ปัจจัยพยากรณ์การตัดขาในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดขาขาดเลือดเฉียบพลัน

สิรินทรา รุ่งขจรศักดิ์; ทิตยาพร สำนวน; สิรวิชญ วุฒิศิรินุกูล; สิรีรักษิณ เดชพงษ์

doi:10.1016/hscr.v37i1.256103

ผู้แต่ง

สิรินทรา รุ่งขจรศักดิ์ ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลอุตรดิตถ์
ทิตยาพร สำนวน
สิรวิชญ วุฒิศิรินุกูล
สิรีรักษิณ เดชพงษ์

DOI:

https://doi.org/10.1016/hscr.v37i1.256103

คำสำคัญ:

โรคหลอดเลือดขาขาดเลือดเฉียบพลัน, ปัจจัยพยากรณ์, การตัดขา

บทคัดย่อ

บทนำ

ความเป็นมา: การรักษาโดยการตัดขาก่อให้เกิดทุพพลภาพในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดขาขาดเลือดเฉียบพลัน จากการทบทวนวรรณกรรมพบปัจจัยพยากรณ์การตัดขารวมทั้งสิ้น 6 ปัจจัย ได้แก่ ระยะเวลาตั้งแต่เริ่มมีอาการจนได้รับการรักษามากกว่า 24 ชั่วโมง โรคเบาหวาน โรคหลอดเลือดสมอง โรคไตเรื้อรัง ประวัติการตัดขาจากสาเหตุอื่นและประวัติผ่าตัดเกี่ยวกับโรคหลอดเลือด โดยการศึกษาปัจจัยพยากรณ์การตัดขาจะเป็นการเฝ้าระวังการดำ เนินการของโรค และนำ ไปสู่การรักษาอย่างเหมาะสม
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาปัจจัยพยากรณ์การตัดขาในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดขาขาดเลือดเฉียบพลัน
วิธีการศึกษา: ศึกษาผู้ป่วยโรคหลอดเลือดขาขาดเลือดเฉียบพลันจำ นวน 76 ราย ระหว่างวันที่ 1 มกราคม 2554 ถึง วันที่ 11 กรกฎาคม 2564 เก็บข้อมูลจากเวชระเบียนตามระบบ ICD-10 แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ ผู้ป่วยที่รักษาด้วยการตัดขาจำ นวน 24 ราย และผู้ป่วยที่ไม่ได้รักษาด้วยการตัดขาจำ นวน 52 ราย วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงวิเคราะห์
ผลการศึกษา: ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดขาขาดเลือดเฉียบพลันที่เป็นโรคเบาหวานเพิ่มความเสี่ยงต่อการถูกตัดขา 4.5 เท่า (95%CI 1.27-15.91, p=0.020) โรคหลอดเลือดสมอง 4.5 เท่า (95% CI 1.06-19.27, p=0.042) ตำแหน่งหลอดเลือดอุดตันบริเวณ Superficial femoral artery 5.8 เท่า (95% CI 1.47-22.75, p=0.012)
สรุป: ประวัติโรคเบาหวาน โรคหลอดเลือดสมอง ตำแหน่งหลอดเลือดอุดตันบริเวณ Superficial femoral artery เป็นปัจจัยพยากรณ์การตัดขานำไปสู่การเฝ้าระวังการดำ เนินของโรคได้

คำสำคัญ: โรคหลอดเลือดขาขาดเลือดเฉียบพลัน, ปัจจัยพยากรณ์, การตัดขา

เอกสารอ้างอิง

Hess CN, Huang Z, Patel MR, Baumgartner I, Berger JS, Blomster JI, et al. Acute Limb Ischemia in Peripheral Artery Disease: Insights From EUCLID. Circulation. 2019 Aug 13; 140(7):556–65.

Olinic D-M, Stanek A, Tataru D-A, Homorodean C, Olinic M. Acute Limb Ischemia: An Update on Diagnosis and Management. J Clin Med. 2019 Aug 14;8(8):1215.

Creager MA, Kaufman JA, Conte MS. Acute Limb Ischemia. N Engl J Med. 2012 Jun 7;366(23):2198-206.

Fluck F, Augustin AM, Bley T, Kickuth R. Current Treatment Options in Acute Limb Ischemia. Fortschritte Auf Dem Geb Röntgenstrahlen Bildgeb Verfahr. 2020 Apr;192(4):319–26.

