การเปรียบเทียบระหว่างการใช้ Computed Tomography (CT) Scan กับ Magnetic Resonance Imaging (MRI) ในการวางแผนผ่าตัดยึดตรึงกระดูกคอ ส่วนล่างด้วยอุปกรณ์ชนิด Pedicle Screw

จักรกฤษณ์ กีรติเรืองรอง

doi:10.1016/hscr.v39i1.269055

ผู้แต่ง

จักรกฤษณ์ กีรติเรืองรอง กลุ่มงานศัลยกรรมออร์โธปิดิกส์ โรงพยาบาลอุตรดิตถ์

DOI:

https://doi.org/10.1016/hscr.v39i1.269055

คำสำคัญ:

กระดูกคอส่วนล่าง, Pedicle screw, Computed tomography, Magnetic resonance imaging

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบการใช้ Computed Tomography (CT) scan และ Magnetic resonance imaging (MRI) ในการวางแผนผ่าตัดยึดตรึงกระดูกคอส่วนล่าง หรือกระดูกคอระดับที่ 3-7 ด้วยอุปกรณ์ชนิด pedicle screw
วิธีการศึกษา: การศึกษาย้อนหลังเปรียบเทียบกระดูก pedicle ของกระดูกคอส่วนล่าง ของผู้ป่วยที่มีอายุมากกว่า 18 ปี ในโรงพยาบาลอุตรดิตถ์ จำนวน 10 คน (100 pedicles) จากภาพถ่ายรังสี CT scan และ MRI กระดูกคอส่วนล่าง เมื่อใช้ผลของCT Scan เป็นเครื่องมืออ้างอิง ระหว่างวันที่ 1 มกราคม 2565 – 31 ธันวาคม 2566 โดยเปรียบเทียบโครงสร้างต่างๆ ของกระดูก pedicle ได้แก่ ขนาดความกว้าง (outer pedicle width, OPW), ความสูง (outer pedicle height, OPH), ความยาว (pedicle axis Length, PAL), และมุมองศาในแนวระนาบ (pedicle transverse angle, PTA)
ผลการศึกษา: จาก MRI พบว่าขนาดกระดูก pedicle ทั้งความกว้าง (OPW), ความสูง (OPH) และ ความยาว (PAL) ของกระดูก pedicle มีขนาดน้อยกว่าค่าที่ได้จาก CT scan อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) (4.40±1.00 vs 5.32±0.85, 4.72±0.93 vs 5.98±0.84, 31.51±2.35 vs 33.03±3.20 มิลลิเมตร ตามลำดับ) โดยมีค่าเฉลี่ยความต่างเท่ากับ 0.92 ± 0.63, 1.26 ± 0.84 และ 1.53 ± 2.57 มิลลิเมตร ตามลำดับ วิเคราะห์ด้วย Pearson correlation พบว่าขนาดของ pedicle ของที่วัดจาก CT scan และ MRI มีความสัมพันธ์กัน (r=0.776, 0.552, 0.611 ตามลำดับ) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) โดยความสัมพันธ์อยู่ในทิศทางบวก Bland-Altmen plot พบว่า limit of agreement (LoA) เท่ากับ -0.32 ถึง 2.16, -0.39 ถึง 2.91 และ -3.50 ถึง 6.56 มิลลิเมตร ตามลำดับ ยกเว้นมุมองศา pedicle ในแนวระนาบที่ได้จาก CT scan และ MRI ไม่แตกต่างกัน (39.77±3.91 vs 39.22±3.64 องศา, p=0.254)
สรุป: ขนาดกระดูก pedicle ของกระดูกคอส่วนล่าง จาก MRI มีขนาดเล็กกว่า CT scan ดังนั้นถ้าจาก MRI พบว่ากระดูก pedicle มีความกว้างมากพอที่จะใส่ screw ได้ จะสามารถใส่ screw ได้อย่างปลอดภัย เพราะ กระดูก pedicle จะมีขนาดมากกว่าที่วัดได้จาก MRI และทิศทางของ screw ที่ใส่ไปตามองศาของกระดูก pedicle จาก MRI สามารถเชื่อถือได้เพราะองศาที่วัดได้ไม่แตกต่างจาก CT scan แต่การใช้ MRI วางแผนการผ่าตัดอย่างเดียวอาจต้องระวังเรื่องความยาวของ screw อาจจะน้อยกว่าความยาว screw ที่ใส่ได้จริง
คำสำคัญ: กระดูกคอส่วนล่าง, Pedicle screw, Computed tomography, Magnetic resonance imaging

เอกสารอ้างอิง

Joaquim AF, Mudo ML, Tan LA, Riew KD. Posterior Subaxial Cervical Spine Screw Fixation: A Review of Techniques. Global Spine Journal. 2018 Oct;8(7):751–60.

Joaquim AF, Tan L, Riew KD. Posterior screw fixation in the subaxial cervical spine: a technique and literature review. J Spine Surg. 2020 Mar;6(1):252–61.

Abumi K, Ito M, Sudo H. Reconstruction of the Subaxial Cervical Spine Using Pedicle Screw Instrumentation: Spine. 2012 Mar;37(5):E349–56.

Abumi K. Cervical spondylotic myelopathy: posterior decompression and pedicle screw fixation. Eur Spine J. 2015 Apr;24(S2):186–96.

Tan KA, Lin S, Chin BZ, Thadani VN, Hey HWD. Anatomic techniques for cervical pedicle screw placement. J Spine Surg. 2020 Mar;6(1):262–73.

Schmidt R, Wilke HJ, Claes L, Puhl W, Richter M. Pedicle Screws Enhance Primary Stability in Multilevel Cervical Corpectomies: Biomechanical In Vitro Comparison of Different Implants Including Constrained and Nonconstrained Posterior Instumentations: Spine. 2003 Aug;28(16):1821–8.

Swank ML, Lowery GL, Bhat AL, McDonough RF. Anterior cervical allograft arthrodesis and instrumentation: Multilevel interbody grafting or strut graft reconstruction. Eur Spine J. 1997 Mar;6(2):138–43.

Paramore CG, Dickman CA, Sonntag VKH. Radiographic and clinical follow-up review of Caspar plates in 49 patients. Journal of Neurosurgery. 1996 Jun;84(6):957–61.

Zhang Z. Freehand Pedicle Screw Placement Using a Universal Entry Point and Sagittal and Axial Trajectory for All Subaxial Cervical, Thoracic and Lumbosacral Spines. Comparison of Three Types of Tha. 2020 Feb;12(1):141–52.

Wasinpongwanich K, Paholpak P, Tuamsuk P,Sirichativapee W, Wisanuyotin T, Kosuwon W, et al. Morphological Study of Subaxial Cervical Pedicles by Using Three-Dimensional Computed Tomography Reconstruction

Image. Neurol Med Chir(Tokyo). 2014;54(9):736–45.

Burcev A, Pavlova O, Diachkov K, Diachkova G, Ryabykh S, Gubin A. Easy method to simplify “freehand” subaxial cervical pedicle screw insertion. J Craniovert Jun Spine. 2017;8(4):390.

Jung YG, Jung SK, Lee BJ, Lee S, Jeong SK, Kim M, et al. The Subaxial Cervical Pedicle Screw for Cervical Spine Diseases: The Review of Technical Developments and Complication Avoidance. Neurol Med Chir(Tokyo). 2020;60(5):231–43.