ผลของการออกกำลังกายกล้ามเนื้อลิ้นด้วยอุปกรณ์ดัดแปลงจากไม้กดลิ้น ต่อแรงดันยกลิ้นในผู้ใหญ่สูงอายุและผู้สูงอายุ
คำสำคัญ:
การเพิ่มความแข็งแรงของลิ้น , ไม้กดลิ้น , ผู้ใหญ่สูงอายุ , ภาวะกลืนลำบาก , ภาวะเปราะบางบทคัดย่อ
บทนำ : ภาวะมวลกล้ามเนื้อในช่องปากน้อย เป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญที่ทำให้เกิดภาวะกลืนลำบาก แม้ว่าเครื่อง Iowa Oral Performance Instrument (IOPI) จะได้รับการยอมรับว่าเป็นเครื่องมือมาตรฐานที่มีประสิทธิภาพสูงในการฟื้นฟูสมรรถภาพกล้ามเนื้อลิ้น แต่เนื่องจากตัวอุปกรณ์มีราคาสูงและจำเป็นต้องใช้บุคลากรเฉพาะทางในการบริการ ส่งผลให้เกิดข้อจำกัดในการเข้าถึงการรักษา การศึกษานี้จึงมีเป้าหมายเพื่อประเมินผลของอุปกรณ์บริหารกล้ามเนื้อลิ้นที่ดัดแปลงจากไม้กดลิ้นซึ่งได้รับการออกแบบโดยอาศัยกลไกทางกลศาสตร์ของระบบคานดีดคานงัดที่มีจุดหมุนคงที่ เพื่อควบคุมระดับแรงต้านให้มีความแม่นยำและเหมาะสมสำหรับการสร้างเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อลิ้นในผู้ใหญ่สูงอายุ
วัตถุประสงค์ : เพื่อประเมินประสิทธิศักย์ของเทคนิคการใช้อุปกรณ์ดัดแปลงจากไม้กดลิ้นที่ได้รับการปรับเทียบแรงต้านในการเพิ่มแรงยกลิ้นและความทนทานของกล้ามเนื้อยกลิ้น
วิธีดำเนินการวิจัย : การวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุมเพื่อทดสอบประสิทธิภาพที่เหนือกว่า ในกลุ่มตัวอย่างที่มีอายุตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไป จำนวน 41 ราย (กลุ่มทดลอง 23 รายและกลุ่มควบคุม 18 ราย) โดยกลุ่มทดลองได้ฝึกบริหารลิ้นวันละ 2 ครั้งด้วยอุปกรณ์ดัดแปลงจากไม้กดลิ้นที่ได้รับการปรับเทียบแรงต้านที่ระดับร้อยละ 60 ของแรงยกลิ้นสูงสุด ต่อเนื่องเป็นเวลา 8 สัปดาห์ ประเมินผลลัพธ์หลักด้วยค่าแรงยกลิ้นสูงสุดและค่าความทนทานของกล้ามเนื้อยกลิ้น วัดผลโดยใช้เครื่อง IOPI และวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติโดยการเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงจากค่าเริ่มต้น
ผลการศึกษา : ภายหลังการฝึกครบ 8 สัปดาห์ กลุ่มทดลองมีค่าความทนทานของกล้ามเนื้อยกลิ้นเพิ่มขึ้นสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = .008) ในส่วนของการพัฒนาของแรงยกลิ้นสูงสุด พบว่ากลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยการเพิ่มขึ้นสูงกว่าที่ 3.35 kPa ขณะที่กลุ่มควบคุมที่มีการเพิ่มขึ้นเพียง 0.21 kPa อีกทั้งเมื่อเปรียบเทียบภายในกลุ่มทดลองเองยังพบว่าเพิ่มขึ้นอย่างมีแนวโน้มเข้าใกล้ระดับนัยสำคัญทางสถิติ (p = .054)
สรุป : เทคนิคการฝึกด้วยอุปกรณ์ดัดแปลงจากไม้กดลิ้นซึ่งได้รับการปรับเทียบแรงต้านมีประสิทธิผลในการเพิ่มความทนทานของกล้ามเนื้อลิ้นอย่างชัดเจน อุปกรณ์นี้จึงเป็นทางเลือกที่มีประสิทธิภาพ ราคาประหยัด และเหมาะสมสำหรับใช้ในการฟื้นฟูสมรรถภาพทางช่องปากด้วยตนเองเพื่อป้องกันภาวะช่องปากเปราะบางในผู้สูงอายุ
เอกสารอ้างอิง
Costa MMB. Neural control of swallowing. Arq Gastroenterol. 2018;55Suppl 1(Suppl 1):61–75.
