ความรู้ต่อพฤติกรรมการปฏิบัติตัวเพื่อชะลอการเสื่อมของไตในคลินิกโรคไตเรื้อรังโรงพยาบาลพล อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิทยาลัยบัณฑิตเอเซีย 2565;12(2):123-33.

สุภาพ สุทธิสันต์ชาญชัย. ประสิทธิผลของโปรแกรมชะลอไตเสื่อมในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 ของคลินิกโรคไตเรื้อรัง โรงพยาบาลอู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารแพทย์เขต 4-5. 2564;40(2):543-58.