ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะเลือดออกในสมองในผู้ป่วยโรคสมองขาดเลือดที่ได้รับ rtPA ในโรงพยาบาลพระนครศรีอยุธยา
คำสำคัญ:
สมองขาดเลือดเฉียบพลัน, ยา rtPA, เลือดออกในสมองบทคัดย่อ
ความสำคัญของปัญหาการทำวิจัย: การให้ rtPA เข้าทางหลอดเลือดดำ เป็นมาตรฐานในการรักษาผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบระยะเฉียบพลัน สามารถลดความพิการและอัตราตายได้ร้อยละ 30 แต่อย่างไรก็ตาม การให้ rtPA อาจทำให้เกิดภาวะเลือดออกในสมองได้ ซึ่งเป็นภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญ พบได้ประมาณร้อยละ 2-5 จึงได้พยายามศึกษาหาปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะแทรกซ้อนนี้ เพื่อเฝ้าระวังและติดตามผู้ป่วยอย่างใกล้ชิดในกลุ่มเสี่ยง สามารถตรวจพบได้อย่างรวดเร็วและให้การรักษาได้อย่างทันท่วงที
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะเลือดออกในสมองในผู้ป่วยที่สมองขาดเลือดที่ได้รับ rtPA
วิธีการศึกษา: ทำการศึกษาย้อนหลังโดยการเก็บข้อมูลจากเวชระเบียนในกลุ่มภาวะเลือดออกในสมองในผู้ป่วยสมองขาดเลือดเฉียบพลันที่ได้รับ rtPA เป็นเวลา 1 ปี แล้วทำการวิเคราะห์หาปัจจัยที่เกี่ยวข้อง
ผลการวิจัย: ผู้ป่วยที่เข้าเกณฑ์การวิจัย 84 คน เพศชาย 40 ราย (47.6%) เพศหญิง 44 ราย (52.4%) อายุเฉลี่ย 68.02 ปี มีโรคประจำตัว 44 ราย (52.4%) ส่วนใหญ่เป็นโรคเบาหวาน , ความดันโลหิตสูง และไขมันในเลือดสูง ผู้ป่วยกลุ่มนี้รับประทานยา ASA 81 mg จำนวน 30 ราย (35.7) ระยะเวลาที่เริ่มมีอาการของสมองขาดเลือดฉับพลันจนมาถึงโรงพยาบาลส่วนมากอยู่ในช่วงเวลา 0-3 ชั่วโมง มีเพียง 8 ราย (9.5) ที่ ระยะเวลาที่เริ่มมีอาการของสมองขาดเลือดฉับพลันจนมาถึงโรงพยาบาล มากกว่า 3 ชั่วโมง จากการตรวจร่างกายทางระบบประสาทพบว่ามีผู้ป่วย 62 ราย (73.8) มี NIHSS 5-15 คะแนน 17 ราย(20.2) มี NIHSS 16-20 คะแนน และ 5 ราย (6) มี NIHSS 21-42
สรุปผลการวิจัย: ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะเลือดออกในสมองหลังจากได้รับยา rtPA 5 ปัจจัย ประกอบด้วย (1) ระยะเวลาตั้งแต่เริ่มมีอาการมากกว่า 3 ชั่วโมง (2) คะแนนการตรวจร่างกายทางระบบประสาท NIHSS มากกว่า 16 ดังนั้นผู้ป่วยกลุ่มนี้จึงจำเป็นต้องมีการเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด
เอกสารอ้างอิง
ณัชชา หาญสุทธิเวชกุล, บริบูรณ์ เชนธนากิจ และบวรวิทย์ ชำนาญกุล. เมื่อเกิดเจ็บป่วยฉุกเฉินหรือ อุบัติเหตุจึงไม่เรียกใช้บริการการแพทย์ฉุกเฉิน. JHSR 2555. 6(2) : 268-277
Hanchaiphiboolkul, S., Poungvarin, N., Nidhinandana, S., Charnnarong, S. N., Puthkhao, P., Towanabut, S., et al. Prevalence of Stroke and Stroke Risk Factors in Thailand: Thai Epidemiologic Stroke (TES) Study. Journal Med Associate Thai 2011, 94: 427-436
Hanchaiphiboolkul S, Poungvarin N, Nidhinandana S, Suwanwela NC, Puthkhao P, Towanabut S, et al. Prevalence of stroke and stroke risk factors in Thailand: Thai Epidemiologic Stroke (TES) Study. J med Associate Thai = Chotmaihetthangphaet.. 2011;94(4):427-36.
Feigin, V. L., Lawes, M. M., Bennett, A., Barker, L., & Parag, V. Worldwide stroke incidence and early case fatality reported in 56 population based studies. The lancet neurology 2009, 8(4), 355-369.
Hacke, W., Kaste, M., Bluhmki, E., Brozman, M., Dávalos, A., Guidetti, D., et al. Thrombolytic with Alteplase 3 to 4.5 Hours after Acute Ischemic Stroke. N Eng j Med 2008, 259: 1317-1329.
Muengtaweepongsa, S., Dhammasaroja, P., Kommaark, U. Outcomes of Intravenous Thrombolytic Therapy for Acute Ischemic Stroke With an Intergrated Acute Stroke Referral Network Initial Experience of a Community - Based Hospital in a Developing Country. J Stroke Cerebravasc Dis 2012, 21(1), 42-46.
Lee, S., Shafe, C. E., & Cowie, M. R. UK stroke incidence mortality and cardiovascular risk management 1999-2008 time trend analysis from the general practice research database. Cardiovascular medicine 2011, 2(1), 1-9.
Jin, H., Zhu, S., Bpharm, J. W., Wang, J., Liu, M., et al. Factor Associated With Prehospital Delays in the Presentaion of Acute Stroke in Urban Chaina. J Am Heart Assoc 2012, 43, 362-370.
Goldstein, L. B., & Samsa, G. P. Reliability of The National Institute of Health Stroke Scale .Extension to non-neurologists in the context of a clinical trial. J Am Heart Assoc 1997, 28: e307-e310.
Gargano, J. W., Wehner, S., Reeves, M. J. Presenting Symptoms and Onset-to Arrival Time in Patients With Acute Stroke and Transient Ischemic Attack. J Stroke Cerebrovasc Dis 2011, 20(6), 494-5020.
