การพัฒนาและศึกษาผลของโปรแกรมการออกกำลังกายเพื่อลดระดับความรุนแรงอาการ และส่งเสริมคุณภาพชีวิตจากภาวะปลายประสาทอักเสบที่เกิดขึ้นจากยาเคมีบำบัด
คำสำคัญ:
มะเร็ง, พยาธิสภาพประสาทส่วนปลายเนื่องจากยาเคมีบำบัด , การออกกำลังกาย , คุณภาพชีวิตบทคัดย่อ
บทนำ : พยาธิสภาพประสาทส่วนปลายเนื่องจากยาเคมีบำบัด ส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตประจำวันและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยมะเร็ง การออกกำลังกายได้รับการกล่าวถึงว่าอาจช่วยบรรเทาอาการดังกล่าวได้ งานวิจัยนี้จึงทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องและพัฒนาโปรแกรมการออกกำลังกายสำหรับผู้ป่วยที่ได้รับยาเคมีบำบัดออกซาลิพลาติน
วัตถุประสงค์ : เพื่อสังเคราะห์งานวิจัยเกี่ยวกับลักษณะและผลลัพธ์ทางคลินิกของโปรแกรมการออกกำลังกายเพื่อบรรเทาพยาธิสภาพประสาทส่วนปลายเนื่องจากยาเคมีบำบัดตลอดจนพัฒนาโปรแกรมการออกกำลังกายและศึกษาประสิทธิผลต่อระดับความรุนแรง และคุณภาพชีวิตจากภาวะปลายประสาทอักเสบในผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัด
วิธีการวิจัย : สืบค้นงานการวิจัยเกี่ยวกับโปรแกรมการออกกำลังกายที่ส่งผลต่อพยาธิสภาพประสาทส่วนปลายเนื่องจากยาเคมีบำบัด ตามแนวทาง PICO จากฐานข้อมูล ThaiJo และสากล นำข้อมูลมาสังเคราะห์และใช้ในการพัฒนาโปรแกรมการออกกำลังกาย จากนั้นนำโปรแกรมไปทดลองใช้กับกลุ่มตัวอย่างจำนวน 30 ราย ที่คัดเลือกแบบเจาะจง และประเมินผลหลังการเข้าร่วมโปรแกรม
ผลการวิจัย : พบงานวิจัยที่ผ่านการคัดเลือกจำนวน 3 เรื่อง แสดงผลลัพธ์มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลอง และ 2 เรื่องรายงานว่าผู้เข้าร่วมมีคุณภาพชีวิตดีขึ้นหลังเข้าร่วมโปรแกรม นอกจากนี้จากการทดลองใช้โปรแกรมการออกกำลังกายกับกลุ่มตัวอย่าง พบว่า ค่าเฉลี่ยคะแนนคุณภาพชีวิตจากพยาธิสภาพประสาทส่วนปลายเนื่องจากยาเคมีบำบัด ด้านการเคลื่อนไหวดีขึ้นอย่างชัดเจนในสัปดาห์ที่ 4 และสัปดาห์ที่ 6 เมื่อเทียบกับก่อนเข้าร่วมโปรแกรม
สรุป : โปรแกรมการออกกำลังกายมีแนวโน้มส่งเสริมคุณภาพชีวิตจากเหตุพยาธิสภาพประสาทส่วนปลายเนื่องจากยาเคมีบำบัดในผู้ป่วยมะเร็งที่รับยาเคมีบำบัด และช่วยลดความทุกข์ทรมานของผู้ป่วย
เอกสารอ้างอิง
Li Y, Lustberg MB, Hu S. Emerging pharmacological and non-pharmacological therapeutics for prevention and treatment of chemotherapy-induced peripheral neuropathy. Cancers (Basel). 2021;13(4):766.
Kang L, Tian Y, Xu S, Chen H. Oxaliplatin-induced peripheral neuropathy: clinical features, mechanisms, prevention and treatment. JNNP. 2021;268:3269-82.
