การพัฒนาและประเมินระบบสารสนเทศเพื่อการสั่งใช้ยาปฏิชีวนะอย่างสมเหตุผล:  กรณีศึกษาโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ

Siriphan  Hongsuppinyo

Authors

Siriphan Hongsuppinyo Thammasat University Hospital

Keywords:

Application, Developmental research, Antibiotic prescription

Abstract

Background: Rational Drug Use (RDU) is a cornerstone of the National Drug Policy aimed at ensuring patient safety. However, the evaluation of rational antibiotic prescribing at Thammasat University Hospital currently faces limitations regarding the comprehensiveness of evaluative factors. These include indications, dosage, duration, administration routes, monitoring and reporting, system accessibility, and timeliness.

Objective: To develop and assess the performance of a clinical information system designed for rational antibiotic use evaluation.

Material and methods: This study follows a Research and Development (R&D) design, divided into three distinct phases. Phase I involved a situational analysis to identify existing problems and system requirements. Phase II focused on the development and pilot testing of the system. In Phase III, the system’s efficiency and user satisfaction were evaluated via questionnaires distributed to three expert evaluators: two infectious disease specialists and one clinical pharmacist, all of whom serve on the Infection Prevention and Control Committee at Thammasat University Hospital. Data were analyzed using descriptive statistics.

Result: The Information System for Rational Antibiotic Use Evaluation categorizes users into two primary groups: Evaluators, who have access to data entry for assessment and a dashboard for monitoring results; and Administrators, who manage evaluator profiles and access comprehensive monitoring dashboards. The system demonstrated high performance across three domains: data quality, reporting format, and operational efficiency, achieving an overall highest level (Mean ± SD, 4.38 ± 0.85). Furthermore, overall user satisfaction was reported at a highest level (Mean ± SD, 4.24 ± 1.03).

Conclusion The developed system enhances operational efficiency in promoting rational antibiotic use by providing essential data to support informed decision-making for clinical guideline development. Additionally, it streamlines inter-professional communication among relevant healthcare providers.

References

นภาภรณ์ ภูริปัญญวานิช และคณะ. การพัฒนากลไกสู่ประเทศใช้ยาอย่างสมเหตุผล ระยะที่ 1 [อินเทอร์เน็ต]. คลังข้อมูลความรู้ระบบสุขภาพ สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 16 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/5908?locale-attribute=th

World Health Organization. WHO policy perspectives on medicines. Promoting rational use of medicines: core components Geneva: World Health Organization [internet]. 2002 [Cited 2025 May 16]. Available from: https://iris.who.int/items/1427535b-41ff-4490-98cd-a6308e56a207

สุทธินี เรืองสุพันธุ์, วรวุฒิ สุพิชญ์, สมพร พานสุวรรณ. การจัดการเชิงระบบสู่การใช้ยาอย่างสมเหตุผลในเครือข่ายอำเภอโนนสูง. วารสารเภสัชกรรมคลินิก 2563; 26(2):61-78.

กมลนัทธ์ ม่วงยิ้ม และคณะ. ความตระหนักรู้เกี่ยวกับการใช้ยาอย่างสมเหตุผลในบุคลากรทางการแพทย์ [อินเทอร์เน็ต]. สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2560 [เข้าถึงเมื่อ 16 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://kb.hsri.or.th/dspace/ handle/11228/4695?show=full

สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์, สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. แผนยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี (ด้านสาธารณสุข) [อินเทอร์เน็ต]. กระทรวงสาธารณสุข; 2559 [เข้าถึงเมื่อ 16 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.wtdph.go.th/website

/wp-content/uploads/2020/12/pr1.2.pdf

Hfocus เจาะลึกระบบสุขภาพ. ความตระหนักรู้เกี่ยวกับการใช้ยาสมเหตุผลในบุคลากรการแพทย์ [อินเทอร์เน็ต]. Hfocus เจาะลึกระบบสุขภาพ; 2018 [เข้าถึงเมื่อ 16 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.hfocus.org/content/2018/02/15372

คณะอนุกรรมการส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล. คู่มือการดำเนินงานโครงการ โรงพยาบาลส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล (Rational Drug Use Hospital Manual). พิมพ์ครั้งที่ 1. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย; 2558.

