การลดภาวะผมร่วงระดับ 4-5 ในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับยาเคมีบำบัด ด้วยการใส่หมวกเย็น

บทคัดย่อ

บทนำ: การรักษามะเร็งเต้านมด้วยยาเคมีบำบัด ผลข้างเคียงที่พบบ่อย คือภาวะผมร่วง ซึ่งส่งผลกระทบต่อสภาพจิตใจของผู้ป่วย โดยเฉพาะการรับรู้ต่อภาพลักษณ์ในทางลบ ส่วนใหญ่ผมจะงอกใหม่ประมาณ 3 เดือนหลังได้รับยาเคมีบำบัดครบ แต่ยาเคมีบำบัดบางชนิดโดยเฉพาะยา Docetaxel ทำให้เกิดผมร่วงถาวร ได้ และผมที่ขึ้นใหม่มีลักษณะเปลี่ยนไปจากเดิม ดังนั้นภาวะผมร่วงจึงเป็นเหตุผลหนึ่งที่ผู้ป่วยตัดสินใจปฎิเสธการรักษาด้วยยาเคมีบำบัด ทางหน่วยงานจึงได้นำหมวกเย็น มาใช้ร่วมขณะรับยาเคมีบำบัด เพื่อลดการหลุดร่วงของเส้นผม เพิ่มคุณภาพชีวิต ลดความวิตกกังวล และส่งเสริมภาพลักษณ์ที่ดีให้ผู้ป่วย

วัตถุประสงค์: เพื่อลดอัตราการเกิดภาวะผมร่วงในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับยาเคมีบำบัด ร่วมกับการใส่หมวกเย็นที่ระดับ 4-5 เหลือร้อยละ 50 ในระยะเวลา 12 เดือน        

วิธีดำเนินการ: 1) ให้ความรู้กับทีมพยาบาลในเรื่องการดูแลผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ให้ยาเคมีบำบัดร่วมกับการใส่หมวกเย็นและปรับปรุงวิธีการปฏิบัติงาน  2) จัดทำแผ่นพับการใส่หมวกเย็น ให้กับผู้ป่วย 3) ทำนวัตกรรมแผ่น Gel support เพื่อกดปิดช่องว่างในหมวกทำให้หมวกแนบบริเวณกลางศีรษะเพิ่มมากขึ้น 4) ประยุกต์สายรัดกระชับหมวกจากสายรัดหน้าเรียวเพื่อให้ Gel cap แนบศีรษะ 5) จัดทำแบบบันทึกการใช้หมวกและติดรหัสหมวกแต่ละใบเพื่อใช้ระบุหมวกของผู้ป่วยเฉพาะบุคคล

ผลการศึกษา: อัตราการเกิดภาวะผมร่วงในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับยาเคมีบำบัดสูตรที่ทำให้เกิดผมร่วงลดลงจากร้อยละ 84.42 เป็นร้อยละ 72.50

สรุป: การพัฒนาแนวทางการพยาบาลเพื่อลดการเกิดภาวะผมร่วงในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับยาเคมีบำบัดสูตรที่ทำให้เกิดผมร่วง ร่วมกับการใส่หมวกเย็น  โดยมีการทบทวนและปรับปรุงวิธีปฏิบัติงาน มีการประยุกต์นำนวัตกรรมสายรัดกระชับหมวกมาใช้เพื่อให้หมวกเย็นแนบกับศีรษะมากขึ้น จัดทำแผ่นพับการดูแลตนเองเมื่อได้รับยาเคมีบำบัดร่วมกับการใส่หมวกเย็น ลดภาวะผมร่วง  จัดทำแนวปฏิบัติการประเมินระดับผมร่วงตาม Sinclair’s scale และจัดทำสื่อภาพการแบ่งเกรดผมตาม Sinclair’s scale grading ที่ชัดเจน