ประสิทธิผลของการนวดเต้านมเพื่อกระตุ้นการไหลของนํ้านมในมารดาหลังผ่าตัดคลอดบุตรทางหน้าท้อง โรงพยาบาลอุตรดิตถ์

บทคัดย่อ

บทนำ
ความสำคัญ: มารดาหลังผ่าตัดคลอดบุตรเป็นกลุ่มที่มีปัญหา และอุปสรรคในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่มารดากลุ่มนี้จะเริ่มให้ลูก
ดูดนมช้ากว่ามารดาคลอดปกติจากสภาพร่างกาย ความอ่อนเพลีย จากการงดนํ้าและอาหารก่อนและหลังผ่าตัดเป็นเวลานาน
รวมทั้งปวดแผลผ่าตัด ทำให้ไม่สุขสบาย เกิดความเครียด ปัญหาดังกล่าวส่งผลต่อการไหลนํ้านม คือ ไม่ไหลหรือไหลช้า ส่ง
ผลให้มารดาและญาติเกิดความวิตกกังวล และทำให้ยุติการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียว เพราะคิดว่ามีปริมาณนํ้านมไม่เพียง
พอต่อความต้องการของทารก การนวดเต้านมช่วยกระตุ้นการทำงานของต่อมนํ้านม ส่งเสริมการไหลเวียนของระบบเลือดและ
นํ้าเหลืองภายในเต้านม ส่งผลให้เพิ่มการไหลเวียนของเลือดที่มาต่อมนํ้านมและกระตุ้นกระบวนการสร้างนํ้านม รวมทั้งส่งเสริม
การระบายนํ้านม โดยกระตุ้นการหลั่งฮอร์โมนออกซิโตซิน ทำให้เกิดปฏิกิริยา let-down reflex วิธีการนวดที่มารดาและญาติ
สามารถปฏิบัติได้ง่าย คือการนวดหัวนมและเต้านมด้วยวิธี Self Mamma Control Method (SMC) การนวดเต้านมทำให้
เต้านม ลานนมนิ่ม ทารกสามารถอมหัวนมได้ถึงลานนม เป็นการกระตุ้นให้ฮอร์โมนโปรแลคตินสร้างนํ้านมอย่างต่อเนื่อง ช่วย
เพิ่มอัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาระดับการไหลของนํ้านม เปรียบเทียบในมารดาที่ได้รับการนวดและไม่ได้นวดเต้านมในมารดาหลัง
ผ่าตัดคลอดทางหน้าท้อง
รูปแบบการศึกษา: เป็นการศึกษาเชิง Efficacy รูปแบบ Non-RCT ศึกษาใน หอผู้ป่วยสูติกรรมหลังคลอด โรงพยาบาลอุตรดิตถ์
ในมารดาหลังผ่าตัดคลอดในตึกสูติกรรมหลังคลอด เข้ารับบริการระหว่างเดือนตุลาคม 2562 ถึงเดือนพฤศจิกายน 2562 จำนวน
50 ราย แบ่งเป็น 2 กลุ่มๆ ละ 25 ราย ราย โดยจะเริ่มตั้งแต่รับมารดาหลังคลอดกลับจากห้องผ่าตัด มารดากลุ่มควบคุมจะไม่ได้
รับการนวดเต้านม ส่วนกลุ่มทดลองจะได้รับการนวดเต้านมตั้งแต่แรกรับกลุ่มควบคุมหมายถึงกลุ่มที่ได้รับการดูแลตามแนวทาง
การดูแลมารดาทารกหลังคลอดตามปกติ และกลุ่มทดลอง คือกลุ่มที่ได้รับการดูแลตามแนวทางการดูแลมารดาทารกร่วมกับ
เริ่มให้นวดหัวนมและเต้านมด้วยวิธี Self Mamma Control (SMC) นวดตั้งแต่แรกรับ สอน สาธิต ฝึกมารดาและญาติ นวดทุก
3 ชั่วโมงในช่วง 24 ชั่วโมงแรก จากนั้นมีการ ติดตามการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียว 6 เดือน
ผลการศึกษา: มารดาทั้งสองกลุ่มมีอายุเฉลี่ย ประวัติการตั้งครรภ์ อายุครรภ์เฉลี่ย ข้อบ่งชี้การคลอด ระยะเวลาการงดนํ้า
และอาหาร และมนํ้าหนักทารกแรกเกิด ไม่แตกต่างกัน ระดับการไหลของนํ้านมในกลุ่มที่ได้รับการนวดเต้านมมีระดับการไหล
เร็วกว่ากลุ่มที่ไม่ได้รับการนวดแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.001)
สรุป: บทบาทพยาบาลมีความสำ� คัญในการดูแลมารดาหลังผ่าตัดคลอดให้ประสบความสำ� เร็จในการเลี้ยง
ลูกด้วยนมแม่ โดยการกระตุ้นการนวดเต้านมหัวนม ร่วมกับการฝึกทักษะการเข้าเต้าให้ถูกต้อง จะช่วยให้มารดาลดความเครียด
ส่งผลให้มีการไหลของนํ้านมเร็วขึ้น
คำสำคัญ: การนวดเต้านม การไหลของนํ้านม มารดาหลังผ่าตัดคลอด