ความสัมพันธ์ของความสามารถในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรค  เหตุการณ์ในชีวิตเชิงลบ กับระดับความเครียดของนักศึกษาสาธารณสุขชุมชน

อังคณา  บุญครอง; สุวัฒนา  เกิดม่วง; คัติยา  อีวาโนวิช

ผู้แต่ง

อังคณา บุญครอง คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
สุวัฒนา เกิดม่วง คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
คัติยา อีวาโนวิช คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

คำสำคัญ:

ความเครียด, ความสามารถในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรค , เหตุการณ์ในชีวิตเชิงลบ , นักศึกษาสาธารณสุขชุมชน

บทคัดย่อ

บทนำ : ปัญหาสุขภาพจิตของคนไทยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะกลุ่มเยาวชนพบความเครียดสูง หากไม่สามารถปรับตัวกับปัญหาที่เกิดขึ้นได้ อาจนำไปสู่ภาวะซึมเศร้า และการฆ่าตัวตายในอนาคต

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาระดับความเครียดของนักศึกษาสาธารณสุขชุมชน และศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล ความสามารถในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรค เหตุการณ์ในชีวิตเชิงลบ และการเข้าถึงบริการการให้คำปรึกษากับความเครียดของนักศึกษาสาธารณสุขชุมชน

วิธีดำเนินการวิจัย : การวิจัยภาคตัดขวางเชิงวิเคราะห์ กลุ่มตัวอย่างเป็นนักศึกษาสาธารณสุขชุมชน ชั้นปีที่ 1-4 ภาคการศึกษาที่ 1 ปีการศึกษา 2567 จำนวน 300 คน คำนวณจากสูตรการประมาณสัดส่วนที่ทราบจำนวนประชากรที่แน่นอน สุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม ได้แก่ ปัจจัยส่วนบุคคล ความสามารถในการเผชิญปัญหาและการฟันฝ่าอุปสรรค เหตุการณ์ในชีวิตเชิงลบ ความเครียด และการเข้าถึงบริการการให้คำปรึกษา โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงอนุมาน Simple and Multiple binary logistic regression

ผลการวิจัย : นักศึกษาส่วนใหญ่มีความเครียดระดับสูง ร้อยละ 44.7 ความสามารถในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรคระดับปานกลาง ร้อยละ 50.3 เหตุการณ์ในชีวิตเชิงลบระดับน้อย ร้อยละ 46.0 และการเข้าถึงบริการการให้คำปรึกษาระดับปานกลาง ร้อยละ 33.7 ปัจจัยที่สัมพันธ์กับระดับความเครียด ได้แก่ นักศึกษาที่ได้รับเงินต่อเดือนไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่าย มีความเครียดมากกว่าผู้ที่ได้รับเงินต่อเดือนเพียงพอต่อค่าใช้จ่าย 1.98 เท่า (p-value< 0.001) และนักศึกษาที่เผชิญเหตุการณ์ในชีวิตเชิงลบระดับน้อยและระดับปานกลาง มีความเครียดมากกว่าผู้ที่เผชิญเหตุการณ์ในชีวิตเชิงลบระดับน้อยที่สุด เท่ากับ 4.57 และ 8.52 เท่า (p-value< 0.001)

สรุป : นักศึกษามีความเครียดอยู่ในระดับสูง โดยปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับระดับความเครียด คือ เงินที่ได้รับต่อเดือน และเหตุการณ์ในชีวิตเชิงลบ ดังนั้น ควรพัฒนาระบบคัดกรองสุขภาพจิตและบริการให้คำปรึกษาเชิงรุก มีระบบทุนการศึกษาฉุกเฉิน และฝึกทักษะการบริหารจัดการการเงินของนักศึกษา

เอกสารอ้างอิง

สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. รายงานระบบสุขภาพไทยภายใต้ธรรมนูญว่าด้วยระบบสุขภาพแห่งชาติ ฉบับที่ 3 พ.ศ.2565 หมวดสุขภาพจิต [อินเทอร์เน็ต]. สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ; 2568. [เข้าถึงเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nationalhealth.or.th/storage/ebooks_attach/Mental_Health_Category.pdf

สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล, สำนักงานกองทุนสนับสนุนการส่งเสริมสุขภาพ. สุขภาพคนไทย 2568: เกิดน้อยกู่ไม่กลับ ต้องปรับและรับมืออย่างไร. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล; 2568.

สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. ภาวะเครียดและซึมเศร้า ปัญหาเร่งด่วนอันดับหนึ่งนักศึกษาไทย [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพมหานคร: สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2566. [เข้าถึงเมื่อวันที่ 2 เมษายน 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://cusri.chula.ac.th/archives/6513

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. สสส. สานพลังภาคีเครือข่าย สร้างนวัตกรรมดูแลสุขภาพจิตนักศึกษา มุ่งลดปัญหาเครียด-ซึมเศร้า หลังพบคนไทยเผชิญปัญหา 10 ล้านคน [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ; 2567. [เข้าถึงเมื่อวันที่ 2 เมษายน 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.thaihealth.or.th/?p=359364

อ้อยทิพย์ บัวจันทร์, เทพไทย โชติชัย, สมฤทัย ผดุงผล, กิรณา แต้อารักษ์ และชลการ ทรงศรี. ความเครียดและวิธีเผชิญความเครียดของนักศึกษาสาธารณสุข. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น. 2563;7(2):193-203.

กัญญาวีณ์ โมกขาว, วรพนิต ศุกระแพทย์ และวลัยนารี พรมลา. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความเครียดของนักศึกษาพยาบาล. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ. 2564;44(2): 60-71.

เมษา นวลศรี และกุลชาติ พันธุวรกุล. ความสามารถในการเผชิญปัญหาและฟันฝ่าอุปสรรคของนักศึกษาคณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์. 2564;15(3):137-50.

สถาบันพระบรมราชชนก. ปรัชญา ปณิธาน วิสัยทัศน์ พันธกิจ [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สถาบันพระบรมราชชนก; 2566. [เข้าถึงเมื่อวันที่ 2 เมษายน 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://phas.pi.ac.th/?page_id=20

ศุกร์ใจ เจริญสุข. การเฝ้าระวัง ควบคุม ป้องกันโรคซึมเศร้าด้วย สบช.โมเดล [รายงานภายใน]. นนทบุรี: สถาบันพระบรมราชชนก; 2566.

วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดสุพรรณบุรี กิจการนักศึกษาและทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม. รายงานพฤติกรรมของนักศึกษาประจำปี 2565. สุพรรณบุรี: กิจการนักศึกษาและทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดสุพรรณบุรี; 2565.

Stoltz PG. Adversity quotient turning obstacles into opportunities. New York: John Wiley & Son. 1997.

Holmes TH, Rahe RH. The social readjustment rating scale. J Psychosom Res. 1967;11(2):213-221.

งานทะเบียนและประมวลผล คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมชนก. รายงานอัตรานักศึกษาปีการศึกษา 2567. นนทบุรี: งานทะเบียนและประมวลผล คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมชนก; 2567.

ฉวีวรรณ บุญสุยา. ประชากร การเลือกตัวอย่าง และขนาดตัวอย่างในการวิจัย. ใน: ประมวลสาระชุดวิชาสถิติและการวิจัยในการจัดการสุขภาพ หน่วยที่ 8 (เล่ม 2). นนทบุรี: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช; 2556.

รุ่งทิวา พุขุนทด และคณะ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับระดับความเครียดของนักศึกษาระดับปริญญาตรี. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 2564;14(3):115-125.

กัลยา เลิศสงคราม. ความสัมพันธ์ระหว่างความฉลาดทางอารมณ์ ความสามารถในการเผชิญและฝ่าฟันอุปสรรค บุคลิกภาพ และรูปแบบการเผชิญปัญหากับผลการเรียนของนิสิตชั้นปีที่ 1 มหาวิทยาลัยราชภัฎกลุ่มอีสานเหนือ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม; 2548.

Best, J. W. Research in Education. Englewood cliffs, NJ: Prentice-Hall. 1981.

