การพยากรณ์การได้รับวินิจฉัยโรคหืดโดยแพทย์ในเด็กอายุ 1–5 ปี ที่มาด้วยอาการหายใจมีเสียงหวีด ในโรงพยาบาลอุตรดิตถ์

ณัฐดนย์ ปอแก้ว; อภิชญา อรุณแจ้ง; ณภัทร วรพรรดิศาล

doi:10.1016/hscr.v41i1.280257

ผู้แต่ง

ณัฐดนย์ ปอแก้ว ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลอุตรดิตถ์
อภิชญา อรุณแจ้ง ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลอุตรดิตถ์
ณภัทร วรพรรดิศาล ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลอุตรดิตถ์

DOI:

https://doi.org/10.1016/hscr.v41i1.280257

คำสำคัญ:

แบบจำลองการทำนาย, โรคหืดในเด็ก, อาการหายใจมีเสียงหวีด

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ
ความเป็นมา: อาการหายใจมีเสียงหวีดพบได้บ่อยในเด็กเล็ก โดยเฉพาะอายุตํ่ากว่า 5 ปี และมีความสัมพันธ์กับการพัฒนาไปเป็น โรคหืด ซึ่งเป็นโรคทางเดินหายใจเรื้อรังที่พบบ่อยในเด็กทั่วโลก การวินิจฉัยโรคหืดในวัยก่อน 5 ปียังเป็นเรื่องที่สามารถทำได้ยาก ข้อมูลจากโรงพยาบาลอุตรดิตถ์พบว่าโรคทางเดินหายใจเป็นปัญหาสำคัญ โดยโรคหืดเป็นอันดับสาม แสดงถึงความจำเป็นในการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างอาการหายใจมีเสียงหวีดกับการวินิจฉัยโรคหืดในวัยเด็ก
วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาแบบจำลองทำนายโอกาสที่จะได้รับการวินิจฉัยโรคหืดโดยแพทย์ในอนาคต ในเด็กอายุ 1-5 ปี ที่มีอาการหายใจมีเสียงหวีด
วิธีการศึกษา: ผู้ป่วยเด็กอายุ 1-5 ปีที่เข้ารับการรักษาตัวและนอนโรงพยาบาลอุตรดิตถ์ในแผนกกุมารเวชกรรมด้วยอาการหายใจมีเสียงหวีด ระหว่างวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2563 ถึง 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 ในกรณีที่ผู้ป่วยหายใจมีเสียงหวีดแต่เคยได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคหืดมาก่อนหน้าจะถูกคัดออก แล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์เปรียบเทียบข้อมูลเชิงกลุ่มและเชิงต่อเนื่อง ประเมินความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยเสี่ยงกับการวินิจฉัยโรคหืดด้วย univariable และ multivariable logistic regression ด้วยวิธี backward elimination โดยกำหนด p-value ที่ 0.5 จากนั้นทำการแปลง OR เป็นค่า log-odds coefficient เพื่อนำไปใช้ในการพัฒนาแบบจำลองทำนายโอกาสที่จะได้รับการวินิจฉัยโรคหืดโดยแพทย์ แล้วประเมินประสิทธิภาพ 4 ด้าน ได้แก่ Discrimination, Calibration, Internal validation, และการนำไปใช้ประโยชน์เชิงคลินิก
ผลการศึกษา: แบบจำลองการทำนายที่พัฒนาขึ้นมีความสามารถในการจำแนกผู้ป่วยโรคหืดในระดับปานกลาง (AUROC 0.76; bootstrap 0.73) และมีการเปรียบเทียบที่ดี (O:E ratio ≈ 1, CITL ≈ 0) โดยผลการทำ internal validation แสดงว่าแบบจำลองมีความเสถียรและไม่เกิด overfitting การวิเคราะห์ด้วย Decision Curve Analysis แสดงให้เห็นประโยชน์เชิงคลินิกของแบบจำลอง ตั้งแต่ threshold probability ประมาณ 0.30
สรุป: แบบจำลองทำนายโอกาสที่จะได้รับการวินิจฉัยโรคหืดโดยแพทย์ สามารถจำแนกและทำนายโอกาสการเป็นโรคได้ในระดับที่น่าพอใจที่สอดคล้องกับข้อมูลจริง แต่จำเป็นต้องศึกษาเพิ่มเติมในประชากรที่หลากหลายและขนาดใหญ่เพื่อยืนยันความแม่นยำและความทั่วไปของแบบจำลอง

เอกสารอ้างอิง

Bacharier LB, Guilbert TW, Jartti T, Saglani S. Which wheezing preschoolers should be treated for asthma? J Allergy Clin Immunol Pract. 2021 Jul;9(7):2611-8. doi:10.1016/j.jaip.2021.02.045.

Zanobetti A, Ryan PH, Coull B, Brokamp C, Datta S, Blossom J, et al. Childhood asthma incidence, early and persistent wheeze, and neighborhood socioeconomic factors in the ECHO/CREW Consortium. JAMA Pediatr. 2022 Aug 1;176(8):759-67. doi:10.1001/jamapediatrics.2022.1446.

