การพัฒนาแบบจำลองทำนายกลุ่มอาการอักเสบทั่วร่างกาย หลังการผ่าตัด รักษานิ่วในไตด้วยวิธีส่องกล้องผ่านผิวหนังเพื่อสลายนิ่วที่โรงพยาบาลน่าน
คำสำคัญ:
นิ่วในไต, ภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัด, ผ่าตัดนิ่วในไตด้วยวิธีการส่องกล้องผ่านผิวหนัง, ภาวะอักเสบทั่วร่างกาย, ติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะบทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: การศึกษานี้เป็นการศึกษาปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับกลุ่มอาการอักเสบทั่วร่างกายหลังการผ่าตัดนิ่วในไตด้วยวิธีการส่องกล้องผ่านผิวหนังเพื่อสลายนิ่ว และพัฒนาแบบจำลองเพื่อทำนายและป้องกันการเกิดภาวะอักเสบทั่วร่างกายในระยะเริ่มต้นหลังการผ่าตัด
วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลังในผู้ป่วยโรคนิ่วในไตทั้งหมด 309 ราย ที่ได้รับการรักษาโดยการผ่าตัดด้วยวิธีการส่องกล้องผ่านผิวหนังเพื่อสลายนิ่วในโรงพยาบาลน่าน ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2563 ถึง 30 ตุลาคม พ.ศ. 2567 กำหนดให้กำลังทางสถิติ ร้อยละ 80 และความผิดพลาดชนิดที่ 1 (alpha error) ไว้ที่ ร้อยละ 5 ใช้การทดสอบไคสแควร์ (χ² test) เพื่อเปรียบเทียบตัวแปรประเภทเชิงหมวดหมู่ และใช้การทดสอบกระบวนการทางสถิติ t-test (Student’s t-test) เพื่อเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยของตัวแปรเชิงต่อเนื่องระหว่างกลุ่ม ตัวแปรที่แสดงความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติถูกนำไปใช้ในการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกพหุตัวแปร (multivariable logistic regression analysis) และสร้าง nomogram ขึ้นเพื่อทำนายภาวะการอักเสบทั่วร่างกายหลังจากการผ่าตัด โดยอ้างอิงจากผลการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกพหุตัวแปรเพื่อลดอคติจากการแปรผลข้อมูล
ผลการศึกษา: ผู้ป่วยทั้งหมด 309 ราย พบว่ามีกลุ่มอาการอักเสบทั่วร่างกายหลังการรักษาด้วยการผ่าตัดนิ่วในไตด้วยวิธีการส่องกล้องผ่านผิวหนังเพื่อสลายนิ่ว ร้อยละ 36.2 และพบปัจจัยที่มีผลต่อกลุ่มอาการอักเสบทั่วร่างกายอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ คือ ผู้ป่วยที่มีโรคเบาหวาน (OR 2.36; 95% CI 1.29 – 4.32, p=0.005) ขนาดนิ่วที่มากกว่าหรือเท่ากับ 3 เซนติเมตร(OR 2.58; 95% CI 1.4 – 4.75, p = 0.002) พบเม็ดเลือดขาวในปัสสาวะก่อนการผ่าตัดมากกว่าหรือเท่ากับ 10 ตัวเมื่อตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ขนาดกำลังขยายสูง (OR 2.7, 95% CI 1 – 4.28, p= 0.044) และพบเชื้อแบคทีเรียในปัสสาวะจากการเพาะเชื้อก่อนการผ่าตัด (OR 12.93, 95% CI 6.98 – 23.97, p< 0.001)
สรุป: ผู้ป่วยโรคเบาหวาน ขนาดของนิ่วมากกว่า 3 เซนติเมตร พบเม็ดเลือดขาวในปัสสาวะก่อนการผ่าตัดมากกว่าหรือเท่ากับ 10 ตัวเมื่อตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ขนาดกำลังขยายสูง และพบเชื้อแบคทีเรียในปัสสาวะจากการเพาะเชื้อก่อนการผ่าตัด มีผลโดยตรงต่อการเกิดกลุ่มอาการตอบสนองต่อการอักเสบทั่วร่างกายภายหลังการรักษานิ่วในไตด้วยวิธีการส่องกล้องผ่านผิวหนังอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และสามารถสร้างเป็นเครื่องมือในการทำนายเพื่อป้องกันการเกิดกลุ่มอาการตอบสนองต่อการอักเสบทั่วร่างกายภายหลังการผ่าตัดรักษานิ่วในไตด้วยวิธีการส่องกล้องผ่านผิวหนังได้
เอกสารอ้างอิง
บรรณกิจ โลจนภิวัฒน์. ตำรานิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะการเกิดโรค การวินิจฉัยและการรักษา. กรุงเทพฯ: บียอนด์ เอ็นเทอร์ไพรช์; 2548.
พิษณุ มหาวงศ์, สุริธร สุนทรพันธ์, บรรณาธิการ. โรคที่พบบ่อยในศัลยศาสตร์ระบบปัสสาวะ. เชียงใหม่: หน่วยศัลยศาสตร์ระบบปัสสาวะ ภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2558.