กรวรรณ ผุดผ่อง และคณะ. ผลการศึกษาเบื้องต้นการพัฒนาโปรแกรม Drug Use Evaluation (DUE) ในการส่งเสริมและกำกับการใช้ยาต้านจุลชีพกลุ่มควบคุมอย่างสมเหตุผลเพื่อดูแลความปลอดภัยของผู้ป่วยในโรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์. HA National Forum 23rd Synergy for safety and well-being ผนึกกำลังเพื่อความปลอดภัยและสุขภาวะ [อินเทอร์เน็ต] 2566 [เข้าถึงเมื่อ 11 มกราคม 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://forumhai.com/api/api/publisher/download/1245

วรัญญู จำนงประสาทพร และคณะ. โครงการการพัฒนาระบบเชื่อมโยงโปรแกรมที่เกี่ยวข้องกับบริการ เพื่อการดูแลภาวะฉุกเฉินด้านการแพทย์และสาธารณสุข จังหวัดเชียงใหม่. พิมพ์ครั้งที่ 1. บริษัทสยามพิมพ์นานา จำกัด; 2564.

Kolawole Joseph Ajiboye. The role of Low-Code/No-Code platforms in accelerating digital transformation in regulated industries. IJSRA [Internet]. 2021 [cited 2026 Jan 11]; 04(01): 262-279. Available from: https://doi.org/ 10.30574/ijsra.2021.4.1.0159

Datayolk.net [อินเทอร์เน็ต]. รู้จัก AppSheet เครื่องมือสร้างแอปพลิเคชันสำหรับองค์กร; 2564 [เข้าถึงเมื่อ 16 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: http:// https://datayolk.net/technology/how-appsheet-can-transform-your-business/

ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. ยุทธศาสตร์เทคโนโลยีสารสนเทศสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข (2560 – 2569). นนทบุรี: ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2560.

Priyanka Vergadia.Google Cloud security overview [Internet]. Google Cloud; 2022 [cited 2026 Jan 11]. Available from: https://cloud.google. com/security

Google Cloud. Encryption in transit for Google Cloud [Internet]. Mountain View (CA): Google; 2024 [cited 2026 Jan 11]. Available from: https://cloud.google.com/docs/security/encryption-in-transit

Google Cloud. Default encryption at rest [Internet]. Mountain View (CA): Google; 2024 [cited 2026 Jan 11]. Available from: https://cloud.google. com/docs/security/encryption/default-encryption

Laurie Kantner, Stephanie Rosenbaum. Usability Studies of WWW Sites: Heuristic Evaluation vs. Laboratory Testing. SIGDOC97: 15th Annual Conference on Systems Documentation [Internet]. 1997 [cited 2026 Jan 11]; 153–160 Available from: doi.org/10.1145/263367.263388

Ilse Harms, Werner Schweibenz. Usability Engineering Methods for the Web: Results From a Usability Study [Internet]. 2000 [Cited cited 2026 Jan 11]. Available from:

https://www.researchgate.net/publication/221315505_Usability_Engineering_Methods_for_the_Web_Results_From_a_Usability_Study

จารุกิตติ์ สายสิงห์. การพัฒนาระบบจัดเก็บฐานข้อมูลบุคลากรทางการศึกษาแบบ 360 องศา. วารสารวิชาการการจัดการเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม. 2023;10(2):59-71.

Kathryn Timberlake, et al. Tracking and Reporting Antimicrobial Use: Development of an Antimicrobial Stewardship Dashboard. PIDS [Internet]. 2025 [Cited 2026 Jan 11]; 13 Issue Supplement 3:S22. Available from: https://doi.org/10. 1093/jpids/piae088.042

อัจฉรา ไชยธรรม, หทัยกาญจน์ เชาวนพูนผล. การพัฒนาระบบการสั่งใช้ยาปฏิชีวนะเพื่อการใช้ยาอย่างสมเหตุผล: กรณีศึกษาโรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจและบาดแผลสดจากอุบัติเหตุของโรงพยาบาลชุมชนแห่งหนึ่งในภาคเหนือตอนบน. วารสารเภสัชกรรมไทย 2562; 13(1):74-87

สินีนาฏ ชาวตระการ. ประสิทธิผลของการดำเนินการระบบสนับสนุนการใช้ยาต้านจุลชีพอย่างสมเหตุผลในหอผู้ป่วยกุมารเวชศาสตร์ โรงพยาบาลระดับตติยภูมิที่เป็นโรคเรียนแพทย์ [วิทยานิพนธ์ ปริญญาวิทยาศาสตร์ดุษฎีบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2561.