Xing Y, Leung ASY, Wong GWK. From preschool wheezing to asthma: Environmental determinants. Pediatr Allergy Immunol. 2023;34(11):e14049.

Zhou W, Tang J. Prevalence and risk factors for childhood asthma: A systematic review and meta-analysis. BMC Pediatr. 2025 Jan 20;25(1):50. doi:10.1186/s12887-025-05409-x.

Yang CH, Li XY, Lv JJ, Hou MJ, Zhang RH, Guo H, et al. Temporal trends of asthma among children in the Western Pacific Region from 1990 to 2045: Longitudinal observational study. JMIR Public Health Surveill. 2024 Mar 14;10:e55327. doi:10.2196/55327.

Lizzo JM, Goldin J, Cortes S. Pediatric asthma. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 [cited 2025 Aug 20]. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK551631/

Tang MF, Leung ASY, Ngai NA, Chan OM, Wong GWK, Leung TF. Prospective study of disease persistence and lung function trajectories of childhood asthma. Pediatr Allergy Immunol. 2022 Feb;33(2):e13726. doi:10.1111/pai.13726.

Kothalawala DM, Kadalayil L, Weiss VBN, Kyyaly MA, Arshad SH, Holloway JW, et al. Prediction models for childhood asthma: A systematic review. Pediatr Allergy Immunol. 2020;31(6):616-27. doi:10.1111/pai.13247.

Shim JY. Wheezing in infants and preschoolers: Phenotypes and treatment options. Clin Exp Pediatr. 2023;66(1):26-7. doi:10.3345/cep.2022.00619.

JJustiz Vaillant AA, Modi P, Syed HA, Jan A. Atopy. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 [cited 2025 Aug 20]. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK542187/

TRIPOD checklist: Prediction Model Development [Internet]. [cited 2024 Nov 21]. Available from: https://www.tripod-statement.org/wp-content/uploads/2020/01/Tripod-Checlist-Prediction-Model-Development.pdf

Israel A, Schäffer AA, Berkovitch M, Ozeri DJ, Merzon E, Green I, et al. Glucose-6-phosphate dehydrogenase (G6PD) deficiency and long-term risk of immune-related diseases [preprint]. medRxiv. 2023 [cited 2025 Aug 21]. Available from: https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2023.03.23.23287616v1. doi:10.1101/2023.03.23.23287616.

Hsieh HY, Huang LC, Yu HR, Kuo KC, Chen WH, Su CH, et al. Pediatric thalassemic patients have higher incidence of asthma: A nationwide population-based retrospective cohort study. PLoS One. 2021 Nov 4;16(11):e0258727. doi:10.1371/journal.pone.0258727.

Wallace JC, Denk CE, Kruse LK. Pediatric hospitalizations for asthma: Use of a linked file to separate person-level risk and readmission. Prev Chronic Dis. 2004;1(2):A07.

Eusebe C, Dauger S, Leger PL, Houdouin V, Renolleau S, Amat F. Features of children with critical asthma hospitalized in a pediatric intensive care unit: Results from the ICU-3A study. Pediatr Pulmonol. 2025 Jan;60(1):e27322. doi:10.1002/ppul.27322.

Rawat SS. Global Initiative for Asthma (GINA) 2025: A revolutionary document for management of asthma in children. Journal of Pediatric Pulmonology. 2025;4(2):29-30. doi:10.4103/jopp.jopp_27_25.

กรินทร์ ปริมานนท์, ปุญญพัฒน์ ไชยเมล์, สมเกียรติยศ วรเดช. ภาวะโภชนาการและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อภาวะโภชนาการในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี: การทบทวนวรรณกรรม. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้. 2561;5(1).

Scott JE. The pulmonary surfactant: Impact of tobacco smoke and related compounds on surfactant and lung development. Tob Induc Dis. 2004 Mar 15;2(1):1. doi:10.1186/1617-9625-2-1.

Asfaw SM, Vijayawada SM, Sharifian Y, Choudhry F, Khattar P, Cavalie PC, Malasevskaia I. Protecting young lives: A systematic review of the impact of secondhand smoke exposure and legislative measures on children’s health. Cureus. 2024 Oct 28;16(10):e72548. doi:10.7759/cureus.72548.

Kanannejad Z, Taylor WR, Mohkam M, Ghatee MA. Urban lifestyle and climate-driven environmental exposures: Immunological consequences for pediatric respiratory allergies. Immun Inflamm Dis. 2025 Aug;13(8):e70248. doi:10.1002/iid3.70248.

Ji X, Yao Y, Zheng P, Hao C. The relationship of domestic pet ownership with the risk of childhood asthma: A systematic review and meta-analysis. Front Pediatr. 2022 Jul 22;10:953330. doi:10.3389/fped.2022.953330.