Kallidonis P, Panagopoulos V, Kyriazis I, LiatsikosE. Complications of percutaneous nephrolithotomy: classification,management, and prevention. Curr Opin Urol. 2016;26(1):88–94. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26555687/
Kyriazis I, Panagopoulos V, Kallidonis P, Özsoy M, Vasilas M, Liatsikos E. Complications in percutaneous nephrolithotomy. World J Urol. 2015;33(8):1069–77. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25218854/
Liang X, Huang J, Xing M, et al. Risk factors and outcomes of urosepsis in patients with calculous pyonephrosis receiving surgical intervention: a single-center retrospective study. BMC Anesthesiol. 2019;19(1):61. Available from: https://bmcanesthesiol.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12871-019-0729-3
Levy MM, Fink MP, Marshall JC, et al. 2001 SCCM/ESICM/ACCP/ATS/SIS International Sepsis Definitions Conference. Crit Care Med. 2003;31(4):1250–6. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12682500/
Wagenlehner FM, Pilatz A, Naber KG, Weidner W. Therapeutic challenges of urosepsis. Eur J Clin Invest. 2008;38 Suppl 2:45–9. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18826481/
Seitz C, Desai M, Häcker A, et al. Incidence, prevention, and management of complications following percutaneous nephrolitholapaxy. Eur Urol. 2012;61(1):146–58. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21978422/
Levy MM, Artigas A, Phillips GS, et al. Outcomes of the Surviving Sepsis Campaign in intensive care units in the USA and Europe: a prospective cohort study. Lancet Infect Dis. 2012;12(12):919–24. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23103175/
Evans L, Rhodes A, Alhazzani W, et al. Surviving sepsis campaign: international guidelines for management of sepsis and septic shock 2021. Intensive Care Med. 2021;47(11):1181–247. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34599691/
Margel D, Ehrlich Y, Brown N, Lask D, Livne PM, Lifshitz DA. Clinical implication of routine stone culture in percutaneous nephrolithotomy—a prospective study. Urology. 2006;67(1):26–9. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16413326/
Mariappan P, Smith G, Moussa SA, Tolley DA. One week of ciprofloxacin before percutaneous nephrolithotomy significantly reduces upper tract infection and urosepsis: a prospective controlled study. BJU Int. 2006;98(5):1075–9. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17034608/
Kumar A, Roberts D, Wood KE, et al. Duration of hypotension before initiation of effective antimicrobial therapy is the critical determinant of survival in human septic shock. Crit Care Med. 2006;34(6):1589–96. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16625125/
Parsons CL, Stauffer C, Mulholland SG, Griffith DP. Effect of ammonium on bacterial adherence to bladder transitional epithelium. J Urol. 1984;132(2):365–6. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6376829/
Bichler KH, Eipper E, Naber K, Braun V, Zimmermann R, Lahme S. Urinary infection stones. Int J Antimicrob Agents. 2002;19(6):488–95. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12135839/Mehta R, Krambeck A. Pre- and postoperative predictors
of infection-related complications in patients undergoing percutaneous nephrolithotomy. J Endourol. 2016;30(9):982–6. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27393153/
Mariappan P, Smith G, Bariol SV, Moussa SA, Tolley DA. Stone and pelvic urine culture and sensitivity are better than bladder urine as predictors of urosepsis following percutaneous nephrolithotomy: a prospective clinical study. J Urol. 2005;173(5):1610–4. Available from:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15821509/
Gutierrez J, Smith A, Geavlete P, et al. Urinary tract infections and post-operative fever in percutaneous nephrolithotomy. World J Urol. 2013;31(5):1135–40. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22367718/
Uchida Y, Takazawa R, Kitayama S, Tsujii T. Predictive risk factors for systemic inflammatory response syndrome following ureteroscopic laser lithotripsy. Urolithiasis. 2018;46(4):375–81. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28695238/
Degirmenci T, Bozkurt IH, Celik S, Yarimoglu S, Basmaci I, Sefik E. Does leaving residual fragments after percutaneous nephrolithotomy in patients with positive stone culture and/or renal pelvic urine culture increase the risk of infectious complications? Urolithiasis. 2019;47(4):371–5. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29869167/
Wang X, Zhang X, Ma X, Li H, Li J, Xu Y. Establishment and validation of a predictive model for systemic inflammatory response syndrome after percutaneous nephrolithotomy. Am J Transl Res. 2023;15(7):4603–4611. Available from: https://www.ajtr.org/files/ajtr0150032.pdf
Xu P, Zhang S, Zhang Y, Zeng T, Chen D, Wu W, et al. Preoperative antibiotic therapy exceeding 7 days can minimize infectious complications after percutaneous nephrolithotomy in patients with positive urine culture. World J Urol. 2022 Jan;40(1):193–9. doi:10.1007/s00345-021-03834-y. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36515617/
Zhang S, Li G, Qiao L, Xu P, Zeng G, Wu W, et al. The antibiotic strategies during percutaneous nephrolithotomy in China revealed the gap between the reality and the urological guidelines. BMC Urol. 2022 Aug 30;22(1):136. doi:10.1186/s12894-022-01092-7. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35024021/
Gavi F, Ragonese M, Fettucciari D, Sighinolfi MC, Turri F, Panio E, et al. Antibiotic prophylaxis in stone surgery: a systematic review of the literature. World J Urol. 2025 Mar;43(1):144. doi:10.1007/s00345-025-05528-1. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11876188/
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและวิจัยทางการแพทย์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ชื่อและที่อยู่อีเมลที่ป้อนในเว็บไซต์วารสารนี้จะถูกใช้เพื่อวัตถุประสงค์ที่ระบุไว้ของวารสารนี้เท่านั้น และจะไม่ถูกนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์อื่นหรือส่งข้อมูลให้กับกับบุคคลอื่นใด
