การศึกษาความคลาดเคลื่อนทางยาในแผนกผู้ป่วยในของโรงพยาบาลระดับตติยภูมิแห่ง หนึ่งในภาคเหนือ ของประเทศไทย

บทคัดย่อ

ความคลาดเคลื่อนทางยาเป็นปัญหาสำคัญในระบบบริการทางการแพทย์โดยเฉพาะในโรงพยาบาล ระดับตติยภูมิที่มีการรักษาผู้ป่วยด้วยยาที่มีความซับซ้อน การศึกษานี้เป็นการศึกษาแบบ ย้อนหลัง เพื่อศึกษาความชุก และลักษณะของความคลาดเคลื่อนทางยา ได้แก่ ขั้นตอนที่เกิดความคลาด เคลื่อน ระดับความรุนแรงและอัตราการเกิด ตามแผนกผู้ป่วยใน โดยเก็บข้อมูลจากรายงาน ความคลาดเคลื่อนทางยาและรายงานประจำเดือนของแผนกผู้ป่วย ในโรงพยาบาลระดับตติยภูมิแห่งหนึ่ง ในภาคเหนือ ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2562 ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2564 วิเคราะห์ข้อมูลด้วย สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่และร้อยละ และประเมินความรุนแรงตามเกณฑ์ของ The National Coordinating Council for Medication Error Reporting and Prevention (NCC MERP)

ผลการศึกษา พบความคลาดเคลื่อนทางยา 3,879 ครั้ง จากจำนวนวันนอนทั้งหมด 225,764 วัน คิดเป็นอัตราการเกิด 17.18 ครั้งต่อ 1,000 วันนอน ส่วนใหญ่เกิดในขั้นตอนการสั่งใช้ยา (ร้อยละ 43.3) และขั้นตอนก่อนจ่ายยา (ร้อยละ 29.7) ระดับความรุนแรงส่วนใหญ่อยู่ในระดับ Category B (มีความคลาดเคลื่อนแต่ไม่เป็นอันตรายต่อผู้ป่วย) ร้อยละ 55.83 รองลงมาคือ Category A (ร้อยละ 38.91) และพบ Category F (ก่อให้เกิดอันตรายชั่วคราวและต้องยืดระยะเวลา การรักษา) จำนวน 1 ครั้ง (ร้อยละ 0.03) อัตราการเกิดความคลาดเคลื่อนทางยาต่อ 1,000 วันนอน พบมากที่สุดในแผนก ออร์โธปิดิกส์ (10.6 ครั้ง) ลักษณะที่เกี่ยวข้องกับการเกิดความคลาดเคลื่อน ได้แก่ ชื่อยา กลุ่มยา จำนวนวันนอน แผนกผู้ป่วยใน และเพศของแพทย์ผู้สั่งใช้ยา ความถี่ของความคลาดเคลื่อนทางยามี แนวโน้มลดลงในช่วงสามปีที่ศึกษา

ข้อมูลที่ได้แสดงให้เห็นว่าความคลาดเคลื่อนทางยาในโรงพยาบาลระดับตติยภูมิแห่งหนึ่งในภาคเหนือเกิดจาก หลายปัจจัย ทั้งที่เกี่ยวข้องกับบุคลากร ระบบยา และสิ่งแวดล้อม ถึงแม้ว่าอัตราการเกิดมีแนวโน้มลดลง  การลดความ คลาดเคลื่อนอย่างยั่งยืนจำเป็นต้องแก้ไขอย่างครอบคลุมและต่อเนื่องรวมถึงการนำเทคโนโลยีมาใช้พัฒนาระบบยาเพื่อความ ปลอดภัยสูงสุดของผู้ป่วย