สัญชัย ปลื้มสุด และคณะ. ประสิทธิผลของการส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผลในโรงพยาบาลชื่นชม จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิชาการสาธารณสุข 2565; 31 ฉบับเพิ่มเติม 1:S127-S134

ปัทมา ตันฑวิวัฒน์, ศศิธร กิจไพบูลย์ทวี. ผลลัพธ์การพัฒนาระบบ Antimicrobial Stewardship Program (ASP) โรงพยาบาลมหาราชนครศรีธรรมราช. website วิชาการโรงพยาบาลมหาราชนครศรีธรรมราช [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 11 มกราคม 2569]; 4:1-5 เข้าถึงได้จาก: https://wichakan. mecnst.com/file_content/20250408659322886.pdf

พรรณี คลอวุฒิวัฒน์, ปิยธิดา แต่เจริญกุล. ผลการพัฒนาระบบ Antimicrobial Stewardship Program (ASP) ใน โรงพยาบาลนครพิงค์. วารสารโรงพยาบาลนครพิงค์ 2564; 12(1):65-76.

Peter Taber, et al. Social dynamics of a population-level dashboard for antimicrobial stewardship: a qualitative analysis. AJIC [Internet]. 2021;49(7):862-867. [Cited 2026 Jan 11]. Available from: https://www.ajicjournal.org/article/S0196-6553(21)00026-2/fulltext

World Health Organization. Global action plan on antimicrobial resistance. WHO [Internet]. 2015 [Cited 2026 Jan 11]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241509763

World Health Organization. Antimicrobial stewardship programmes in health-care facilities. WHO [Internet]. 2019 [Cited 2026 Jan 11]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241515481

เปรมรัตน์ พูลสวัสดิ์ และคณะ. แอปพลิเคชันสำหรับบันทึกข้อมูลการตรวจสุขภาพ. วารสารวิทยาศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์ และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย 2566; 3(1):77-87.

ปัทมา เที่ยงสมบุญ. การพัฒนาระบบธุรกิจอัจฉริยะเพื่อสนับสนุนการพยากรณ์และการตัดสินใจของผู้บริหารกรณีศึกษากลุ่มโรงพยาบาล. [วิทยานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีปทุม; 2561.

N. Peiffer-Smadja, et al. Machine learning for clinical decision support in infectious diseases: a narrative review of current applications. CMI [Internet]. 2020 [Cited 2026 Jan 11]; 26(5):584-595. Available from: https://doi.org/10.1016/j.cmi.2019.09.009

Julia K. W. Yarahuan, et al. Digital Antimicrobial Stewardship Decision Support to Improve Antimicrobial Management. Applied Clinical Informatics. 2023; 14:418–427

สุรชาติ วรกุลรังสรรค์. ระบบธุรกิจอัจฉริยะเพื่อการสนับสนุนการตัดสินใจถึงสาเหตุการเกิดอุบัติเหตุบนทางพิเศษ. [สารนิพนธ์ วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีปทุม; 2561.

วิไลวรรณ เทียนประนมกร. แนวคิดเกี่ยวกับการวัด ปัจจัยที่มีผลต่อความคลาดเคลื่อนจากการวัด และการตรวจสอบคุณภาพความตรงและความเที่ยงของเครื่องมือวิจัย (เน้นเครื่องมือวัดเชิงปริมาณ). งานนำเสนอโครงการสร้างนักวิจัยรุ่นใหม่(ลูกไก่) รุ่นที่ 13 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ร่วมกับ มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย [อินเทอร์เน็ต] 2565 [เข้าถึงเมื่อ 11 มกราคม 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://bri.mcu.ac.th/wp-content/ uploads/2022/05/หมวด-5-ดร.วิไลวรรณ16-พค-65.pdf