ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล พฤติกรรมการใช้ฟันเทียมทั้งปากกับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุที่เข้าร่วมโครงการผู้สูงอายุชาวรามันฟันสวยยิ้มสดใส โรงพยาบาลรามัน จังหวัดยะลา
คำสำคัญ:
ปัจจัยส่วนบุคคล, พฤติกรรมการใช้ฟันเทียมทั้งปาก, คุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก, ผู้สูงอายุบทคัดย่อ
บทนำ : ผู้สูงอายุส่วนมากจะมีปัญหาสุขภาพช่องปากที่ส่งผลให้ต้องใช้ฟันเทียมทั้งปาก การใช้ฟันเทียมทั้งปากทำให้ผู้สูงอายุสามารถใช้ฟันในการเคี้ยวอาหารได้อย่างสะดวก อย่างไรก็ตามหากผู้สูงอายุมีพฤติกรรมการใช้ฟันเทียมที่ไม่ถูกต้อง จะส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันในทุกมิติ และส่งผลให้ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากลดลงตามมา
วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ของปัจจัยส่วนบุคคล (เพศ อายุ และระดับการศึกษา) และปัจจัยพฤติกรรมการใช้ฟันเทียมทั้งปาก กับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุที่เข้าร่วมโครงการผู้สูงอายุชาวรามันฟันสวยยิ้มสดใส โรงพยาบาลรามัน จังหวัดยะลา
วิธีดำเนินการวิจัย : การวิจัยนี้เป็นวิจัยเชิงสหสัมพันธ์ กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้สูงอายุที่ใส่ฟันเทียมทั้งปากและเข้าร่วมโครงการผู้สูงอายุชาวรามันฟันสวยยิ้มสดใส โรงพยาบาลรามัน จังหวัดยะลา จำนวน 120 คน คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจงตามเกณฑ์คัดเข้า และสุ่มเข้าร่วมวิจัยด้วยวิธีการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล 2) แบบสอบถามพฤติกรรมการใช้ฟันเทียมทั้งปาก และ 3) แบบสอบถามคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาและสถิติสหสัมพันธ์เพียร์สัน และสถิติสหสัมพันธ์แบบสเปียร์แมน
ผลการวิจัย : ปัจจัยส่วนบุคคลด้านเพศ และอายุ มีความสัมพันธ์ทางบวกระดับสูง กับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก (r = 0.72 และ 0.74 ตามลำดับ) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.001) และระดับการศึกษามีความสัมพันธ์ทางบวกระดับปานกลาง กับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก (r = 0.43) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.001) สำหรับปัจจัยด้านพฤติกรรมการใช้ฟันเทียมทั้งปาก มีความสัมพันธ์ทางบวกระดับสูง กับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก (r = 0.75) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.001)
สรุป : ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่าปัจจัยด้านเพศ อายุ ระดับการศึกษา และพฤติกรรมการใช้ฟันเทียม เป็นตัวแปรที่มีผลต่อคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก ดังนั้นการดูแลผู้ป่วยที่ใช้ฟันเทียมทั้งปากเพื่อให้มีคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากที่ดีควรพิจารณาถึงปัจจัยเหล่านี้
เอกสารอ้างอิง
Keating N. A research framework for the United Nations Decade of Healthy Ageing (2021-2030). Eur J Ageing. 2022;19(3):775-87.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. รายงานสถานการณ์ผู้สูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2564 [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 7 พ.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nso.go.th
Colaço J, Muniz FW, Peron D, Marostega MG, Dias JJ, Rösing CK, et al. Oral health-related quality of life and associated factors in the elderly: a population-based cross-sectional study. Cien Saude Colet. 2020; 25:3901-12.
กรมอนามัย. รายงานการสำรวจสภาวะทันตสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 8 พ.ศ. 2560. นนทบุรี: กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข; 2560.
