การพัฒนารูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูงด้วยแนวคิดการจัดการตนเอง อำเภอพรหมคีรี จังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

บทนำ : โรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง เป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรังและเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญ และเป็นภัยเงียบที่ส่งผลกระทบต่อภาวะสุขภาพและการเสียชีวิตของประชากรทั่วโลก

วัตถุประสงค์ : เพื่อพัฒนารูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพด้วยแนวคิดการจัดการตนเอง  และศึกษาผลลัพธ์ของรูปแบบที่พัฒนาขึ้นในกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงต่อระดับน้ำตาลในเลือด ความดันโลหิต และเส้นรอบเอว อำเภอพรหมคีรี จังหวัดนครศรีธรรมราช

วิธีดำเนินการวิจัย : แบ่งออกเป็น 4 ระยะ คือ 1) วิเคราะห์สถานการณ์ปัญหา 2) การพัฒนารูปแบบการจัดการตนเองในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง 3) นำรูปแบบที่พัฒนาขึ้นไปทดลองใช้ และ 4) การประเมินผล เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสนทนากลุ่ม และการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา ไคสแควร์ และสถิติ Paired และ Independent t-test

ผลการศึกษา : การศึกษานี้ได้มาซึ่งรูปแบบการจัดการตนเองในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง อำเภอพรหมคีรี คือ PKR Model ได้แก่ 1) ตั้งเป้าหมายร่วมกันในการจัดการตนเอง 2) การพัฒนาความรู้และทักษะ และ 3) การสร้างแรงจูงใจ ทำให้สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมได้บรรลุตามเป้าหมายที่ตั้งไว้ได้ ผลจากการทดลองใช้ PKR Model ที่พัฒนาขึ้นพบว่า กลุ่มทดลองมีผลลัพธ์ของค่าเฉลี่ยระดับน้ำตาลในเลือด ระดับความดันโลหิตน้อยกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ  ส่วนเส้นรอบเอว ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ  (p-value>.05)  และจากการขยายผลการใช้ PKR Model ในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ ผลการประเมินความพึงพอใจภาพรวมร้อยละ 96.36 อยู่ในระดับดีมาก

สรุป : จากผลการวิจัยช่วยให้ทีมเวชปฏิบัติชุมชน สามารถนำไปใช้ในการวางแผนการจัดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ เพื่อป้องกันการเกิดโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูงรายใหม่ในชุมชน และการวางแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาสุขภาพของชุมชนในปีต่อไป