ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการรับรู้และพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้รับบริการ ที่เสี่ยงเกิดภาวะกระดูกพรุนในโรงพยาบาลตรัง

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับการรับรู้และพฤติกรรมการดูแลตนเอง และเพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคลและการรับรู้ตามทฤษฎีแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้รับบริการที่มีความเสี่ยงต่อภาวะกระดูกพรุนในโรงพยาบาลตรัง กลุ่มตัวอย่างจำนวน 142 คน คัดเลือกแบบเจาะจงจากผู้รับบริการในคลินิกกระดูกและข้อ โรงพยาบาลตรัง ระหว่างเดือนกรกฎาคม–ตุลาคม พ.ศ. 2568 เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบประเมินการรับรู้เกี่ยวกับโรคกระดูกพรุน (OHBS ฉบับภาษาไทย) และแบบสอบถามพฤติกรรมการดูแลตนเอง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติ Chi-square, Spearman’s rank correlation และ Pearson’s correlation coefficient กำหนดระดับนัยสำคัญ 0.05

ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีระดับการรับรู้เกี่ยวกับโรคกระดูกพรุนโดยรวมอยู่ในระดับสูง (M = 4.12, SD = 0.62) โดยการรับรู้ประโยชน์ของการออกกำลังกายมีค่าเฉลี่ยสูงสุด (M = 4.35, SD = 0.79) ส่วนพฤติกรรมการดูแลตนเองโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (M = 3.04, SD = 0.71) การวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่า การรับรู้ความรุนแรงของโรคกระดูกพรุน  (r = 0.21, p < 0.05)  การรับรู้ประโยชน์ของการออกกำลังกาย (r = 0.23, p < 0.05) และการรับรู้ประโยชน์ของการได้รับแคลเซียม (r = 0.41, p < 0.001) มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับพฤติกรรมการดูแลตนเองโดยรวมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ปัจจัยส่วนบุคคล ได้แก่ อายุมีความสัมพันธ์เชิงลบ  (r = -0.48 ถึง -0.38, p < 0.01) ส่วนระดับการศึกษา (rₛ = 0.68) และรายได้ (r = 0.43) มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับพฤติกรรมการดูแลตนเอง (p < 0.01) การส่งเสริมพฤติกรรมการดูแลตนเองในกลุ่มเสี่ยงภาวะกระดูกพรุน ควรมุ่งเน้นการเพิ่มการรับรู้ประโยชน์และลดอุปสรรคในการปฏิบัติ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุและผู้มีระดับการศึกษาต่ำ ควรพัฒนาโปรแกรมที่เหมาะสมกับบริบทชุมชน