ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในช่วงการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

บทคัดย่อ

การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ก่อให้เกิดผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุทั้งด้านสุขภาพกาย  สุขภาพจิต  และการมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม  การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในช่วงการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19)  ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย  การวิจัยเป็นการศึกษาเชิงปริมาณแบบภาคตัดขวาง (cross-sectional study)  กลุ่มตัวอย่างคือผู้สูงอายุจำนวน 1,015 คน  อายุ 60 ปีขึ้นไป  ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย  โดยสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน  เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้เป็นแบบสัมภาษณ์  วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมานวิเคราะห์ด้วย Generalized Linear Mixed Models: GLMM  นำเสนอค่า Adj.OR, 95%CI และค่า p-value

ผลการวิจัยพบว่า  ในภาพรวม  กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีคุณภาพอยู่ในระดับปานกลาง  ร้อยละ 65.52  (95% CI = 2.29 - 2.36)  เมื่อพิจารณารายด้าน  พบว่า  กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพกายอยู่ในระดับดี  ร้อยละ 66.50 (95% CI = 2.63 - 2.69)  มีคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพจิตอยู่ในระดับปานกลาง  ร้อยละ  68.08 (95% CI = 2.22 - 2.28)  มีคุณภาพชีวิตด้านสังคมอยู่ในระดับปานกลาง  ร้อยละ  56.16 (95% CI = 2.23 - 2.30)  และมีคุณภาพชีวิตด้านสิ่งแวดล้อมอยู่ในระดับปานกลาง  ร้อยละ 51.13 (95% CI = 2.42 - 2.48)  ปัจจัยที่มีสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิต  ได้แก่ เพศ (Adj.OR = 1.74; 95%CI = 1.27-2.39, p < 0.001)  อายุ (Adj.OR = 3.30, 95% CI = 1.56-7.01, p < 0.001)  ระดับการศึกษา (adjusted OR = 3.41, 95% CI = 1.38-6.60, p = 0.014)  สถานภาพสมรส (adjusted OR = 3.06, 95% CI = 1.20-2.32, p < 0.003)  การได้รับวัคซีนป้องกันโควิด-19 (adjusted OR = 2.96, 95% CI = 1.24-2.88, p < 0.001)  และความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวัน  (adjusted OR = 3.04, 95% CI = 1.41-6.57, p = 0.004)   

ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่าคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุยังคงอยู่ในระดับปานกลาง ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในช่วงการแพร่ระบาดโควิด-19  ไม่ได้จำกัดเฉพาะปัจจัยด้านชีวภาพ  เช่น อายุ เพศ ADL  แต่ยังรวมถึงปัจจัยทางสังคมและเศรษฐกิจ  เช่น การศึกษา สถานภาพสมรส  การได้รับวัคซีน  ดังนั้น  การพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุควรมุ่งเน้นการส่งเสริมสุขภาพกายและจิตใจ  การสนับสนุนด้านสังคมและการปรับปรุงสิ่งแวดล้อมและบริการชุมชนอย่างเป็นองค์รวม