รูปแบบการใช้ยาเสพติดและการกระจายเชิงพื้นที่ของผู้เสียชีวิตที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติด  ในจังหวัดนนทบุรีและปทุมธานี: การศึกษาเชิงพรรณนาแบบย้อนหลัง พ.ศ. 2566

รุจิรางค์ ฆ้องชัยฤทธิ์; นริสา เก่งตรง บดีรัฐ; สุนิษา  โอบอ้อม; เอนก ภู่ทอง

ผู้แต่ง

รุจิรางค์ ฆ้องชัยฤทธิ์ หลักสูตรบัณฑิตศึกษา สาขาวิชานิติวิทยาศาสตร์ คณะสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
นริสา เก่งตรง บดีรัฐ กลุ่มวิชาเคมีคลินิก ภาควิชาเทคนิคการแพทย์ คณะสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
สุนิษา โอบอ้อม กลุ่มวิชานิติวิทยาศาสตร์ ภาควิชาเทคนิคการแพทย์ คณะสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
เอนก ภู่ทอง กลุ่มวิชาจุลชีววิทยาคลินิก ภาควิชาเทคนิคการแพทย์ คณะสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

คำสำคัญ:

นิติพิษวิทยา , การเสียชีวิตที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติด , จังหวัดนนทบุรี , จังหวัดปทุมธานี

บทคัดย่อ

บทนำ : ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา ปัญหาการใช้ยาเสพติดยังคงเป็นประเด็นสำคัญทางสาธารณสุข
ของประเทศไทย อย่างไรก็ตาม รูปแบบการใช้ยาเสพติดและการกระจายตัวเชิงพื้นที่ในผู้เสียชีวิต
ที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติดยังไม่มีการศึกษา โดยเฉพาะในจังหวัดนนทบุรีและจังหวัดปทุมธานี ซึ่งเป็นพื้นที่ที่พบการแพร่กระจายของยาเสพติดในปริมาณมาก

วัตถุประสงค์การวิจัย : การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบและการกระจายตัวของการใช้ยาเสพติดในผู้เสียชีวิตที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติดในจังหวัดนนทบุรีและบางพื้นที่ของจังหวัดปทุมธานี ในช่วงปี พ.ศ. 2566

วิธีการดำเนินการวิจัย : การศึกษานี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบย้อนกลับ กลุ่มตัวอย่างจำนวน 205 ราย ได้รับการสุ่มอย่างเป็นระบบจากข้อมูลการชันสูตรพลิกศพและผลการตรวจยาเสพติดของสถาบันนิติวิทยาศาสตร์ กระทรวงยุติธรรม ระหว่างวันที่ 1 มกราคม – 31 ธันวาคม พ.ศ. 2566

ผลการศึกษา : กลุ่มผู้เสียชีวิตส่วนใหญ่เป็นเพศชาย (ร้อยละ 80.5) อายุเฉลี่ย 40.9 ปี และประกอบอาชีพใช้แรงงานในสัดส่วนสูงสุด (ร้อยละ 58.5) ยาเสพติดที่ตรวจพบมากที่สุดคือ กลุ่ม Benzodiazepines (ร้อยละ 54.1) รองลงมาคือ Methamphetamines (ร้อยละ 32.7) โดยพบการใช้ยาเสพติดหลายกลุ่มร่วมกันที่ร้อยละ 19.9 การกระจายตัวของยาเสพติดตามพื้นที่พบว่า เขตเมือง เช่น เมืองปทุมธานี เมืองนนทบุรี และปากเกร็ด มีสัดส่วนผู้เสียชีวิตที่ตรวจพบ Benzodiazepines สูง และพบรูปแบบการใช้ยาร่วมกันหลากหลายชนิด ขณะที่พื้นที่อำเภอรอบนอก เช่น อำเภอสามโคก ลาดหลุมแก้ว และไทรน้อย มักพบการใช้ Methamphetamines แบบเดี่ยว

สรุปผล : การศึกษานี้สะท้อนถึงความแตกต่างของรูปแบบการใช้ยาเสพติดในแต่ละพื้นที่ ซึ่งเน้นย้ำถึงความจำเป็นในการเฝ้าระวังปัญหายาเสพติดและการพัฒนากลยุทธ์การป้องกันที่จำเพาะในแต่ละพื้นที่ต่อไป

เอกสารอ้างอิง

United Nations Office on Drugs and Crime. World drug report 2023 [Internet]. Vienna: UNODC; 2023 [cited 2025 Sep 17]. Available from: https://www.unodc.org/unodc/en/data-and-analysis/wdr2023.html

Auckloo M, Davies BB. Post-mortem toxicology in violent fatalities in Cape Town, South Africa: A preliminary investigation. J Forensic Leg Med 2019;63:18–25.

Akhgari M, Sardari-Iravani F, Ghadipasha M. Trends in poly drug use-associated deaths based on confirmed analytical toxicology results in Tehran, Iran, in 2011-2016. Addict Health. 2021;13(1):18-28.