Boonyamalik P. Epidemiology of adolescent suicidal ideation: Roles of perceived life stress, depressive symptoms, and substance use. USA: Johns Hopkins University. 2005.

กระทรวงสาธารณสุข. แบบวัดความเครียด กรมสุขภาพจิต [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; (ม.ป.ป.). [เข้าถึงเมื่อวันที่ 2 เมษายน 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://kkhos.moph.go.th/kkhos/data _office/SPST20.pdf

Lazarus RS, Folkman S. Stress, appraisal, and coping. New York: Springer Publishing Company. 1984.

Seligman MEP. Helplessness: On depression, development, and death. San Francisco (CA): W.H. Freeman; 1975.

ธรรมศักดิ์ สายแก้ว, สุนันทา ศรีศรี และสมบัติ สายหยุดทอง. ปัจจัยที่มีผลต่อความเครียดของนักศึกษาสาธารณสุขศาสตร์ในวิทยาลัยสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ศูนย์การศึกษาจังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารดุษฎีบัณฑิตทางสังคมศาสตร์. 2562;9(3):612-628.

ชาญวุฒิ ธิติรัตนโชติ, ณัฐญาดา เหล่าคงธรรม, วิสันต์ มาวงษ์, ทัดตา ศรีบุญเรือง และสุวรรณา ภัทรเบญจพล. การประเมินสุขภาพจิตและความเครียดของนักศึกษามหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. วารสารเภสัชศาสตร์อีสาน. 2557;9(ฉบับพิเศษ):66-71.

อาภรณ์ ศรีชัย, จิณห์จุฑา ชัยเสนา ดาลลาส และภรภัทร เฮงอุดมทรัพย์. ความสัมพันธ์ระหว่างความผูกพันในครอบครัว เหตุการณ์ในชีวิตเชิงลบ ความฉลาดทางอารมณ์ กับภาวะสุขภาพจิตของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา. 2559;24(4):65-79.

Kumari S. A study of gender difference in stress among university students. Int J Res Anal Rev. 2017;4(4):374-7.

มัญชิษญา ใจคำ, อริศรา พูลจันทร์, สุกัญญา เกษมกิตติกุล และธนพัชร จันท์พิพัฒพงศ์. ความเครียดของนักศึกษาชั้นปีที่ 1 มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย ปีการศึกษา 2567. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพ. 2568;7(2):38-51.

กชกร ธรรมนำศีล, สุปราณี น้อยตั้ง, กาญจนา ปัญญาเพ็ชร์ และวริศรา โสรัจจ์. ปัจจัยที่ส่งผลต่อความเครียดของนักศึกษาพยาบาล สถาบันเอกชนแห่งหนึ่งกรุงเทพมหานคร. วารสารสุขภาพกับการจัดการสุขภาพ. 2564;7(1):60-75.

นงลักษณ์ วิชัยรัมย์ และวิมลพรรณ สิริกานต์พิทักษ์. ภาวะความเครียดของนักศึกษาคณะพยาบาลศาสตร์มหาวิทยาลัยเฉลิมกาญจนา. วารสารวิชาการเฉลิมกาญจนา. 2560;4(2):107-116.

ปิยะวัน วงษ์บุญหนัก, ศรัณย์ กอสนาน, ปพิชญา แสวงผล และนัสเรีย นิมะยุ. การศึกษาความสามารถในการเผชิญและฝ่าฟันอุปสรรคของนักศึกษาเภสัชศาสตร์กรณีศึกษา:คณะเภสัชศาสตร์มหาวิทยาลัยเอกชนแห่งหนึ่ง. วารสารศรีนครินทรวิโรฒวิจัยและพัฒนา (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์). 2565;14(28):70-80.

ปรัชญา ปิยมาโนธรรม และอุมาภรณ์ สุขารมณ์. การศึกษาความต้องการให้คำปรึกษาออนไลน์ของนักศึกษามหาวิทยาลัยรามคำแหง. วารสารจิตวิทยา มหาวิทยาลัยเกษมบัณฑิต. 2566;13:8-22.