การพยาบาลผู้ป่วยโรคมะเร็งลำไส้ตรงส่วนล่างที่ได้รับการผ่าตัดเปิดทวารเทียม (Colostomy) ที่มีโรคร่วมความดันโลหิตสูง

ไพจิตร ตันมาก

doi:10.1016/hscr.v41i1.282194

ผู้แต่ง

ไพจิตร ตันมาก งานผู้ป่วยนอกศัลยกรรม โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร

DOI:

https://doi.org/10.1016/hscr.v41i1.282194

คำสำคัญ:

มะเร็งลำไส้ตรงส่วนล่าง, การพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัดเปิดทวารเทียม, ความดันโลหิตสูง

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ
โรคมะเร็งลำไส้ตรงเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญ การรักษาด้วยการผ่าตัดเปิดทวารเทียม (colostomy) ช่วยระบายอุจจาระและเพิ่มโอกาสรอดชีวิต แต่ส่งผลกระทบต่อร่างกาย จิตใจ สังคม และภาพลักษณ์ โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัว เช่น ความดันโลหิตสูง จำเป็นต้องควบคุมอาการก่อนผ่าตัดเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อน เช่น การติดเชื้อ เลือดออก หรือปัญหาหัวใจและหลอดเลือด การพยาบาลจึงต้องใช้ความเชี่ยวชาญแบบองค์รวม โดยประยุกต์กระบวนการพยาบาลศัลยกรรมร่วมกับโปรแกรม ERAS เพื่อเตรียมความพร้อม ลดความเสี่ยง และช่วยให้ผู้ป่วยปรับตัวได้อย่างเหมาะสม การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา วิเคราะห์ และทบทวนกระบวนการพยาบาล ผู้ป่วยโรคมะเร็งลำไส้ตรงส่วนล่างที่ได้รับการผ่าตัดเปิดทวารเทียม (Colostomy) ที่มีโรคร่วม
ความดันโลหิตสูง เพื่อเป็นแนวทางปฏิบัติและแหล่งข้อมูลอ้างอิงสำหรับบุคลากรทางการแพทย์ โดยเป็นการศึกษาเชิงพรรณนากรณีศึกษา 1 ราย เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง เป็น ผู้ป่วยโรคมะเร็งลำไส้ตรงส่วนล่างที่ได้รับการผ่าตัดเปิดทวารเทียม (Colostomy) ที่มีโรคร่วมความดันโลหิตสูง ศึกษาตั้งแต่เดือนมกราคมถึงเมษายน 2569 รวบรวมข้อมูลจากการประเมินผู้ป่วย สัมภาษณ์ญาติ และทบทวนเวชระเบียน ผลการศึกษาพบว่าพยาบาลผู้ป่วยนอกศัลยกรรมที่ดูแลผู้ป่วยโรคมะเร็งลำไส้ตรงส่วนล่างที่ได้รับการผ่าตัดเปิดทวารเทียมทางหน้าท้อง (Colostomy) ที่มีโรคร่วมความดันโลหิตสูง มีบทบาทสำคัญในการจัดการความซับซ้อนของโรคทั้งด้านร่างกายและจิตใจ การดูแลอย่างใกล้ชิดและให้ญาติมีส่วนร่วม ช่วยให้ผู้ป่วยสามารถวางแผนดูแลตนเอง เกิดความมั่นใจ ยอมรับทวารเทียม และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น สรุปได้ว่าการดูแลผู้ป่วยโรคมะเร็งลำไส้ตรงส่วนล่างที่ได้รับการผ่าตัดเปิดทวารเทียม (Colostomy) ที่มีโรคร่วมความดันโลหิตสูง มีความซับซ้อน พยาบาลจึงเป็นกลไกสำคัญในการวางแผนดูแลต่อเนื่องเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อน ทั้งนี้ การให้คำแนะนำด้วยวาจาอาจไม่เพียงพอ ควรพัฒนาสื่อการสอนที่เข้าใจง่าย เช่น คู่มือการปฏิบัติตัว หรือ QR Code พร้อมภาพประกอบ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการเรียนรู้

เอกสารอ้างอิง

สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. ข้อมูลโรคมะเร็งและการดูแลรักษา [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สถาบันมะเร็งแห่งชาติ; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 12 ก.พ. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nci.go.th

โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์. KCMH TUMOR REGISTRY ANNUAL REPORT 2015: สถิติการรักษาผู้ป่วยมะเร็ง [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์; 2558 [เข้าถึงเมื่อ 12 มี.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.chulacancer.net/service-statistics.php

World Health Organization. Colorectal cancer [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2026 Feb 13]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/colorectal-cancer

โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร. สถิติ 10 อันดับโรคมะเร็ง (ข้อมูลย้อนหลัง 3 ปี พ.ศ. 2566–2568) [ข้อมูลภายในหน่วยงาน]. ปราจีนบุรี: โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร; 2568.

นที คัดนานตดิลก. ร่างกายของเรา. หมอชาวบ้าน [อินเทอร์เน็ต]. 2526 ม.ค. [เข้าถึงเมื่อ 12 ก.พ. 2569];45. เข้าถึงได้จาก: https://www.doctor.or.th/article/detail/6105

โรงพยาบาลปิยะเวท. มะเร็งลำไส้ใหญ่ [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: โรงพยาบาลปิยะเวท; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 12 มี.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://piyavate.com/cancer-มะเร็งลำไส้ใหญ่/

แสงรุ้ง สุขจิระทวี. การพยาบาลผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรงที่มีภาวะรอยต่อรั่วหลังผ่าตัดและผ่าตัดเปิดทวารเทียม (Colostomy) [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สถาบันมะเร็งแห่งชาติ; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 28 ก.พ. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nci.go.th/journal/Samgrung2023.pdf

Orem DE. Nursing: concepts of practice. 6th ed. St. Louis (MO): Mosby; 2001.

ภัทรวดี เกษมโชติธัญญ. การพยาบาลผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่ส่วนปลายและทวารหนักที่มีภาวะอุดตันและได้รับการผ่าตัดเปิดทวารหนักเทียมทางหน้าท้องร่วมกับภาวะ atrial fibrillation [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: โรงพยาบาลนพรัตน์ราชธานี กรมการแพทย์; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 12 มี.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://nrh.nopparat.go.th/academic/public/view/read.php?id=101

Wilmore DW, Kehlet H. Management of patients in fast track surgery. BMJ. 2001;322(7284):473-6. Available from: https://doi.org/10.1136/bmj.322.7284.473