นนทิกุล ผาสุขมูล, มานิตย์ แซ่เตียว, ศรัณย์ กิจศรัณย์, จิตรลดา จึงสมาน, วาสนา มาทอง, ธราธิป จันทร์โสภณพงศ์. การประเมินคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคมะเร็งชนิดก้อนที่มีภาวะปลายประสาทอักเสบภายหลังได้รับยาเคมีบำบัด. เภสัชศาสตร์อีสาน. 2564;18(1):58-69.
Chung KH, Park SB, Streckmann F, Wiskemann J, Mohile N, Kleckner AS, et al. Mechanisms, Mediators, and Moderators of the Effects of Exercise on Chemotherapy-Induced Peripheral Neuropathy. Cancers. 2022;14(5):1224.
Dhawan S, Andrews R, Kumar L, Wadhwa S, Shukla G. A Randomized Controlled Trial to Assess the Effectiveness of Muscle Strengthening and Balancing Exercises on Chemotherapy-Induced Peripheral Neuropathic Pain and Quality of Life Among Cancer Patients. Cancer Nurs. 2020;43(4):269-80.
นุสรา ประเสริฐศรี, ชนุกร แก้วมณี, พณัชญา ขันติจิตร, วิไลลักษณ์ ตรียาพันธ์, Ellen M Lavoie Smith, ชลิยา วามะลุน, et al. เคมีบำบัดที่มีผลต่อพยาธิสภาพประสาทส่วนปลาย การศึกษาภาคตัดขวางในผู้ป่วยมะเร็ง วารวิจัยการพยาบาลและสุขภาพ. 2017;18(3):52-62.
McCrary JM, Goldstein D, Sandler CX, Barry BK, Marthick M, Timmins HC, et al. Exercise-based rehabilitation for cancer survivors with chemotherapy-induced peripheral neuropathy. Supportive Care in Cancer. 2019;27(10):3849-57
เพลินพิศ ธรรมนิภา, นันทนา ธนาโนวรรณ, รพีพรรณ อุปการ, บุญเลิศ วิริยะภาค. ผลของโปรแกรมการออกกำลังกายต่ออาการชาและ คุณภาพชีวิตในผู้ป่วย มะเร็งรังไข่ที่ได้รับยาเคมีบำบัด. วารสารพยาบาลศาสตร์. 2561;36(2):42-53.
Kleckner IR, Kamen C, Gewandter JS, Mohile NA, Heckler CE, Culakova E, et al. Effects of exercise during chemotherapy on chemotherapy-induced peripheral neuropathy: a multicenter, randomized controlled trial. Supportive Care in Cancer. 2018;26(4):1019-28,
Müller J, Weiler M, Schneeweiss A, Haag GM, Steindorf K, Wick W, et al. Preventive effect of sensorimotor exercise and resistance training on chemotherapy-induced peripheral neuropathy: a randomised-controlled trial. British Journal of Cancer. 2021;125(7):955-65
Streckmann F, Lehmann HC, Balke M, Schenk A, Oberste M, Heller A, Schürhörster A, Elter T, Bloch W, Baumann FT. Sensorimotor training and whole-body vibration training have the potential to reduce motor and sensory symptoms of chemotherapy-induced peripheral neuropathy: a randomized controlled pilot trial. Support Care Cancer. 2019;27(7):2471-8. doi:10.1007/s00520-018-4531-4.
Zimmer P, Trebing S, Timmers-Trebing U, Schenk A, Paust R, Bloch W, Rudolph R, Streckmann F, Baumann FT. Eight-week, multimodal exercise counteracts a progress of chemotherapy-induced peripheral neuropathy and improves balance and strength in metastasized colorectal cancer patients: a randomized controlled trial. Support Care Cancer. 2018;26(2):615-24. doi:10.1007/s00520-017-3875-5.
Bandura A. Self-efficacy: The exercise of control. New York: W.H. Freeman; 1997.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
