ประสิทธิผลของโปรแกรมการบำบัดความคิด และพฤติกรรม ต่อการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของผู้สูงอายุในโรงพยาบาลพล จังหวัดขอนแก่น
The Effectiveness of a Cognitive and Behavioral Therapy Program on Alcohol Drinking among Older Adults at Phon Hospital, Khon Kaen Province
คำสำคัญ:
:การบำบัดความคิดและพฤติกรรมความคิดอัตโนมัติ การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์บทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการบำบัดความคิด และพฤติกรรม ต่อการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของผู้สูงอายุในโรงพยาบาลพล จังหวัดขอนแก่น กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้สูงอายุที่เข้ารับการบำบัดรักษาพฤติกรรมการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในโรงพยาบาลพล จังหวัดขอนแก่น ระหว่างเดือน เมษายน ถึง กรกฎาคม ปี 2568 เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวน 66 คน โปรแกรมที่ใช้ในการศึกษาประกอบด้วย 5 กิจกรรมดังนี้ 1) กิจกรรมการรับรู้และยอมรับตนเอง 2) กิจกรรมการรับมือกับความคิดอัตโนมัติ
3) กิจกรรมขอเพียงแค่เข้าใจตัวเอง 4) กิจกรรมเกิดขึ้นได้ก็แก้ไขได้ และ 5) กิจกรรมเตือนตัวไว้ไม่ให้ลืม เก็บข้อมูลโดยแบบประเมินความบกพร่องทางปัญญา แบบประเมินความคิดอัตโนมัติ และแบบประเมินการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ Paired t – Test และ Independent t - Test ผลการศึกษาพบว่า ผู้สูงอายุกลุ่มทดลองมีความคิดอัตโนมัติหลังทดลองต่ำกว่าก่อนการทดลอง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) และหลังทดลองต่ำกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) พฤติกรรมการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พบว่า ผู้สูงอายุกลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยคะแนนหลังทดลองต่ำกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
(p < 0.05) และต่ำกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.05)
สรุป ดังนั้นควรนำโปรแกรมนี้ไปใช้โดยเฉพาะในบริบทโรงพยาบาลชุมชนในจังหวัดขอนแก่น
คำสำคัญ: การบำบัดความคิด และพฤติกรรม, ความคิดอัตโนมัติ, การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
เอกสารอ้างอิง
แสงเดือน ศรีวรสาร. ประสิทธิผลของการใช้โปรแกรมการบำบัดทางความคิดและพฤติกรรมโดยการมีส่วนร่วมของครอบครัวต่อพฤติกรรมการดื่มสุราในผู้ป่วยติดสุรา โรงพยาบาลโพนสวรรค์ จังหวัดนครพนม. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2567;9(2):406-16.
สุจิตตา ฤทธิ์มนตรี โสภิดา ดาวสดใส ขวัญสุดา บุญทศ ศริญญา ชาญสุข. ผลกระทบจากการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของผู้อื่นตามการรับรู้ของเหยื่อ. วารสารการแพทย์. 2566;31(1):51-61.
Australian Institute of Health and Welfare. Australia’s welfare 2015. Canberra: AIHW; 2015. doi: 10.25816/5eba2cc774755.
ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. Service Plan สาขาสุขภาพจิตและจิตเวช. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข; 2568.
โศภิณสิริ ยุทธวิสุทธิ, อรัญญา บุญธรรม, มงคล ส่องสว่างธรรม, กมลณิชา อนันต์, ธันยพร บัวเหลือง, ศรีสกุล เฉียบแหลม. การปรับพฤติกรรมการดื่มสุราในชุมชน. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี. 2559;27(2):160-8.
สุกุมา แสงเดือน. การบำบัดความคิดและพฤติกรรมในผู้ติดยาและสารเสพติดระยะฟื้นฟูสมรรถภาพ. กรุงเทพฯ: สถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี; 2563.
Peplau HE. Interpersonal relations in nursing: A conceptual frame of reference for psychodynamic nursing. New York: Springer; 1997.
ญาธิดา วุฒิศาสตร์กุล, วิยะดา ทิพม่อม, ธัญญาสิริ ธันยสวัสดิ์. การประยุกต์ใช้ทฤษฎีสัมพันธภาพระหว่างบุคคลของเพบพลาวในกระบวนการพยาบาลสำหรับนักศึกษาพยาบาล. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. 2565;49(2):365-75.