Christensen K, Doblhammer G, Rau R, Vaupel JW. Ageing populations: the challenges ahead. Lancet. 2009 3;374(9696):1196–208.
Panara K, Ramezanpour Ahangar E, Padalia D. Physiology, Swallowing. In: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023.
Logemann JA, Larsen K. Oropharyngeal dysphagia: pathophysiology and diagnosis for the anniversary issue of Diseases of the Esophagus. Dis Esophagus. 2012;25(4):299–304.
Panebianco M, Marchese-Ragona R, Masiero S, Restivo DA. Dysphagia in neurological diseases: a literature review. Neurol Sci. 2020 ;41(11):3067–73.
Rivelsrud MC, Hartelius L, Bergström L, Løvstad M, Speyer R. Prevalence of Oropharyngeal Dysphagia in Adults in Different Healthcare Settings: A Systematic Review and Meta-analyses. Dysphagia. 2023;38(1):76–121.
Bisch EM, Logemann JA, Rademaker AW, Kahrilas PJ, Lazarus CL. Pharyngeal effects of bolus volume, viscosity, and temperature in patients with dysphagia resulting from neurologic impairment and in normal subjects. J Speech Hear Res. 1994;37(5):1041–59.
Welch MV, Logemann JA, Rademaker AW, Kahrilas PJ. Changes in pharyngeal dimensions effected by chin tuck. Arch Phys Med Rehabil. 1993;74(2):178–81.
Raut VV, McKee GJ, Johnston BT. Effect of bolus consistency on swallowing--does altering consistency help? Eur Arch Otorhinolaryngol. 2001;258(1):49–53.
Logemann JA. Dysphagia: evaluation and treatment. Folia Phoniatr Logop. 1995;47(3):140–64.
United Nations Publications. World Population Prospects 2019: Demographic Profiles. 2020.
Yuan S, Larsson SC. Epidemiology of sarcopenia: Prevalence, risk factors, and consequences. Metabolism. 2023; 144:155533.
Yitbarek GY, Alty J, Lawler K, Goldberg LR. Current evidence on the association of tongue strength with cognitive decline in older adults and the known risk factors of frailty, sarcopenia and nutritional health: a scoping review protocol. BMJ Open. 2023 28;13(10):e076005.
Tanaka T, Takahashi K, Hirano H, Kikutani T, Watanabe Y, Ohara Y, et al. Oral Frailty as a Risk Factor for Physical Frailty and Mortality in Community-Dwelling Elderly. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2018 10;73(12):1661–7.
Satake A, Kobayashi W, Tamura Y, Oyama T, Fukuta H, Inui A, et al. Effects of oral environment on frailty: particular relevance of tongue pressure. Clin Interv Aging. 2019 12; 14:1643–8.
Ross CF, Laurence-Chasen JD, Li P, Orsbon C, Hatsopoulos NG. Biomechanical and Cortical Control of Tongue Movements During Chewing and Swallowing. Dysphagia. 2024;39(1):1–32.
Ono T, Hori K, Nokubi T. Pattern of tongue pressure on hard palate during swallowing. Dysphagia. 2004 Autumn;19(4):259–64.
Hori K, Taniguchi H, Hayashi H, Magara J, Minagi Y, Li Q, et al. Role of tongue pressure production in oropharyngeal swallow biomechanics. Physiol Rep. 2013;1(6):e00167.
Hara K, Tohara H, Kenichiro K, Yamaguchi K, Ariya C, Yoshimi K, et al. Association between tongue muscle strength and masticatory muscle strength. J Oral Rehabil. 2019;46(2):134–9.
Hiraoka A, Yoshikawa M, Nakamori M, Hosomi N, Nagasaki T, Mori T, et al. Maximum Tongue Pressure is Associated with Swallowing Dysfunction in ALS Patients. Dysphagia. 2017;32(4):542–7.
Minagi Y, Ono T, Hori K, Fujiwara S, Tokuda Y, Murakami K, et al. Relationships between dysphagia and tongue pressure during swallowing in Parkinson’s disease patients. J Oral Rehabil. 2018;45(6):459–66.
Konaka K, Kondo J, Hirota N, Tamine K, Hori K, Ono T, et al. Relationship between tongue pressure and dysphagia in stroke patients. Eur Neurol. 2010 13;64(2):101–7.