Krisada Luengrungruang. Acute limb ischemia. In: Textbook of surgery that you should know. First printing, 800/35-37, Soi Trakulsuk, Asoke Din Daeng Road, Bangkok 10400: Nam Aksorn Printing house;2020;50–9.

Smith DA, Lilie CJ. Editor’s Choice e 2017 ESC Guidelines on the Diagnosis and Treatment of Peripheral Arterial Diseases, in collaboration with the European Society for Vascular Surgery (ESVS). In: Acute Arterial Occlusion [Internet]. StatPearls Publishing; 2020 [cited 2021 Jul 10];305–68. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK441851/

Braun R, Lin M. Acute Limb Ischemia: A Case Report and Literature Review. J Emerg Med. 2015 Dec1;49(6):1011–7.

Duval S, Keo HH, Oldenburg NC, Baumgartner I, Jaff MR, Peacock JM, et al. The impact of prolonged lower limb ischemia on amputation, mortality, and functional status: the FRIENDS registry. Am Heart J. 2014 Oct;168(4):577–87.

Phrueksawatnon K, Kaweewan R. Surgical outcome and prognostic factors of amputation in patients with below-the-knee (BTK) and Below-the-ankle (BTA) arteries bypass surgery in Nakornping Hospital, Thailand. J Assoc Gen Surg Thail R Patronage HM King. 2563;5(2):18–25.

Fagundes C, Fuchs FD, Fagundes A, Poerschke RA, Vacaro MZ. Prognostic Factors for Amputation or Death in Patients Submitted to Vascular Surgery for Acute Limb Ischemia. Vasc Health Risk Manag. 2005 Dec; 1(4): 345–9.

Long CA, Mulder H, Fowkes FGR, Baumgartner I, Berger JS, Katona BG, et al. Incidence and Factors Associated With Major Amputation in Patients With Peripheral Artery Disease: Insights From the EUCLID Trial. Circ Cardiovasc Qual Outcomes. 2020 Jul;13(7):395–403.

Techniques for lower extremity amputation UpToDate [Internet]. [cited 2021 Jul 15]. Available from:https://www.uptodate.com/contents/techniques-for-lower-extremityamputation search=techniques%20for%20lower%20ex%20amputation&source=search_result & selectedTitle=2~150&usage_type=default&display_rank=2#H603464736

Nazri MY, Aminudin CA, Ahmad FS, Mohd JMA, Jamalludin AR, Ramli M. Quality of life of diabetesamputees following major and minor lower limb amputations. Med J Malaysia. 2019 Feb; 74(1): 25-29.

Rutherford RB, Baker JD, Ernst C, Johnston KW, Porter JM, Ahn S, et al. Recommended standards for reports dealing with lower extremity ischemia: revised version. J Vasc Surg. 1997 Sep; 26(3): 517–38

Hirsch AT, Haskal ZJ, Hertzer NR, Bakal CW, Creager MA, Halperin JL, et al. ACC/AHA 2005 Practice Guidelines for the Management of Patients With Peripheral Arterial Disease (Lower Extremity, Renal, Mesenteric, and Abdominal Aortic). Circulation. 2006 Mar 21; 113(11):

–654.

Katzen BT. Clinical diagnosis and prognosis of acute limb ischemia. Rev Cardiovasc Med. 2002;3 Suppl2:S2-6.

Joh JH. Risk Factor of Lower Limb Amputation in Peripheral Arterial Disease. J Vasc Surg. 2016 Jun 1;63(6):114S.

Genovese EA, Chaer RA, Taha AG, Marone LK, Avgerinos E, Makaroun MS, et al. Risk Factors for Long Term Mortality and Amputation after Open and Endovascular Treatment of Acute Limb Ischemia. Ann Vasc Surg. 2016 Jan;30:82–92.

Aboyans V, Ricco J-B, Bartelink M-LEL, Björck M, Brodmann M, Cohnert T, et al. ESC Guidelines on the Diagnosis and Treatment of Peripheral Arterial Diseases, in collaboration with the European Society for Vascular

Surgery (ESVS). Eur J Vasc Endovasc Surg. 2018 Mar;55(3):305–68.

Kuoppala M, Franzén S, Lindblad B, Acosta S. Long-term prognostic factors after thrombolysis for lower limb ischemia. J Vasc Surg. 2008 Jun; 47(6):1243–50.

Aarabi S, Emanuels D, Quiroga E, Tran N, Starnes BW, Singh N. Factors Predicting Limb Salvage in Acute Limb Ischemia Treated at a Tertiary Referral Center. J Vasc Surg. 2017 Jun 1; 65(6):22S-3S.