ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการใส่สายระบายใต้แผลผ่าตัดเป็นเวลานานในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับการผ่าตัดในโรงพยาบาลลำพูน

ผู้แต่ง

  • ศศิวิมล เทพจักร โรงพยาบาลลำพูน
  • วุฒิภัทร กีรติไพศาล ภาควิชาเวชศาสตร์ชุมชน คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เชียงใหม่

บทคัดย่อ

บทนำ: มะเร็งเต้านมเป็นมะเร็งที่พบมากที่สุดในผู้ป่วยเพศหญิง การผ่าตัดเป็นการรักษาหลักของมะเร็งเต้านม ภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าที่พบได้บ่อยที่สุด ได้แก่ ภาวะของเหลวคั่งใต้แผลผ่าตัด (Seroma) การใส่สายระบายใต้ผิวหนัง (Close suction drainage) ในผู้ป่วยที่ทำการผ่าตัด Modified radical mastectomy (MRM) และ Mastectomy ช่วยลด seroma ได้ ทั้งนี้ยังไม่มีข้อมูลที่ชัดเจนเรื่องระยะเวลาที่เหมาะสมในการใส่หรือถอดสายระบาย ผู้ป่วยแต่ละรายใช้เวลาในการใส่สายระบายใต้ผิวหนังที่แตกต่างกัน บางรายสามารถเอาสายระบายออกได้เร็ว จำนวนวันนอนโรงพยาบาลสั้นกว่า ในขณะที่ในผู้ป่วยบางรายต้องใส่สายระบายเป็นเวลานาน นอนโรงพยาบาลนานกว่า การวิจัยนี้จึงจัดทำขึ้นเพื่อหาปัจจัยที่สัมพันธ์กับการใส่สายระบายใต้แผลผ่าตัดเป็นเวลานานในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับการผ่าตัดในโรงพยาบาลลำพูน

            วิธีการศึกษา: การวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบเก็บข้อมูลย้อนหลัง (Retrospective cohort study) โดยเก็บข้อมูลจากเวชระเบียนของผู้ป่วยมะเร็งเต้านมเพศหญิงอายุตั้งแต่ 20 ปีขึ้นไปที่เข้ารับการรักษาโดยการผ่าตัดในโรงพยาบาลลำพูน ตั้งแต่เดือนมกราคม 2562 ถึงเดือนธันวาคม 2566 จำนวน 301 ราย โดยแบ่งผู้ป่วยออกเป็นสองกลุ่ม คือ กลุ่มที่สามารถเอาสายระบายออกได้ก่อน 6 วัน (Standard drainage) และกลุ่มที่เอาสายระบายออกหลัง 6 วัน (Prolonged drainage) และหาปัจจัยที่สัมพันธ์กับการใส่สายระบายใต้แผลผ่าตัดเป็นเวลานาน โดยสมการถดถอยโลจิสติก (Binary Logistic Regression Analysis)

            ผลการศึกษา: จากข้อมูลของผู้ป่วยมะเร็งเต้านมเพศหญิงที่ได้รับการรักษาโดยการผ่าตัดในโรงพยาบาลลำพูน จำนวน 301 ราย พบว่าอายุเฉลี่ย 59.4 ± 10.4 ปี, BMI 24.1  ±  4.4 kg/m2 ผู้ป่วยโรคประจำตัวเป็นความดันโลหิตสูง,ไขมันในเลือดสูง และเบาหวาน มากน้อยตามลำดับ ระยะของมะเร็งส่วนใหญ่ คือ IIA ส่วนใหญ่ได้รับการผ่าตัดโดยวิธี Modified radical mastectomy (MRM) ร้อยละ 98.6 โดยกลุ่มที่เอาสายระบายออกได้ช้า มีจำนวน 179 ราย คิดเป็นร้อยละ 59.46 พบว่าปัจจัยที่มีผลต่อการใส่สายใต้ผิวหนังเป็นเวลานานอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ BMI(Adjusted odds ratio (aOR) 2.42, 95% confidence interval (CI) = 1.20-4.90, P = 0.014) , จำนวนต่อมน้ำเหลืองรักแร้ทั้งหมด (aOR 1.30, 95% CI 1.02-1.68, p = 0.033) และ ปริมาณของของเหลวที่ระบายออกหลังการผ่าตัดที่ 48 ชั่วโมง (aOR 1.12, 95% CI 1.07-1.18, p <0.001)

            สรุปผลการศึกษา: ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการใส่สายระบายใต้แผลผ่าตัดเป็นเวลานานในผู้ป่วยมะเร็งเต้านม คือ BMI, จำนวนต่อมน้ำเหลืองรักแร้ทั้งหมด และปริมาณของของเหลวที่ระบายออกหลังการผ่าตัดที่ 48 ชั่วโมง อาจนำมาปรับใช้เป็นปัจจัยพยากรณ์ในผู้ป่วยที่มีโอกาสเอาสายระบายออกได้ช้า และใช้เพื่อพัฒนาการดูแลผู้ป่วยหลังผ่าตัดมะเร็งเต้านมให้ดียิ่งขึ้น

            คำสำคัญ: มะเร็งเต้านม, การใส่สายระบายใต้แผลผ่าตัด, ระยะเวลาในการใส่สายระบายใต้แผลผ่าตัด, seroma

ประวัติผู้แต่ง

ศศิวิมล เทพจักร, โรงพยาบาลลำพูน

 

 

วุฒิภัทร กีรติไพศาล, ภาควิชาเวชศาสตร์ชุมชน คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เชียงใหม่

 

 

เอกสารอ้างอิง

Rojanamatin J. Cancer in Thailand Vol.X. Bangkok: Medical record and database cancer unit; 2021.