Mozzanica F, Pizzorni N, Ginocchio D, Feroldi S, Bianchi F, Castellari M, et al. Tongue Strength and Endurance in Patients with Parkinson’s Disease: Association with Swallowing, Oral Phase Efficiency, Meal, Diet Type and Malnutrition Risk. Dysphagia [Internet]. 2025 3; Available from: http://dx.doi.org/10.1007/s00455-025-10902-7
Chou YF, Sung CM, Chu YH, Chiang KJ, Chen R, Banda KJ, et al. Accuracy of tongue strength, endurance, and pressure using Iowa oral performance instrument and predictors of dysphagia in community-dwelling older adults: a cross-sectional study. BMC Geriatr. 2025 24;25(1):194.
Hong HL, Kim NH. Determining the Onset Age for Early Intervention of Oral Frailty. J Dent Hyg Sci. 2024 31;24(1):1–8.
Burkhead LM, Sapienza CM, Rosenbek JC. Strength-training exercise in dysphagia rehabilitation: principles, procedures, and directions for future research. Dysphagia. 2007;22(3):251–65.
Nurfatul Jannah S, Syahrul S, Kadar K. The effectiveness of tongue strengthening exercise in increasing tongue strength among older people with dysphagia: A systematic review. Health Sciences Review. 2022 1; 4:100047.
Lin CJ, Lee YS, Hsu CF, Liu SJ, Li JY, Ho YL, et al. Effects of tongue strengthening exercises on tongue muscle strength: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Sci Rep. 2022 21;12(1):10438.
Van den Steen L, Vanderwegen J, Guns C, Elen R, De Bodt M, Van Nuffelen G. Tongue-Strengthening Exercises in Healthy Older Adults: Does Exercise Load Matter? A Randomized Controlled Trial. Dysphagia. 2019;34(3):315–24.
Iyota K, Mizutani S, Kishimoto H, Oku S, Tani A, Yatsugi H, et al. Effect of Isometric Tongue Lifting Exercise on Oral Function, Physical Function, and Body Composition in Community-Dwelling Older Individuals: A Pilot Study. Gerontology. 2022; 68(6):644–54.
Krekeler BN, Broadfoot CK, Johnson S, Connor NP, Rogus-Pulia N. Correction to: Patient Adherence to Dysphagia Recommendations: A Systematic Review. Dysphagia. 2018 ;33(4):589–91.
Aoki Y, Kabuto S, Ozeki Y, Tanaka T, Ota K. The effect of tongue pressure strengthening exercise for dysphagic patients. Jpn J Compr Rehabil Sci. 2015;6:129–36.
Robbins J, Levine R, Wood J, Roecker EB, Luschei E. Age effects on lingual pressure generation as a risk factor for dysphagia. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 1995 ;50(5):M257–62.
Normal Values [Internet]. IOPI Medical. IOPI Medical LLC; 2017 [cited 2026 Jan 14]. Available from: https://iopimedical.
com/normal-values/
World Health Organization. WHO clinical consortium on healthy ageing 2021: report of consortium meeting held virtually, 5-6 November 2021. World Health Organization; 2022. 70 p.
Tanaka T, Hirano H, Ikebe K, Ueda T, Iwasaki M, Minakuchi S, et al. Consensus statement on “Oral frailty” from the Japan Geriatrics Society, the Japanese Society of Gerodontology, and the Japanese Association on Sarcopenia and Frailty. Geriatr Gerontol Int. 2024 ;24(11):1111–9.
Robbins J, Gangnon RE, Theis SM, Kays SA, Hewitt AL, Hind JA. The effects of lingual exercise on swallowing in older adults. J Am Geriatr Soc. 2005 ;53(9):1483–9.
Yano J, Yamamoto-Shimizu S, Yokoyama T, Kumakura I, Hanayama K, Tsubahara A. Effects of anterior tongue strengthening exercises on posterior tongue strength in healthy young adults. Arch Oral Biol. 2019 ;98:238–42.
Kraemer WJ, Ratamess NA. Fundamentals of resistance training: progression and exercise prescription. Med Sci Sports Exerc. 2004;36(4):674–88.
Collado-Mateo D, Lavín-Pérez AM, Peñacoba C, Del Coso J, Leyton-Román M, Luque-Casado A, et al. Key Factors Associated with Adherence to Physical Exercise in Patients with Chronic Diseases and Older Adults: An Umbrella Review. Int J Environ Res Public Health [Internet]. 2021 19;18(4). Available from: http://dx.doi.org/10.3390/ijerph18042023
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
