ผลของโปรแกรมการสนับสนุนและให้ความรู้ต่อพฤติกรรมการดูแลตนเอง และภาวะท้องอืดของมารดาที่ผ่าตัดคลอดบุตรทางหน้าท้อง

Wanwimol Khangtha; Siriwan  Sangin; Chintana  Wacharasin

Authors

Wanwimol Khangtha Thammasat university hospital
Siriwan Sangin Faculty of Nursing, Burapha University
Chintana Wacharasin Faculty of Nursing, Burapha University

Keywords:

Post-cesarean flatulence, Self-care behaviors, Supportive-educative nursing system, Orem’s theory

Abstract

Background: Postoperative flatulence after a cesarean section causes discomfort to mothers, affecting their ability to care for themselves and their newborns. Applying Orem's supportive-educative nursing system in postpartum care reduces flatulence and enables mothers to fully perform their maternal role in caring for their children.

Objective: To study the effects of a supportive and educative program on self-care behaviors and flatulence in mothers after cesarean section.

Material and methods: This is a quasi-experimental study. The sample group consisted of mothers undergoing their first planned cesarean section at Thammasat University Hospital, totaling 50 cases. At the end of the study, 47 cases remained, with 23 in the experimental group and 24 in the control group. The research instruments included: (1) A supportive and educative program to prevent post-cesarean flatulence, (2) A personal data recording form, (3) a self-care behavior questionnaire for preventing flatulence (CVI = 0.86), and (4) A post-cesarean flatulence symptom assessment form (CVI = 0.93). Data were analyzed using descriptive statistics, Chi-square test, Fisher's exact test, and independent t-test statistics.

Result: It was found that 1) at 24 and 48 hours after cesarean, mothers in the experimental cesarean section group had significantly higher average scores for self-care behaviors to prevent postoperative flatulence compared to the control group (p < .001), and 2) at 24 and 48 hours after cesarean, mothers in the experimental cesarean section group had significantly lower average scores for postoperative flatulence compared to the control group (p < .001).

Conclusion: The study found that this support and educational program can help post-cesarean mothers adopt self-care behaviors to prevent flatulence, thereby reducing the incidence of post-cesarean flatulence. Nurses should be encouraged to apply this program with post-cesarean mothers to promote proper self-care behaviors, preventing and alleviating flatulence.

References

ราชวิทยาลัยสูตินรีแพทย์แห่งประเทศไทย.ประกาศจุดยืนเรื่องการผ่าตัดคลอด(ฉบับปรับปรุง) [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 10 ธันวาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.rtcog.or.th/news/view/54.

สุพรรษา จิตรสม, บานเย็น แสนเรียน, พรผกาย์ ต้นทอง. การจัดการความปวดหลังผ่าตัดคลอดบุตร. วารสารศูนย์อนามัย ที่9:วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม. 2565;16(3):868-81.

ชลภัสสรณ์ วิวรรณพงษ์. การพัฒนารูปแบบการพยาบาลเพื่อป้องกันอาการท้องอืดในผู้ป่วยหลังผ่าตัดไส้ติ่งแบบเปิดหน้าท้อง.ยโสธรเวชสาร. 2565;24(2):28-35.

วิริยา ศิลา. ผลของโปรแกรมการจัดการ อาการของผู้ป่วยนรีเวชหลังผ่าตัดทางหน้าท้องต่ออาการปวดหลังผ่าตัดและอาการ ท้องอืดที่โรงพยาบาลระดับตติยภูมิแห่ง หนึ่งในจังหวัดสุพรรณบุรี[วิทยานิพนธ์ พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ มหาวิทยาลัยคริสเตียน; 2560.

ศิริพรรณ ภมรพล. บทบาทพยาบาลในการส่งเสริมการลุกเดินจากเตียงโดยเร็วภายหลังผ่าตัด. วารสารพยาบาลสภากาชาดไทย.2559;9(2):14-23.

นภาพรวงศ์ วิวัฒนนุกิจ. บทบาทพยาบาลในการส่งเสริมการฟื้นตัวการทำงานของลำไส้หลังการผ่าตัดช่องท้อง. พยาบาลสาร. 2562;46(4):193-201.

รัชฎาภรณ์ จันทร์ธานี. ประสิทธิผลของการพัฒนาแนวทางปฏิบัติการลดภาวะท้องอืดในผู้ป่วยผ่าตัดนิ่วในถุงน้ำดีหอผู้ป่วยนำโชคโรงพยาบาลนครพนมวารสารโรงพยาบาลนครพนม. 2560;4(1):24-34.

