อาการไม่พึงประสงค์ทางผิวหนังจากการรักษามะเร็ง :  มุมมองทางคลินิกในบริบทประเทศไทย

เบญจพร  ศรีสันติธรรม; ภานุช  เอี่ยมประภาพร

ผู้แต่ง

เบญจพร ศรีสันติธรรม โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ
ภานุช เอี่ยมประภาพร โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ

คำสำคัญ:

มะเร็ง, อาการไม่พึงประสงค์ทางผิวหนัง , การรักษามะเร็ง , การดูแลผิว , ประเทศไทย

บทคัดย่อ

การรักษามะเร็ง ซึ่งรวมถึงเคมีบำบัด การรักษาแบบมุ่งเป้า ภูมิคุ้มกันบำบัด และรังสีรักษา มักทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ทางผิวหนัง (Dermatological Adverse Events: DAEs) ซึ่งส่งผลกระทบอย่างมากต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและความต่อเนื่องของการรักษามะเร็ง บทความนี้มีวัตถุประสงค์ของเพื่อให้ภาพรวมของผลข้างเคียงอาการไม่พึงประสงค์ทางผิวหนังที่พบบ่อย เช่น ผื่นคล้ายสิว กลุ่มอาการมือเท้า ปัญหาผิวแห้ง อาการคัน และผมร่วง การจัดการผลข้างเคียงที่เกิดขึ้น อาการไม่พึงประสงค์ทางผิวหนังในผู้ป่วยมะเร็งประเภทที่พบบ่อยในประเทศไทย (ปอด, เต้านม, ลำไส้ใหญ่) และแนวทางปฏิบัติเกี่ยวกับการดูแลผิวประจำวัน การดูแลเส้นผม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารและวิตามินที่มีหลักฐานเชิงประจักษ์ และตอบคำถามที่พบบ่อยจากผู้ป่วยเกี่ยวกับการดูแลผิว การย้อมผมหรือการปลูกผม โดยการทบทวนนี้ปรับให้เข้ากับบริบทของประเทศไทย การจัดการเชิงรุกและแนวทางแบบสหสาขาวิชาชีพที่เกี่ยวข้องกับทั้งแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านมะเร็งและแพทย์ผิวหนังมีความสำคัญอย่างยิ่งในการบรรเทาผลข้างเคียงอาการไม่พึงประสงค์ทางผิวหนังและเพิ่มประสิทธิภาพผลลัพธ์ของผู้ป่วยในการดูแลรักษามะเร็ง

เอกสารอ้างอิง

Lacouture ME, Sibaud V, Gerber PA, van den Hurk C, Fernández-Peñas P, Santini D, et al. Prevention and management of dermatological toxicities related to anticancer agents: ESMO Clinical Practice Guidelines. Ann Oncol. 2021;32(2):157-70.

Rassy E, Flippot R, Albiges L. Tyrosine kinase inhibitors and immunotherapy for the treatment of renal cell carcinoma. Eur J Cancer. 2020;136:52-68.

Belum VR, Benhuri B, Postow MA, Hellmann MD, Lesokhin AM, Segal NH, et al. Characterisation and management of dermatologic adverse events to agents targeting the PD-1 receptor. Eur J Cancer. 2016;60:12-25.

Miller KK, Gorcey L, McLellan BN. Chemotherapy-induced hand-foot syndrome and nail changes: A review of clinical presentation, etiology, pathogenesis, and management. J Am Acad Dermatol. 2014;71(4):787-94.

Valentine J, Belum VR, Duran J, Ciccolini K, Schindler K, Wu S, et al. Incidence and risk of xerosis with targeted anticancer therapies. J Am Acad Dermatol. 2015;72(4):656-67.

Imsamran W, Pattatang A, Supaattagorn P, Chiawiriyabunya I, Namthaisong K, Wongsena M, et al. Cancer in Thailand Vol. IX, 2013-2015. Bangkok: New Thammada Press; 2018.

Virani S, Bilheem S, Chansaard W, Chitapanarux I, Daoprasert K, Khuanchana S, et al. National and subnational population-based incidence of cancer in Thailand: assessing cancers with the highest burdens. Cancers (Basel). 2017;9(8):108.

Thongprasert S, Sriplung H, Boonpipattanapong T, Chewaskulyong B, Atjimakul T, Kanjanavirojkul N, et al. The current status of cancer care and management in Thailand. JCO Glob Oncol. 2021;7:64-72.

Sibaud V, Delord JP, Chevreau C. Dermatological adverse events of immune checkpoint inhibitors: a summarized overview. Curr Opin Oncol. 2019;31(4):319-24.

Munhoz RR, Postow MA. Recent advances in understanding and managing checkpoint inhibitor dermatologic adverse events. JAMA Oncol. 2018;4(11):1457-58.

Santini D, Vincenzi B, Addeo R, Garufi C, Masi G, Scartozzi M, et al. Cetuximab rechallenge in metastatic colorectal cancer patients: how to come away from acquired resistance? Ann Oncol. 2012;23(9):2313-18.

Brahmer JR, Lacchetti C, Schneider BJ, Atkins MB, Brassil KJ, Caterino JM, et al. Management of immune-related adverse events in patients treated with immune checkpoint inhibitor therapy: American Society of Clinical Oncology Clinical Practice Guideline. J Clin Oncol. 2018;36(17):1714-68.

Ratanapakorn T, Prasitthipayong A, Chewaskulyong B. Traditional medicine usage among Thai patients with cancer: a prospective cross-sectional survey in Thailand. BMC Complement Med Ther. 2020;20(1):331.

Dreno B, Khosrotehrani K, De Barros Silva G, Ramam M, Abreu Velez AM, Rosmarin D, et al. The role of dermocosmetics in the management of cancer-related skin toxicities: international expert consensus. Support Care Cancer. 2023;31(11):672.

Alcalá Pérez D, Acosta Madiedo AS, Andreani S, Arenas-Soto CM, Ariza-Cadena E, Asz-Sigall D, et al. Latin America Cutaneous Oncology Management (LACOM) I: The Role of Skin Care in Oncology Patients and Survivors. J Drugs Dermatol. 2025;24(3):262.

Ladwa R, Fogarty G, Chen P, Fernandez-Peñas P. Management of Skin Toxicities in Cancer Treatment: An Australian/New Zealand Perspective. Cancers (Basel). 2024;16(13):2526.

Decker GM. Use of hair dyes following chemotherapy. Clin J Oncol Nurs. 2004;8(1):89-9.

Gisondi P, Girolomoni G. Skin moisturization for xerosis related to targeted anticancer therapies. J Am Acad Dermatol. 2015;73(1):e33 e34.

Santhosh A, Sharma A, Bakhshi S, Kumar A, Sharma V, Malik PS, et al; D TORCH Trial Investigators. Topical diclofenac for prevention of capecitabine associated hand foot syndrome: a double blind randomized controlled trial. J Clin Oncol. 2024;42(15):1821 1829.

Rosenthal A, Israilevich R, Moy R. Management of acute radiation dermatitis: A review of the literature and proposal for treatment algorithm. J Am Acad Dermatol. 2019 Aug;81(2):558-567.