การประเมินความดันกำซาบเนื้อเยื่อสมองแบบไม่ผ่าตัดระหว่างปฏิกิริยาการตอบสนองของหลอดเลือดสมอง
คำสำคัญ:
การประเมินหาค่าความดันกำซาบเนื้อเยื่อสมอง, ความดันที่ทำให้ไม่มีการไหลของเลือดในหลอดเลือด, ปฏิกิริยาการตอบสนองของหลอดเลือดสมองบทคัดย่อ
ความดันกำซาบเนื้อเยื่อสมอง (cerebral perfusion pressure; CPP) และความดันที่ทำให้ไม่มีการไหลของเลือดในหลอดเลือด (zero flow pressure; ZFP) ถือว่ามีบทบาทสำคัญต่อระบบการไหลเวียนเลือดในสมอง ในการประเมินหาค่าความดันกำซาบเนื้อเยื่อสมอง (estimated cerebral perfusion pressure; eCPP) และ ZFP แบบไม่ผ่าตัดจำเป็นต้องประยุกต์ใช้การตรวจความเร็วของเลือดในหลอดเลือดสมองด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง (transcranial Doppler; TCD) มีข้อมูลเพียงเล็กน้อยที่บอกถึงการตอบสนองทางสรีรวิทยาที่มีความสัมพันธ์ต่อการเปลี่ยนแปลงของ CPP และ ZFP ที่ถูกเหนี่ยวนำโดยการเปลี่ยนแปลงของคาร์บอนไดออกไซด์ (carbon dioxide; CO2) ในการศึกษาครั้งนี้เพื่อดูผลของการเปลี่ยนแปลง CO2 ต่อ eCPP และ ZFP ในอาสาสมัครสุขภาพแข็งแรง 16 ราย หลังจากเก็บข้อมูลในช่วงก่อนการทดลองทั้งค่าเฉลี่ยความเร็วในการไหลของเลือดในหลอดเลือดสมอง (mean cerebral blood flow velocity; mCBFV) ในหลอดเลือดสมองเส้นกลาง (middle cerebral artery; MCA), ความดันโลหิต (mean arterial blood pressure; mABP), ชีพจรและค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด (oxygen saturation; SaO2) ให้อาสาสมัครกลั้นหายใจเพื่อดูปฏิกิริยาการตอบสนองของหลอดเลือดสมอง (cerebrovascular reactivity; CVR) พร้อมทำการบันทึกข้อมูลต่างๆในแต่ละช่วง ทำการคำนวณค่า eCPP และ ZFP ตามสมการที่แสดงไว้ ทำการวิเคราะห์ทางสถิติด้วย Wilcoxon Rank Signed Test หาความสัมพันธ์ของตัวแปรด้วย Spearman rank correlation coefficient (r) โดยพบว่าค่า mCBFV และ eCCP เพิ่มสูงขึ้นจาก 59.81 ± 11.61 เป็น 76.62 ± 12.78 เซนติเมตรต่อวินาที และ 55.73 ± 14.56 เป็น 61.01 ± 19.90 มิลลิเมตรปรอท ตามลำดับ ซึ่งสอดคล้องกับการลดลงของ ZFP (33.00 ± 13.24 เป็น 18.13 ± 17.57) นอกจากนั้นพบความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดในช่วงการทดลองของค่า eCPP กับ mABP (r = 0.54, p=0.03) และค่า eCPP กับ ZFP (r = -0.94, p=0.000) ดังนั้นผลที่ได้จากการศึกษานี้ทำให้ทราบถึงพฤติกรรมการตอบสนองทางสรีรวิทยาต่อการเปลี่ยนแปลงของ eCPP และ ZPF ที่สามารถคาดการณ์ได้จากปฏิกิริยาการตอบสนองของหลอดเลือดสมองต่อการกลั้นหายใจที่ไม่มีปัจจัยของโรคทางระบบประสาทและสมองเข้ามาเกี่ยวข้อง
เอกสารอ้างอิง
Burton, A. C. (1951). On the physical equilibrium of small blood vessels. The American journal of physiology, 164(2), 319-329.
Hancock, S. M., Mahajan, R. P., & Athanassiou, L. (2003). Noninvasive estimation of cerebral perfusion pressure and zero flow pressure in healthy volunteers: the effects of changes in end-tidal carbon dioxide. Anesthesia & Analgesia, 96(3), 847-851.
Kety, S. S. (1950). Circulation and metabolism of the human brain in health and disease. Am J Med, 8(2), 205-217. doi: 0002-9343(50)90363-9 [pii]
Markus, H. S., & Harrison, M. J. (1992). Estimation of cerebrovascular reactivity using transcranial Doppler, including the use of breath-holding as the vasodilatory stimulus. Stroke, 23(5), 668-673.
Tiecks, F. P., Lam, A. M., Matta, B. F., Strebel, S., Douville, C., & Newell, D. W. (1995). Effects of the valsalva maneuver on cerebral circulation in healthy adults. A transcranial Doppler Study. [Research Support, Non-U.S. Gov't Research Support, U.S. Gov't, P.H.S.]. Stroke; a journal of cerebral circulation, 26(8), 1386-1392.
Weyland, A., Buhre, W., Grund, S., Ludwig, H., Kazmaier, S., Weyland, W., & Sonntag, H. (2000). Cerebrovascular tone rather than intracranial pressure determines the effective downstream pressure of the cerebral circulation in the absence of intracranial hypertension. Journal of neurosurgical anesthesiology, 12(3), 210-216.
