หมู่โลหิตย่อยในระบบ ABO

บทคัดย่อ

หมู่โลหิตระบบ ABO เป็นหมู่โลหิตที่มีความสำคัญในการพิจารณาการให้เลือดของผู้ป่วยและผู้บริจาคโลหิต โดยหมู่โลหิตระบบ ABO มีการถ่ายทอดทางพันธุกรรมเป็นไปตามลักษณะทางพันธุกรรมแบบเมนเดล (Mendelian Genetics) โดยมียีน ABO เป็นตัวกำหนดการแสดงออกของแอนติเจนชนิด ABO ซึ่งสามารถพบแอนติเจนได้บนผิวเซลล์เม็ดเลือดแดงและในสารคัดหลั่งของร่างกาย นอกจากหมู่โลหิตในระบบ ABO จะประกอบไปด้วยหมู่โลหิตหลักชนิด A B O และ AB แล้ว แต่ก็ยังสามารถจำแนกหมู่โลหิตย่อยในระบบ ABO ได้อีก เรียกว่า Subgroup ซึ่งมีโครงสร้างหรือปริมาณแอนติเจนที่แตกต่างจากหมู่โลหิตหลัก โดยสามารถจำแนก Subgroup ได้เป็น Subgroup A Subgroup B และ Bombay Phenotype ซึ่งมีผลการทดสอบที่แตกต่างกันทาง Serology เช่น การทดสอบระดับความแรงของปฏิกิริยาที่จับกันได้ระหว่างแอนติเจน A B และ H บนผิวเม็ดเลือดแดงกับนํ้ายาแอนติซีรัม Anti-A Anti-B Anti-A,B และ Anti-H ซึ่งเป็นการทดสอบเบื้องต้นในการตรวจหมู่โลหิต การทดสอบหา Anti-A และ Anti-B ในซีรัม และการทดสอบหาแอนติเจน A B หรือ H ในสารคัดหลั่งของร่างกาย เช่น นํ้าลาย เป็นต้น นอกจากนี้ยังสามารถใช้หลักการอื่นๆ ในการตรวจแยกหรือยืนยัน Subgroup ได้ เช่น เทคนิค Adsorption and Elution การศึกษาประวัติครอบครัว (Pedigree) และการตรวจด้วยเทคนิคอณูชีวโมเลกุล (Molecular testing) โดย Subgroup ที่พบได้บ่อยที่สุด คือ Subgroup A ส่วน Subgroup อื่น มีโอกาสพบได้น้อยกว่า เช่น Subgroup B และ Bombay Phenotype โดยการทดสอบทาง Serology ของหมู่โลหิต Subgroup เช่น การตรวจด้วยวิธีหลอดทดลอง อาจทำให้สามารถแปลผลการทดสอบผิดพลาดได้ และเกิดความไม่สอดคล้องกัน (ABO discrepancy)
ดังนั้น ความรู้เรื่องหมู่โลหิตย่อยในระบบ ABO จึงมีความสำคัญและเป็นประโยชน์ในงานธนาคารเลือดเป็นอย่างมาก ทั้งในด้านความถูกต้องในการตรวจหมู่โลหิตและการให้เลือดอย่างปลอดภัยแก่ผู้ป่วย