รายงานผู้ป่วย: ก้อนอักเสบเรื้อรังสีเหลืองบริเวณเบ้าตาในผู้ใหญ่

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: รายงานกรณีศึกษาผู้ป่วยโรคก้อนอักเสบเรื้อรังสีเหลืองบริเวณเบ้าตาในผู้ใหญ่ (adult orbital xanthogranuloma; AOX) ซึ่งเป็นโรคที่พบได้น้อยมาก

วิธีการ: ผู้ป่วยหญิงไทยอายุ 39 ปี มีอาการบวมของเปลือกตาทั้งสองข้างอย่างค่อยเป็นค่อยไปนาน 5 ปี และมีรอยเหลืองบริเวณเปลือกตาล่างซ้ายมา 2 ปี

ผลการรักษา: ผลการตรวจชิ้นเนื้อของต่อมน้ำตาจากโรงพยาบาลเดิมแสดงลักษณะของต่อมน้ำตาอักเสบ (dacryoadenitis) ผู้ป่วยเคยได้รับยาสเตียรอยด์ชนิดรับประทานตอบสนองดีในระยะแรก แต่กลับมามีอาการซ้ำหลังหยุดยาเอง ครั้งนี้เมื่อมาพบแพทย์ตรวจร่างกายพบมีอาการบวมของเปลือกตาทั้งสองข้าง มีรอยสีเหลืองบริเวณเปลือกตาล่างซ้าย และต่อมน้ำตาโต แต่ไม่มีสัญญาณการติดเชื้อ ภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ของเบ้าตาแสดงให้เห็นเนื้อเยื่ออ่อนอักเสบแทรกซึมในเนื้อเยื่อปกติ (mildly enhancing infiltrative soft tissue) บริเวณรอบเบ้าตาและต่อมน้ำตาทั้งสองข้าง โดยไม่พบการทำลายกระดูก การตรวจชิ้นเนื้อซ้ำบริเวณรอยเหลืองพบ foamy macrophages และเซลล์น้ำเหลืองขนาดเล็ก ผลการตรวจระบบอื่นไม่พบความผิดปกติ จากการซักประวัติและตรวจร่างกาย ตลอดจนเครื่องมือพิเศษและการตรวจทางพยาธิวิทยา จึงให้การวินิจฉัยว่า เป็นโรคก้อนอักเสบเรื้อรังสีเหลืองบริเวณเบ้าตาในผู้ใหญ่ หรือ AOX
ซึ่งเป็นชนิดที่พบได้น้อยที่สุดของกลุ่มโรคก้อนอักเสบเรื้อรังสีเหลืองบริเวณเบ้าตาในผู้ใหญ่ adult orbital xanthogranulomatous disease (AOXGD) และได้เริ่มให้การรักษาด้วยยาสเตียรอยด์ชนิดรับประทาน ในผู้ป่วยรายนี้

สรุป: โรคก้อนอักเสบเรื้อรังสีเหลืองบริเวณเบ้าตาในผู้ใหญ่ เป็นโรคในเบ้าตาที่พบได้น้อย ควรนึกถึงในการวินิจฉัยแยกโรคของภาวะอักเสบหรือบวมของเบ้าตา และการตรวจทางพยาธิวิทยามีความจำเป็นต่อการยืนยันผลการวินิจฉัย และการตรวจร่างกายให้ครบทุกระบบมีความจำเป็นในการแยกชนิดจำเพาะ (subtype) ของกลุ่มโรคนี้ แม้ว่าการรักษาด้วยสเตียรอยด์ได้ผลดีในคนไข้หลายคนที่ถูกวินิจฉัยด้วยโรคนี้ แต่ในปัจจุบันยังไม่มีแนวทางการรักษามาตรฐานและจำเพาะ ดังนั้นจำเป็นต้องมีการศึกษาต่อไปเพื่อทำความเข้าใจกลไกของโรคและแนวทางการจัดการที่เหมาะสมต่อไป