การดูแลสุขภาพช่องปากผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเพื่อป้องกันภาวะปอดอักเสบ: หลักฐานเชิงประจักษ์

ผู้แต่ง

  • Sukanya Thongbupa Thammasat Hospital
  • อุไร คำมาก โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  • ยุวดี บุตรเอก โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  • ปราณปริยา อุทัย โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  • กนิษฐา สุวรรณรัตน์ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  • ดวงกมล เคนตู้ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

คำสำคัญ:

นวัตกรรมทางการพยาบาล, การดูแลสุขภาพช่องปาก, ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง, การใช้หลักฐานเชิงประจักษ์

บทคัดย่อ

   ภาวะปอดอักเสบจากการสูดสำลัก เป็นปัญหาสำคัญอย่างหนึ่งของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง จากที่มีภาวะสมองขาดเลือด ทำให้การทำหน้าที่ในการควบคุมการเคลื่อนไหวและความตึงตัวของกล้ามเนื้อบริเวณริมฝีปากและคอหอยลดลง รีเฟล็กซ์การกลืนลดลง ทำให้การกลืนอาหารและน้ำ ได้ยากลำบาก จึงเกิดอาการสำลักน้ำลาย น้ำ และของเหลวต่าง ๆ ได้ง่าย ส่งผลให้การฟื้นคืนสภาพของผู้ป่วยช้าลง เนื่องจากการติดเชื้อในร่างกายขัดขวางระยะการฟื้นตัวของสมอง พบว่าอัตราการตายสูงขึ้น ภาระค่าใช้จ่ายเพิ่มจากการรักษา และจำนวนวันนอนโรงพยาบาลที่เพิ่มขึ้น ส่งผลต่อผลลัพธ์ทางการรักษาพยาบาลที่ลดลง

    การดูแลรักษา ส่งเสริม และป้องกันภาวะแทรกซ้อนของผู้ป่วยเป็นบทบาทสำคัญของพยาบาล ดังนั้นการทบทวนวรรณกรรมเพื่อหาหลักฐานเชิงวิชาการมาพัฒนาคุณภาพในการดูแลผู้ป่วยจึงมีความจำเป็น และพบว่าการทำความสะอาดช่องปากที่มีประสิทธิภาพ เป็นกิจกรรมการพยาบาลที่สำคัญอย่างหนึ่งที่สามารถป้องกันการเกิดปอดอักเสบจากการสูดสำลักได้ และความรู้จากการทบทวนวรรณกรรมครั้งนี้ มีความเป็นไปได้สำหรับนำไป พัฒนาการสร้างนวัตกรรมทางการพยาบาลที่มีคุณภาพ ในการดูแลความสะอาดช่องปากของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองและระบบประสาท โดยการใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ต่อไป

เอกสารอ้างอิง

ก้องเกียรติ กูณฑ์กันทรากร. ประสาทวิทยาทันยุค. กรุงเทพมหานคร: พราวเพรส; 2553.

Joundi, R. A., Martino, R., Saposnik, G., Giannakeas, V., Fang, J., & Kapral, M. K. Predictors and Outcomes of Dysphagia Screening After Acute Ischemic Stroke. Stroke 2017; 48(4): 900-906. Available from: https://doi.org/10.1161/strokeaha.116.015332

Jones, C. A., Colletti, C. M., & Ding, M.-C. Post-stroke Dysphagia: Recent Insights and Unanswered Questions. Curr Neurol Neurosci Rep. 2020; 20(12): 61. Available from: https://doi.org/10.1007/s11910-020-01081-z

Armstrong, J.R., & Mosher, B.D. Aspiration pneumonia after stroke: intervention and prevention. Neurohospitalist 2011; 1(2): 85-93. Available from: https://doi.org/10.1177/1941875210395775

Chen, P.-C., Chuang, C. H., Leong, C.-P., Guo, S.-E., & Hsin, Y.-J.Systematic review and meta-analysis of the diagnostic accuracy of the water swallow test for screening aspiration in stroke patients. J Adv Nurs 2016; 72(11):2575-2586. Available from: https://doi.org/10.1111/jan.13013

เบญจมาส ถิ่นหัวเตย, ประณีต ส่งวัฒนา และฐปรัตน์ รักษ์ภาณุสิทธิ์. ผลของการทำความสะอาดในช่องปากสองวิธีต่ออุบัติการณ์การเกิดปอดอักเสบจากการใช้เครื่องช่วยหายใจ ในไอซียูระบบทางเดินหายใจโรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ 2563; 2(1):47-63.