เครือข่ายเฝ้าระวังปัญหาสารเสพติดจากการตรวจหาสารเสพติดจากชีววัตถุทางนิติเวชศาสตร์/นิติวิทยาศาสตร์. รายงานโครงการเฝ้าระวังการแพร่ระบาดสารเสพติดจากงานนิติเวชศาสตร์ตามยุทธศาสตร์ชาติด้านความมั่นคง. กรุงเทพฯ: สำนักงาน ป.ป.ส.; 2568

กรมการปกครอง. ชุดข้อมูลสถิติทะเบียนราษฎร (SKN-DOPA9) [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กรมการปกครอง; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 17 ก.ย. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://gdcatalog.go.th/dataset/gdpublish-skn-dopa9/resource/071da6e1-50f8-4816-979f-9e20bbf4c5f6

วาริษา ใกล้แก้ว, ไพเราะ ไพรหิรัญกิจ. การวัดระดับความรุนแรงของคดียาเสพติดประเภทไอซ์ กัญชาแห้ง เมทแอมเฟตามีนและเฮโรอีน และความสัมพันธ์ระหว่างคดียาเสพติดและความหนาแน่นเชิงพื้นที่และความหนาแน่นของประชากรในประเทศไทย. วารสารสังคมศาสตร์บูรณาการ 2024; 11: 32–51.

สำนักงาน ป.ป.ส. รายงานผลการดำเนินงานตามแผนปฏิบัติการภายใต้นโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยการป้องกัน ปราบปรามและแก้ไขปัญหายาเสพติด ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: สำนักงาน ป.ป.ส.; 2566

Rudolph KE, Kinnard EN, Aguirre AR, Goin DE, Feelemyer J, Fink D, et al. The relative economy and drug overdose deaths. Epidemiology. 2020;31(4):551-8.

Aram J, Johnson NJ, Lee MT, Slopen N. Drug overdose mortality is associated with employment status and occupation in the National Longitudinal Mortality Study. Am J Drug Alcohol Abuse. 2020; 46(6): 769-76.

Brett J, Murnion B. Management of benzodiazepine misuse and dependence. Aust Prescr 2015; 38(5): 152-5.

Ballokova A, Peel NM, Fialova D, Scott IA, Gray LC, Hubbard RE. Use of benzodiazepines and association with falls in older people admitted to hospital: a prospective cohort study. Drugs Aging 2014;31:299-310.

Hernandez I, He M, Brooks MM, Zhang Y. Exposure-response association between concurrent opioid and benzodiazepine use and risk of opioid-related overdose in Medicare part D beneficiaries. JAMA Netw Open. 2018;1(2):e180919.

Jones JD, Mogali S, Comer SD. Polydrug abuse: a review of opioid and benzodiazepine combination use. Drug Alcohol Depend. 2012;125(1-2):8-18.

Yasaei R, Saadabadi A. Methamphetamine [Internet].In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan- [cited 2025 Sep 17]. Available from: https:// www.ncbi.nlm.nih.gov/books/

NBK535356/

Damiri B, Mousa A, Helou MA. Amphetamine-type stimulant (ATS) use and association with concurrent use of benzodiazepines, barbiturates and THC in the West Bank among male Palestinians: a cross-sectional study. BMJ Public Health. 2023;1:e000537.

Høiseth G, Andås H, Bachs L, Mørland J. Impairment due to amphetamines and benzodiazepines, alone and in combination. Drug Alcohol Depend. 2014;145:174-9.

Pardo B. Insights into mixing fentanyl and benzodiazepines from Canadian drug seizures. JAMA Psychiatry. 2022;79:81–3.

Starcevic B, Sicaja M. Dual intoxication with diazepam and amphetamine: this drug interaction probably potentiates myocardial ischemia. Med Hypotheses. 2007;69:377–80.

Darke S, Ross J, Cohen J. The use of benzodiazepines among regular amphetamine users. Addiction. 1994;89(12):1683-90.

Auckloo M, Davies BB. Post-mortem toxicology in violent fatalities in Cape Town, South Africa: A preliminary investigation. J Forensic Leg Med. 2019; 63:18–25.

Ho HC, Wong SS, Cheung CW. Individual-level and neighborhood-level shifts in mortality patterns among drug poisoning deaths in a high-density Asian city: a territory-wide, case-only analysis. Int Health. 2023;15(6):715-22.

Schifano F. Is urbanization a risk factor for substance misuse? Curr Opin Psychiatry. 2008; 21: 391-7.

Bansal P, Saini B, Bansal PD, Bansal A, Dhillon JS, Kaur V, et al. Presenting pattern and psychiatric comorbidities in rural versus urban substance dependent patients: a hospital-based cross-sectional study. Indian J Community Med. 2023;48(5):666-75.

Dubowski KM. The Dubowski alcohol table. IACT Newsletter 2012; 23: 7–8

Knopf A. Why mixing alcohol, opioids and benzodiazepines can kill. Alcohol Drug Abuse Wkly. 2020;32:5.

Winstanley EL, Stover AN, Feinberg J. Concurrent alcohol and opioid use among harm reduction clients. Addict Behav. 2020;100:106027