ผลของการจัดท่านอนต่อค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดในทารกเกิดก่อนกำหนด

สุนทรีย์  ศรีนวล

ผู้แต่ง

สุนทรีย์ ศรีนวล โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ

คำสำคัญ:

การจัดท่านอน, ทารกเกิดก่อนกำหนด, ค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด

บทคัดย่อ

บทนำ : ทารกเกิดก่อนกำหนดมีความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนหลายระบบ โดยเฉพาะระบบมีการพัฒนาไม่สมบูรณ์ ส่งผลให้มีภาวะขาดออกซิเจนได้ง่าย การส่งเสริมให้ทารกมีค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดในระดับที่เหมาะสมจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง การจัดท่านอนเป็นวิธีการหนึ่งที่สามารถช่วยส่งเสริมการแลกเปลี่ยนก๊าซในปอดได้อย่างมีประสิทธิภาพ การเลือกท่านอนที่เหมาะสมอาจช่วยลดความจำเป็นในการใช้ออกซิเจนและลดภาวะแทรกซ้อน เช่น โรคปอดเรื้อรังและจอประสาทตาผิดปกติในทารกแรกเกิด อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษายังมีความหลากหลาย และยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าท่านอนใดเกิดผลดีที่สุดในทารกเกิดก่อนกำหนด

วัตถุประสงค์วิจัย : เพื่อเปรียบเทียบผลของการจัดท่านอนหงาย ท่านอนตะแคง และท่านอนคว่ำต่อค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดในทารกเกิดก่อนกำหนด

วิธีดำเนินการวิจัย : การวิจัยกึ่งทดลอง กลุ่มตัวอย่างคือทารกเกิดก่อนกำหนดอายุครรภ์น้อยกว่า 37 สัปดาห์ จำนวน 27 ราย ณ หอผู้ป่วยวิกฤตทารกแรกเกิด โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ จัดท่านอนหงาย นอนตะแคงและนอนคว่ำ วัดค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดทุก 30 นาทีจนครบ 120 นาที วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและ Friedman Test

ผลการวิจัย : ผลการเปรียบเทียบค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดระหว่างการจัดท่านอนหงาย ท่านอนตะแคงและท่านอนคว่ำในทารกที่เกิดก่อนกำหนดมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.049) โดยท่านอนคว่ำมีค่าเฉลี่ยค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดสูงสูด (97.82%, SD = 1.63)

สรุป : การจัดท่านอนคว่ำส่งเสริมค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดได้ดีที่สุด เหมาะสมสำหรับการดูแลทารกเกิดก่อนกำหนดในหอผู้ป่วยวิกฤต

เอกสารอ้างอิง

Creswell L, Rolnik DL, Lindow SW, O’Gorman N. Preterm birth: screening and prediction. Int J Womens Health. 2023;15:1981-1997. doi:10.2147/IJWH.S436624

Venkatesan T, Rees P, Gardiner J, Battersby C, Purkayastha M, Gale C, Sutcliffe A. National trends in preterm infant mortality in the United States by race and socioeconomic status, 1995–2020. JAMA Pediatr. 2023. doi:10.1001/jamapediatrics.2023.3487.

กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. สถิติสาธารณสุข พ.ศ. 2564 [อินเตอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 29 เมษายน 2568]. เข้าถึงจาก: https://spd.moph.go.th/wp-content/uploads/2022/11/Hstatistic64.pdf

งานการพยาบาลผู้ป่วยวิกฤตทารกแรกเกิด โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ. สรุปผลการดำเนินงานงานการพยาบาลผู้ป่วยวิกฤตทารกแรกเกิด. ปทุมธานี: 2565.

Mitchell E. Recommendations for sudden infant death syndrome prevention: a discussion document. Arch Dis Child. 2007;92(2):155.

Te Pas AB, Dargaville PA. Oxygen therapy in preterm infants: Recommendations for practice. Semin Fetal Neonatal Med [Internet]. 2020 [cited 2026 Feb 18];25(3):101121. Available from: https://doi.org/10.1016/j.siny.2020.101121

ปาริชาติ โรจน์พลากร-กู๊ช, ยุวดี ฦๅชา. สถิติสำหรับงานวิจัยทางการพยาบาล และการใช้โปรแกรม SPSS for Windows. กรุงเทพฯ: จุดทอง; 2549

Ahmed M, et al. Impact of positioning on neonates with respiratory distress syndrome. Zagazig Univ Med J [Internet]. 2023 [cited 2026 Feb 18];29(3):1049–1057. Available from: doi:10.13140/RG.2.2.27125.32482

Vali P, Lakshminrusimha S, Suresh GK. Oxygen saturation centiles in healthy preterm neonates in the first 10 minutes of life. Pediatrics [Internet]. 2023 [cited 2026 Feb 18];151(3):e2022058122. Available from: https://doi.org/10.1007 /s00431-023-04838-z

Akin MA, Akin L. Propped and prone positioning reduces respiratory events in preterm infants. Cureus [Internet]. 2023 [cited 2026 Feb 18];15(4):e10092656. Available from: https://doi.org/10.7759/cureus.35460

Eghbalian F, Beiranvand S. Effect of supine and prone flexion positions on heart rate, oxygen saturation, and pain in preterm infants. Evid Based Care J [Internet]. 2022 [cited 2026 Feb 18];12(4):26–30. Available from: https://doi.org/10.14744/etd.2020.82195

สุรีวดี เบนเน็ตต์, พัชราภรณ์ เจนใจวิทย์, อโรจรรณ์ ชัววาลย์. การตอบสนองของหัวใจและปอดในการจัดท่านอนหงายและนอนคว่ำในทารกคลอดก่อนกำหนด. วารสารเทคนิคการแพทย์และกายภาพบำบัด. 2560 [cited 2026 Feb 18];29(1):66–76.

Rad AZ, Mojaveri HM, Hajiahmadi M, Ghanbarpour A, Mirshahi S. The effect of position on oxygen saturation and heart rate in very low birth weight neonates. Caspian J Pediatr [Internet]. 2016 [cited 2026 Feb 18];2(2):153–157.

Beşiktaş S, Efe EF. The effect of prone and supine positions on heart rate and oxygen saturation in preterm newborns receiving respiratory support: a randomized controlled study. Arch Health Sci Res [Internet]. 2022 [cited 2026 Mar 7];9(1):43-50. Available from: https://doi.org/10.5152/ArcHealthSciRes.2021.21046

Elder DE, Campbell AJ, Galletly D. Effect of position on oxygen saturation and requirement in convalescent preterm infants. Acta Pediatric. 2011;100(5):661–5.