Silva, P. U. J., Paranhos, L. R., Meneses-Santos, D., Blumenberg, C., Macedo, D. R., & Cardoso, S. V. Combination of toothbrushing and chlorhexidine compared with exclusive use of chlorhexidine to reduce the risk of ventilator-associated pneumonia: A systematic review with meta-analysis. Clinics (Sao Paulo) 2021; 76, e2659-e2659. Available from: https://doi.org/10.6061/clinics/2021/e2659

จิตรศิริ ตันติชาติกุล และวนิดา เคนทองดี. การพัฒนาแนวปฏิบัติโดยใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ในการดูแลผู้ป่วยหย่าเครื่องช่วยหายใจ. วารสารกองการพยาบาล 2556; 40(1): 56-69.

จุฑารัตน์ บันดาลสิน. การพัฒนาความคิดสร้างสรรค์สู่นวัตกรรมการบริการพยาบาล. วารสารพยาบาลทหารบก 2557; 15(3): 69-78

Kara, D. Innovation in Nursing Practices. GJPAAS. 2015; 7:170–174. Available from: http://www.world-education-center.org/

index.php/paas

Sole, M.L., Talbert, S., Yan, X., Penoyer, D., Mehta, D., Bennett, M., Middleton, A., & Emery, K.P. Nursing oral suction intervention to reduce aspiration and ventilator events (NO-ASPIRATE): A randomized clinical trial. J Adv Nurs 2019; 75(5):1108-1118. Available from: https://doi.org/10.1111/jan.13920

Mandell, L.A., & Niederman, M.S. Aspiration Pneumonia. NEJM. 2019; 380(7):651-663. Available from: https://doi.org/10.1056/NEJMra1714562

Polit D.F, & Beck C.T. Nursing Research: Generating and Assessing Evidence for Nursing Practice. Philadelphia: Lippincott Company; 2012.

Klonowicz, D., Czerwinska, M., Sirvent, A., & Gatignol, J. P. A new tooth brushing approach supported by an innovative hybrid toothbrush-compared reduction of dental plaque after a single use versus an oscillating-rotating powered toothbrush. BMC Oral Health 2018; 18(1):185. Available from: https://doi.org/10.1186/s12903-018-0647-7

Shukla, N., Saha, S., & Singh, S. Effect of Chlorhexidine with Fluoride Mouthrinse on Plaque Accumulation, Plaque pH - A Double Blind Parallel Randomized Clinical Trial. J Clin Diagn Res 2016; 10(7), ZC62-ZC65. Available from: https://doi.org/10.7860/JCDR/2016/18080.8186

Ramos-Gomez, F., White, J. S., Lindau, H. E., Lin, T. K., Finlayson, T. L., Liu, J. X., & Gansky, S. A. Family monetary incentives as a value-based care model for oral hygiene: rationale and design of the BEhavioral EConomics for Oral health iNnovation (BEECON) trial. J Public Health Dent 2020;80(S2), S17-S26. Available from: https://doi.org/https://doi.org/10.1111/jphd.12406

Terézhalmy, G. T., Biesbrock, A. R., Walters, P. A., Grender, J. M., & Bartizek, R. D. Clinical evaluation of brushing time and plaque removal potential of two manual toothbrushes. Int J Dent Hyg 2008; 6(4):321-7. Available from: https://doi.org/

1111/j.1601-5037.2008.00327.x

Moeintaghavi, A., Sargolzaie, N., Rostampour, M., Sarvari, S., Kargozar, S., & Gharaei, S. Comparison of Three types of Tooth Brushes on Plaque and Gingival Indices: A Randomized Clinical Trial. Open Dent J 2017; 11:126 - 132.

Nightingale, K., Chinta, S., Agarwal, P., Nemelivsky, M., Frisina, A. C., Cao, Z., Norman, R., Fisch, G., & Corby, P. Toothbrush efficacy for plaque removal. Int J Dent Hyg 2014;.12(4):251-256.

รพีพรรณ ปุ้งมา, อันชนา ปุณขันธ์, พิมพัชฌา วงษ์พรม. ประสิทธิภาพการแปรงฟันภายหลังการให้ทันตสุขศึกษารายกลุ่มในเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญา จังหวัดกาฬสินธุ. วารสารทันตาภิบาล 2563;31(1):26-38.

Ouyang M, Boaden E, Arima H, Lavados PM, Billot L, Hackett ML, et al. Dysphagia screening and risks of pneumonia and adverse outcomes after acute stroke: An international multicenter study. Int J Stroke. 2020;15(2):206-215.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2022-04-18

รูปแบบการอ้างอิง

1.
Thongbupa S, คำมาก อ, บุตรเอก ย, อุทัย ป, สุวรรณรัตน์ ก, เคนตู้ ด. การดูแลสุขภาพช่องปากผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเพื่อป้องกันภาวะปอดอักเสบ: หลักฐานเชิงประจักษ์. TUHJ [อินเทอร์เน็ต]. 18 เมษายน 2022 [อ้างถึง 14 มกราคม 2026];7(1):46-5. available at: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/TUHJ/article/view/253007

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