ปัจจัยที่มีผลต่อการจำหน่ายยาที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนดของร้านชำ ในอำเภอเหนือคลอง จังหวัดกระบี่
Factors Affecting Non-Compliant Drug Distribution in Grocery Stores in Nuea Khlong District, Krabi Province
คำสำคัญ:
ร้านชำ, การจำหน่ายยาบทคัดย่อ
การวิจัยในครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนา เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการจำหน่ายยาที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนดในร้านชำพื้นที่อำเภอเหนือคลอง ดำเนินการเก็บข้อมูลโดยใช้แบบสำรวจข้อมูล จากผู้ประกอบการร้านชำที่ลงทะเบียนในระบบ GRDU และยินยอมเข้าร่วมจำนวน 43 ร้านการแจกแจงความถี่และร้อยละ และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยที่เกี่ยวข้องด้วยสถิติไค-สแควร์ ผลการวิจัยพบว่า ผู้ประกอบการ เพศหญิง ร้อยละ 69.8 ช่วงอายุเกิน 50 ปี ร้อยละ 55.28 ซึ่งส่วนใหญ่มีวุฒิการศึกษาระดับมัธยมศึกษาหรืออนุปริญญา เคยผ่านการอบรมหรือได้รับคำแนะนำด้านกฎหมายตามพระราชบัญญัติยาจากบุคลากรสาธารณสุข ในการศึกษานี้มีการจำหน่ายยาไม่เป็นไปตามข้อกำหนด ร้อยละ 23.3 ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ คือ การได้รับการอบรมหรือคำแนะนำด้านกฎหมายจากบุคลากรสาธารณสุข และระดับการศึกษาสูงสุดของผู้ประกอบการ ความสามารถในการระบุประเภทยา ความรู้เกี่ยวกับข้อจำกัดในการจำหน่ายยา ความต้องการของชุมชน ดังนั้นสรุปจากการวิจัย พบว่าความรู้เกี่ยวกับข้อจำกัดเกี่ยวกับการจำหน่ายยาของร้านชำ ความต้องการของชุมชน มีความสัมพันธ์กับการจำหน่ายยาของร้านชำ ดังนั้น จึงควรมีการประชาสัมพันธ์ทั้งในร้านชำในเรื่องยาที่สามารถจำหน่ายได้ และการใช้ยาอย่างสมเหตุผลในชุมชน
คำสำคัญ: ร้านชำ ,ยาที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนด, การจำหน่าย
เอกสารอ้างอิง
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Promoting rational use of medicines: core components.
WHO Policy Perspectives on Medicines. 2002 Sep;1–6.
กองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการดำเนินงานพัฒนาระบบ
การใช้ยาอย่างสมเหตุผลในชุมชน (Rational Drug Use Community: RDU Community). พิมพ์
ครั้งที่ 1. นนทบุรี: กลุ่มงานพัฒนาระบบสนับสนุนบริการ กองบริหารการสาธารณสุข; 2563.
พระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510. ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 84, ตอนที่ 101 พิเศษ (20 ตุลาคม 2510).
วราภรณ์ สังข์ทอง. ความชุกของร้านชำที่จำหน่ายยาปฏิชีวนะในเขตอำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย
และปัจจัยที่ทำให้เกิดการจำหน่าย. วารสารเภสัชกรรมไทย. 2558;7(1):38–46.
อัปสร บุญยัง, รุ่งทิวาหมื่นปา. ความชุกของการจำหน่ายยาที่ไม่เหมาะสมของร้านชำในจังหวัดพิษณุโลก
และปัจจัยที่มีผล. วารสารเภสัชกรรมไทย. 2562;11(1):105–118.
ธีระยุทธ นาคฤทธิ์. ความชุกและปัจจัยที่มีผลต่อการจำหน่ายยาที่ไม่เหมาะสมของร้านชำ อำเภอเขา
พนม จังหวัดกระบี่. วารสารคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ (ออนไลน์). 2566;3(1):163–175.
นพมาศ จันทร์ละออ. ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับการจำหน่ายยาอันตรายในร้านขายของชำ อำเภอ
เมืองลำปาง จังหวัดลำปาง. วารสารคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ (ออนไลน์). 2566;3(1):147–160.
ศูนย์วิชาการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ. คู่มือการใช้โปรแกรมระบบเฝ้าระวังยาและผลิตภัณฑ์
สุขภาพในชุมชน (G-RDU & G-SHP) [Internet]. [cited 2025 Jun 30]. Availablefrom:
https://grdu.fda.moph.go.th/grdu/manual.pdf
วรรณา ศรีวิริยานุภาพ. ศูนย์การศึกษาต่อเนื่องทางเภสัชศาสตร์ สภาเภสัชกรรม: ประเภทยาและ
ข้อกำหนดของกฎหมายยาและวิชาชีพเภสัชกรรมที่เกี่ยวข้อง [Internet]. [cited 2025 Jun 30].
Available from:https://ccpe.pharmacycouncil.org/index.php?option=article_
detail&subpage=article_detail&id=978
ภาณุพงศ์ พุทธรักษ์. ประเภทยาที่ขายในร้านชำได้และไม่ได้ [Internet]. [cited 2025 Jun 30].
Available from: https://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/5171?show=full
สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเหนือคลอง. ประวัติความเป็นมาอำเภอเหนือคลอง [Internet]. [cited
Jun 30]. Available from: https://district.cdd.go.th/nueakhlong/