Hashemi E, Kaviani A, Najafi M, Ebrahimi M, Hooshmand H, Montazeri A. Seroma formation after surgery for breast cancer. World J Surg Oncol. 2004;2:44.

Bonnema J, Van Geel AN, Ligtenstein DA, Schmitz PIM, Wiggers T. A prospective randomized trial of high versus low vacuum drainage after axillary dissection for breast cancer. Am J Surg. 1997;173:76.

Classe J, Dupre PF, François T, Robard S, Theard JL, Dravet F. Axillary padding as an alternative to closed suction drain for ambulatory axillary lymphadenectomy. A prospective cohort of 207 patients with early breast cancer. Arch Surg. 2002;137:169-73.

Engsirorat T. Risk Factors Influencing Seroma Formation after Modified Radical Mastectomy. Srinagarind Med J. 2021;36(4):382-8.

Zielinski J, Jaworski R, Irga N, Kruszewski JW, Jaskiewicz J. Analysis of selected factors influencing seroma formation in breast cancer patients undergoing mastectomy. Arch Med Sci. 2013;9(1):86-92.

Sirisut B. Incidence and risk factors for seroma after breast cancer surgery in breast cancer patients receiving treatment in Photharam Hospital. J Assoc Gen Surg Thai Under Royal Patron HM King. 2023;8(1):19-33.

Gupta R, Pate K, Varshney S, Goddard J, Royle GT. A comparison of 5-day and 8-day drainage following mastectomy and axillary clearance. Eur J Surg Oncol. 2001;27:26-30.

Kuroi K, Shimozuma K, Taguchi T, Imai H, Yamashiro H, Ohsumi S, et al. Evidence-based risk factors for seroma formation in breast surgery. Jpn J Clin Oncol. 2006;36(4):197-206.

Kopelman D, Klemm O, Bahous H, Klein R, Krausz M, Hashmonai M. Postoperative suction drainage of the axilla: for how long? Prospective randomised trial. Eur J Surg. 1999;165:117-20; discussion 121-2. PMID: 10192568.

Uslukaya O, Turkoglu A, Gumus M, Bozdag Z. Factors that affect drain indwelling time after breast cancer surgery. J Breast Health. 2016;12:102-6.

Barwell J, Campbell L, Watkins RM, Teasdale C. How long should suction drains stay in after breast surgery with axillary dissection? Ann R Coll Surg Engl. 1997;79:435-7.

Tadych K, Donegan WL. Postmastectomy seromas and wound drainage. Surg Gynecol Obstet. 1987;165:483-7.

Theunissen D, Cant PJ, Dent DM. Factors that influence volume and duration of wound drainage after mastectomy and level III axillary node clearance. Breast. 2001;10:538-9.

Srivastava V, Basu S, Shukla VK. Seroma formation after breast cancer surgery: what we have learned in the last two decades. J Breast Cancer. 2012;15:373-80.

Currie A, Chong K, Davies GL, Cummins RS. Ultrasonic dissection versus electrocautery in mastectomy for breast cancer: a meta-analysis. Eur J Surg Oncol. 2012;38:897-901.

Khan S, Chawla T, Murtaza G. Harmonic scalpel versus electrocautery dissection in modified radical mastectomy: a randomized controlled trial. Ann Surg Oncol. 2014;21:808-14.

Taylor JC, Rai S, Hoar F, Brown H, Vishwanath L. Breast cancer surgery without suction drainage: the impact of adopting a "no drains" policy on symptomatic seroma formation rates. Eur J Surg Oncol. 2013;39:334-8.

Baas-Vrancken Peeters MJ, Kluit AB, Merkus JW, Breslau PJ. Short versus long-term postoperative drainage of the axilla after axillary lymph node dissection: A prospective randomized study. Breast Cancer Res Treat. 2005;93:271-5.

Barton A, Blitz M, Callahan D, et al. Early removal of postmastectomy drains is not beneficial: results from a halted randomized controlled trial. Am J Surg. 2006;191:652-6.

Van Bemmel AJ, van de Velde CJ, Schmitz RF, Liefers GJ. Prevention of seroma formation after axillary dissection in breast cancer: a systematic review. Eur J Surg Oncol. 2011;37:829-83

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-02-28

รูปแบบการอ้างอิง

เทพจักร ศ., & กีรติไพศาล ว. (2025). ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการใส่สายระบายใต้แผลผ่าตัดเป็นเวลานานในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับการผ่าตัดในโรงพยาบาลลำพูน. วารสารสมาคมศัลยแพทย์ทั่วไปแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์, 10(1), 1–13. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/agstjournal/article/view/272214