Duong HY, Roccuzzo A, Stähli A, Salvi GE, Lang NP, Sculean A. Oral health-related quality of life of patients rehabilitated with fixed and removable implant-supported dental prostheses. Periodontol 2000. 2022;88(1):201-37.
Janto M, Iurcov R, Daina CM, Neculoiu DC, Venter AC, Badau D, et al. Oral Health among Elderly, Impact on Life Quality, Access of Elderly Patients to Oral Health Services and Methods to Improve Oral Health: A Narrative Review. J Pers Med. 2022; 12(3):372.
Mudliar VL, Tieh MT, Aarts JM, Paras A, Choi JJ. Wear of modern denture teeth—A systematic review. Oral. 2022;2(1):95-111.
Cankaya ZT, Yurkados A, Kalabay PG. The association between denture care and oral hygiene habits, oral hygiene knowledge and periodontal status of geriatric patients wearing removable partial dentures. Eur Oral Res. 2020;54(1):9-15.
Wulansari LK, Larissa T, Mursid S. Relationship between Oral Health Knowledge, Attitude, and Practice Towards Dentures Demand and Sociodemographic Factors in Pre-Elderly and Elderly. J. int. dent. med. res. 2023;16(1):285-93.
Kalyoncuoğlu ÜT, Atagün ÖS. Evaluation of the hygiene habits and awareness of the removable denture wearer geriatric population: A cross-sectional survey study. Northwestern Med J. 2023; 3(3):156-64.
สิรินพร ดวงจันทร์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ตำบลเจดีย์คำ อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต]. พะเยา: มหาวิทยาลัยพะเยา; 2563.
จุฑารัตน์ หาญอาษา. คุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากและปัจจัยที่เกี่ยวข้องที่มีความสัมพันธ์ต่อการใช้งานฟันเทียมของผู้สูงอายุที่เข้ารับบริการของกลุ่มงานทันตกรรม โรงพยาบาลร่องคำ จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2567; 17(1):142-54.
Moghaddam LF, Vettore MV, Bayani A, Bayat AH, Ahounbar E, Hemmat M, et al. The Association of Oral Health Status, demographic characteristics and socioeconomic determinants with Oral health-related quality of life among children: a systematic review and Meta-analysis. BMC pediatrics. 2020; 20:1-5.
Best JW. Research in education. New Delhi: Prentice Hall; 1981.
Allen F, Locker D. A modified short version of the oral health impact profile for assessing health-related quality of life in edentulous adults. Int J Prosthodont. 2002; 15:446-50.
ชนัญชิดาดุษฎี ทูลศิริ. สถิติประยุกต์สำหรับการวิจัยทางการพยาบาล. ชลบุรี: ชลบุรีการพิมพ์; 2561.
Grove SK, Gray JR. Understanding nursing research: building an evidence-based practice. 7th ed. St. Louis, MO: Elsevier Saunders; 2019.
Bloom BS. Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Handbook: Cognitive domain. New York: David McKay; 1975.
Gomes AC, Rebelo MA, de Queiroz AC, de Queiroz Herkrath AP, Herkrath FJ, Rebelo Vieira JM, et al. Socioeconomic status, social support, oral health beliefs, psychosocial factors, health behaviours and health-related quality of life in adolescents. Qual Life Res. 2020; 29:141-51.
Martins AM, Guimarães LS, Campos CH, Küchler EC, Pereira DM, Maia LC, et al. The effect of complete dentures on edentulous patients’ oral health-related quality of life in long-Term: A systematic review and meta-Analysis. Dent Res J (Isfahan). 2021;18(1):65.
ภูมิฤทัย จุรัณณะ, ประนัดดา โพธิ์ปักขา, อรวรรณ นามมนตรี, จอนสัน พิมพิสาร. ประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมทันตสุขภาพโดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีความเข้มแข็งในการมองโลกต่อคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุที่ป่วยเป็นโรคเบาหวาน. วารสารทันตาภิบาล, 2562; 30(2), 67-79.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