อนัญญา ดีปานา. ปัจจัยที่มีผลต่อความตั้งใจในการเลิกดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของพนักงานห้างสรรพสินค้าในจังหวัดน่าน. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2560.
สุภา อัคจันทร์, ดวงใจ วัฒนสินธุ์, ภรภัทร เฮงอุดมทรัพย์. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับความตั้งใจในการหยุดดื่มของผู้ติดสุราที่กลับไปดื่มซ้ำ. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี กรุงเทพ. 2560;33(1):17-28.
ชนกนันท์ แสนสุนนท์, กฤชกันทร สุวรรณพันธุ์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงในอำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2565;7(2):42-61.
Beck AT. Cognitive therapy and the emotional disorders. New York: International Universities Press; 1979.
จุฬาลักษณ์ ธรรมปัต. ผลของโปรแกรมการสัมภาษณ์เพื่อเสริมสร้างแรงจูงใจต่อพฤติกรรมความร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วยจิตเภทในโรงพยาบาล. วิทยานิพนธ์หลักสูตรพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยบูรพา; 2565.
ฤดี กุลภัทร์แสงทอง, กมลทิพย์ ขลังธรรมเนียม, วิญญ์ทัญญู บุญทัน. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการใช้ยาหลายขนานของผู้สูงอายุในชุมชนที่มีโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี. 2565;5(2):57-71.
วนิดา ศรีวรกุล, พรทรัพย์ ศรีนวลนัด, ประภาพรรณ สุคนธจิตต์, พวงทิพย์ ชัยพิบาลสฤษดิ์, ดอนนา ฮัดเดลสตัน. คัดกรองภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่. วารสารพยาบาลทหารบก. 2563;21(3):243-51.
ลัดดา แสนสีหา. ความซึมเศร้าและความคิดอัตโนมัติในทางลบของวัยรุ่นตอนปลาย วิทยานิพนธ์หลักสูตรพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2536.
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. แบบประเมินการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (AUDIT). กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข; 2561.
อัญชลี วิจิตรปัญญา, ณัฏฐพัชร สุนทโรวิทย์, พัชรินทร์ นินทจันทร์. การพัฒนาโปรแกรมการบำบัดทางความคิดและพฤติกรรมร่วมกับการฝึกการควบคุมตนเองในผู้ป่วยจิตเวชที่มีพฤติกรรมรุนแรง. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต. 2565;36(1):120-48.
Beck AT, Steer RA, Brown GK. Manual for the Beck Depression Inventory-II. San Antonio (TX): Psychological Corporation; 1993.
ณัฐพงษ์ ดูงาม. การพัฒนาโปรแกรมจัดการความคิดลบของกลุ่มเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย อำเภอปลายพระยา จังหวัดกระบี่. วารสารการศึกษาและวิจัยการสาธารณสุข. 2568;3(2):119-36.
สิริพิมพ์ ชูปาน, ดวงใจ วัฒนสินธุ์, ภาคิณี เดชชัยยศ, สราวลี สุนทรวิจิตร. ผลของการใช้คู่มือการบำบัดโดยการปรับความคิดและพฤติกรรมด้วยตนเองต่อความคิดอัตโนมัติทางลบของเยาวชนที่ติดสารเสพติดในเรือนจำกลาง. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี. 2568;19(1):1-15.
กนกวรรณ พวงมาลีประดับ. ประสิทธิผลของการใช้โปรแกรมการบำบัดทางความคิดและพฤติกรรมในผู้ป่วยโรคติดสุรา โรงพยาบาลธัญญารักษ์แม่ฮ่องสอน. พยาบาลสาร. 2563;47(2):297-309.
แสงเดือน ศรีวรสาร. ประสิทธิผลของการใช้โปรแกรมการบำบัดทางความคิดและพฤติกรรมโดยการมีส่วนร่วมของครอบครัวต่อพฤติกรรมการดื่มสุราในผู้ป่วยติดสุรา โรงพยาบาลโพนสวรรค์ จังหวัดนครพนม. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2567;9(2):396-406.
