แนวทางการดูแลผู้ป่วยกระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุแบบการผ่าตัดเร็ว

นวพร  บูรณ์เจริญ

ผู้แต่ง

นวพร บูรณ์เจริญ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ

คำสำคัญ:

การผ่าตัดแบบรวดเร็ว, การฟื้นฟูสภาพแบบรวดเร็ว, การขยับหรือการเคลื่อนไหวร่างกายโดยเร่งด่วน, ตัวชี้วัดผลลัพธ์

บทคัดย่อ

การรักษาด้วยการผ่าตัดกระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุภายใน 48–72 ชั่วโมงเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยลดภาวะแทรกซ้อน ความทุพพลภาพ และอัตราการเสียชีวิต ทีม TU-GHF จึงพัฒนาแนวทางการดูแลแบบ Fast Track Surgery ร่วมกับ Fast Track Rehabilitation เพื่อเร่งกระบวนการผ่าตัดและฟื้นฟูให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น โดยตั้งเป้าหมายให้ผู้ป่วยได้รับการผ่าตัดเร็วขึ้นภายใน 24–48 ชั่วโมง เริ่มลุกนั่งและเคลื่อนไหว (early mobilization) ภายใน 24 ชั่วโมง และเข้าร่วมโปรแกรมกายภาพบำบัดหลังผ่าตัด เพื่อกระตุ้นการเดินด้วย walker หรือเคลื่อนย้ายด้วยรถเข็นภายใน 48 ชั่วโมง

ผลการดำเนินงานในปีงบประมาณ 2567–2568 พบว่า ร้อยละของผู้ป่วยที่ผ่าตัดสำเร็จภายใน 24, 48 และ 72 ชั่วโมง หลังเข้ารับการรักษาในปีงบประมาณ 2567 อยู่ที่ร้อยละ 41.01, 62.14 และ 85.95 ตามลำดับ ส่วนปีงบประมาณ 2568 อยู่ที่ร้อยละ 32.15, 64.27 และ 88.36 สำหรับการฟื้นฟู พบว่าผู้ป่วยที่สามารถลุกนั่งภายใน 24 ชั่วโมงเพิ่มจากร้อยละ 60.13 ในปีงบประมาณ 2567 เป็นร้อยละ 94.07 ในปีงบประมาณ 2568 และผู้ที่สามารถเดินด้วย walker/รถเข็นภายใน 48 ชั่วโมงเพิ่มจากร้อยละ 74.05 เป็นร้อยละ 91.39 ตามลำดับ อีกทั้งอัตราการจำหน่ายภายใน 10 วันเพิ่มจากร้อยละ 79.70 เป็นร้อยละ 87.06 ในปีงบประมาณ 2568

โดยสรุป การผ่าตัดเร็วและการฟื้นฟูแบบเร่งด่วนมีส่วนสำคัญในการช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาเคลื่อนไหวร่างกายได้เร็ว ลดภาวะแทรกซ้อน เพิ่มความปลอดภัย ลดวันนอนโรงพยาบาล และช่วยลดค่าใช้จ่ายในการรักษาโดยรวม

เอกสารอ้างอิง

พิรุณ กมลภาส. การพยาบาลผู้ป่วยสูงอายุกระดูกข้อสะโพกหักและมีโรคร่วมที่ได้รับการผ่าตัดยึดตรึงด้วยโลหะ. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2566;8(1):176-184.

Goh EL, Lerner RG, Achten J, Parsons N, Griffin XL, Costa ML. Complications following hip fracture: results from the World Hip Trauma Evaluation cohort study. Injury. 2020;51(6):1331-6.

Groff H, Kheir MM, George J, Azboy I, Higuera CA, Parvizi J. Causes of in-hospital mortality after hip fractures in the elderly. HIP Int 2019;29(4):1-6.

สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (องค์การมหาชน). แนวปฏิบัติเพื่อการบริหารจัดการการผ่าตัดกระดูกข้อสะโพกหักในผู้ป่วยสูงอายุ. นนทบุรี: สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (องค์การมหาชน); 2563.

O’Connor MI, Switzer JA. Management of hip fractures in older adults: AAOS clinical practice guideline summary. J Am Acad Orthop Surg 2022;30(20):e1291-6.

Konstantinou P, Ariff AA, Nelson CR, Hamed A, Tsantanis P, Vetharajan N, Nikolaides AP. Evolution of modern acute pathways to evaluate key performance indicators and outcomes in femoral fragility trauma. Br J Hosp Med [Internet]. 2025 [cited 2025 Jan 10];86(1). Available from: https://doi.org/10.12968/hmed.2024.0681