การบูรณาการเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์สมัยใหม่ร่วมกับสุขภาพองค์รวม: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ

บทคัดย่อ

บทนำ : ในยุคที่เทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence : AI)  เป็นกลไกสำคัญในการเปลี่ยนแปลงระบบสุขภาพองค์รวม ครอบคลุมทั้งกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณและปัญญา โดยยกระดับการวินิจฉัย การรักษา และการป้องกันโรคผ่านการวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่และการเรียนรู้รวมถึงการพัฒนาโปรแกรมสุขภาพเฉพาะบุคคล ข้อมูลจากทั้งในประเทศและนานาชาติชี้ให้เห็นถึงการใช้งาน AI ที่เพิ่มขึ้นในระบบสุขภาพ เช่น การวินิจฉัยจากภาพทางการแพทย์ การคัดกรองสุขภาพจิตด้วยแชทบอท และระบบแพทย์ทางไกล AI ช่วยลดภาระงานบุคลากรและเพิ่มการเข้าถึงบริการสุขภาพคุณภาพสูง

วัตถุประสงค์ : การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวทางการบูรณาการของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการนำมาสร้างเสริมสุขภาพแบบองค์รวม

วิธีดำเนินการ : โดยการศึกษาใช้วิธีวิจัยเอกสาร (Documentary research) เชิงสังเคราะห์จากฐานข้อมูลวิชาการหลัก 3 แหล่ง (TCI, Google Scholar และวารสาร Q1-Q3 ในฐานข้อมูลของ SCOPUS และ Web of Science) โดยกำหนดเกณฑ์การคัดเลือกเอกสารที่ตีพิมพ์ในช่วง พ.ศ. 2557-2567 และมีการเชื่อมโยง AI กับสุขภาพองค์รวม 4 มิติ มีเอกสารที่ผ่านการคัดเลือกเพื่อนำมาวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อค้นพบจำนวนทั้งสิ้น 45 รายการ

ผลการศึกษา : AI มีบทบาทสำคัญในทุกมิติของสุขภาพองค์รวม โดยในด้านสุขภาพกาย AI ถูกนำมาใช้วิเคราะห์ภาพถ่ายทางการแพทย์ ช่วยในการวินิจฉัยโรค และติดตามอาการของผู้ป่วยอย่างแม่นยำ ส่วนด้านสุขภาพจิต AI มีการพัฒนาแอปพลิเคชันและแชทบอทที่สามารถประเมินภาวะเครียด ซึมเศร้า และให้คำแนะนำเบื้องต้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ ด้านสุขภาพสังคม AI ช่วยลดความเหลื่อมล้ำผ่านระบบการแพทย์ทางไกล (Telemedicine) ซึ่งเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงบริการสุขภาพของประชาชน  ในพื้นที่ห่างไกล ขณะที่ด้านจิตวิญญาณและปัญญา AI สนับสนุนโปรแกรมฝึกสมาธิ การเจริญสติ   และการสะท้อนตนเอง ส่งเสริมความสงบภายในและการเชื่อมโยงกับคุณค่าชีวิต

สรุป : การบูรณาการปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในระบบสุขภาพองค์รวมเสริมการดูแลสุขภาพทั้งกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณ จะช่วยเพิ่มความแม่นยำในการวินิจฉัยและรักษาโรค พร้อมทั้งสนับสนุนการจัดการสุขภาพจิตและลดความเหลื่อมล้ำด้านสังคมและสุขภาพ