Susanti S, Sari IN. Early mobilization behavior of mother post sectioncaesarea at Embung Fatimah Hospital Batam City. IJNMS. 2022;6(1):82-7.

อรอนงค์ ทัพสุวรรณ์. บทบาทของพยาบาลในการจัดการกับภาวะท้องอืดในผู้ป่วยศัลยศาสตร์ที่ได้รับการผ่าตัดช่องท้อง. เวชบันทึกศิริราช. 2559;9(3):189-93.

Marlaine C. Smith, Marilyn E. Parker. Nursing Theories & Nursing Practice. 4th ed. Philadelphia: F. A. Davis Company; 2015.

กนกพร อริยภูวงศ์, ศุภพร ไพรอุดม และทานตะวัน สลีวงศ์. ผลของการพยาบาลระบบสนับสนุนและให้ความรู้ต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยผ่าตัดต้อกระจกโรงพยาบาลสุโขทัย. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี. 2562;2(3):17-30.

ธีราภรณ์ บุณยประภาพันธ์, ศิริวรรณ แสงอินทร์, สุพิศ ศิริอรุณรัตน์. ผลของโปรแกรมการสนับสนุนและให้ความรู้ต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและระดับฮีมาโตคริตในหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กวารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา. 2561;26(4):40-50.

พัชรินทร์ เชื่อมทอง, นิภา กิมสูงเนิน, และ รัชนี นามจันทรา. ผลของโปรแกรมการสนับสนุนและให้ความต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและระดับน้ำตาลสะสมในเลือดในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 รายใหม่. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ. 2563;43(1):78-86.

ปานพิกุล สกุลคู, อรรถวิทย์ จันทร์ศิริ, ศุภนารี เกษมมาลา. ผลของโปรแกรมการพยาบาลสนับสนุนและให้ความรู้ผ่านแอปพลิเคชันไลน์ต่อความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันและการฟื้นตัวหลังการผ่าตัดช่องท้องในผู้ป่วยศัลยกรรม. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. 2567;6(2):1-17.

พัชรพรรณ เหมืองหม้อ, หัสยาพร อินทยศ. ผลของโปรแกรมการพยาบาลเพื่อสนับสนุนและให้ความรู้ในการดูแลตนเองของผู้ป่วยผ่าตัดมดลูกทางหน้าท้อง โรงพยาบาลแพร่. วารสารการแพทย์และวิทยาศาสตร์ทางคลินิกโรงพยาบาลแพร่. 2567;32(1):12-26.

สุนิสา เกยสันเทียะ, เกศศิริ วงษ์คงคำ, สุพร ดนัยดุษฎีกุล, และธรรมศักดิ์ ทวิชศรี. ผลของโปรแกรมการเคลื่อนไหวร่างกายโดยเร็วต่อการฟื้นตัวด้านการทำหน้าที่ของลำไส้หลังผ่าตัด72ชั่วโมงแรกในผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดช่องท้องแบบเปิดวารสารสภาการพยาบาล. 2565; 37(2):61-80.

สโรชา สุภาธาดา, สุภารัตน์ วังศรีคูณ, และอัจฉรา สุคนธสรรพ์. ผลของโปรแกรมการดูแลผู้ป่วยผ่าตัดแบบเปิดทางหน้าท้องต่อการฟื้นตัวหลังผ่าตัด. พยาบาลสารมหาวิทยาลัยเชียงใหม่. 2565;49(4):179-92.

Herman A, Santoso B, Yunitasari E. The effect of chewing gum on improving the intestine peristalticamong post cesarean section patients at hospital of kendaricity. IJNHS. 2019;2(3):158-63.

สิริอร ข้อยุ่น, วริศรา ภู่ทวี, และอาภา ศรีสร้อย. ผลของการใช้โปรแกรมการฟื้นตัวหลังผ่าตัดร่วมกับเครื่องพยุงเดินหลังผ่าตัดเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดในผู้ป่วยหลังผ่าตัดช่องท้อง. ศรีนครินทร์เวชสาร. 2562; 34(4): 386-392.

Zainab S, Akbar A, Mahboob S, Munir S. Chewing gum to hasten bowel recovery in cesarean section: a randomized control trial. PAFMJ. 2020 Aug 1;70(4):1045-8.

Ismail S, Attia AA, Abd-Allah IM, Moghazy AM, Mohamed HS. Effect of chewing gum on outcome measures among women post cesarean section. IOSR-JNHS). 2021;10(2):1-6.

Elgzar WT, Ghattas VN. The effect of non-sugared gum chewing with early ambulation versus early ambulation only on recovery of bowel function after elective cesarean section. AJN. 2019;7(6):965-73.