ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการกลับมานอนโรงพยาบาลซ้ำภายใน 28 วันของผู้ป่วยโรคจิตเภท: การศึกษาย้อนหลังสิบปีในโรงพยาบาลหนองบัวลำภู

จุฬาลักษณ์   สินจัตุรัส

ผู้แต่ง

จุฬาลักษณ์ สินจัตุรัส โรงพยาบาลหนองบัวลำภู

คำสำคัญ:

โรคจิตเภท, การกลับมานอนโรงพยาบาลซ้ำ, ปัจจัย

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษาในรูปแบบ retrospective case control โดยใช้วิธีเก็บข้อมูลย้อนหลังจากเวชระเบียนผู้ป่วยโรคจิตเภทในโรงพยาบาลหนองบัวลำภู ช่วงตั้งแต่วันที่ 5 มกราคม พ.ศ.2558 ถึง 31 มกราคม พ.ศ.2568 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการกลับมานอนโรงพยาบาลซ้ำภายใน 28 วันของผู้ป่วยโรคจิตเภท มีกลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 178 คน โดยแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่กลับมานอนโรงพยาบาลซ้ำ (กลุ่มศึกษา) จำนวน 89 คน และกลุ่มที่ไม่กลับมานอนโรงพยาบาลซ้ำ (กลุ่มควบคุม) จำนวน 89 คน ในกลุ่มศึกษาส่วนใหญ่ พบว่า เป็นเพศชาย (ร้อยละ 63), ช่วงอายุ 18-40 ปี (ร้อยละ 45), โสด (ร้อยละ 44), ว่างงาน (ร้อยละ 59), อาศัยอยู่คนเดียว (ร้อยละ 68), ระยะเวลาการเจ็บป่วย 1- 10 ปี (ร้อยละ 65), มีการใช้สาร (ร้อยละ 76) และไม่มีโรคประจำตัวทางกาย (ร้อยละ 59) จากนั้นวิเคราะห์โดยใช้สถิติ logistic regression พบว่าปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการกลับมานอนโรงพยาบาลซ้ำภายใน 28 วันของผู้ป่วยโรคจิตเภทอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p <0.05) คือ จำนวนครั้งการนอนโรงพยาบาลมากกว่า 2 ครั้ง (AOR 112.25; 95% CI: 11.76, 1071.71), การมาติดตามการรักษาไม่ตรงนัด (AOR 12.82; 95% CI: 1.96, 84.00), การใช้สาร (AOR 10.15; 95% CI: 1.61, 64.10), การขาดยาก่อนกลับมานอนโรงพยาบาล (AOR 6.59; 95% CI: 1.33, 32.73), การวางแผนการจำหน่าย (AOR 0.15; 95% CI: 0.03, 0.76), การได้รับยาฉีดชนิดออกฤทธิ์ระยะยาว (AOR 0.06; 95% CI: 0.01, 0.31) และจำนวนวันนอนโรงพยาบาลมากกว่า 14 วัน (AOR 0.03; 95% CI: 0.01, 0.23) การป้องกันการกลับมานอนโรงพยาบาลซ้ำควรให้ความสำคัญกับการควบคุมปัจจัยเสี่ยงควบคู่ไปกับการส่งเสริมปัจจัยป้องกัน โดยเฉพาะปรับปรุงการวางแผนการจำหน่าย การใช้ยาฉีดที่ออกฤทธิ์ระยะยาวให้ครอบคลุมมากขึ้น รวมถึงปรับระยะเวลาการนอนโรงพยาบาลให้เหมาะสม

เอกสารอ้างอิง

มาโนช หล่อตระกูล. จิตเวชศาสตร์รามาธิบดี. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพมหานคร: คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล; 2558.

World Health Organization. Schizophrenia [Internet]. 2025 [cited 2025 Sep 9]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/schizophrenia/

Phanthunane P, Vos T, Whiteford H, Bertram M, Udomratn P. Schizophrenia in Thailand: prevalence and burden of disease. Popul Health Metr. 2010;8:24.

Kadakia A, Fan Q, Onukwugha E, Guo JZ. The Economic Burden of Schizophrenia: A Systematic Review. PharmacoEconomics. 2022;40(6):601-16.

Sittironnarit G. Economic burden of schizophrenia in Thailand: A cost-of-illness study. J Med Assoc Thai. 2021;104(3):S1-S10.

Jauhar S, Johnstone M, McKenna PJ. Schizophrenia. Lancet. 2022;399(10323):473-86.

Boaz TL, Becker MA, Andel R, Van Dorn RA, Choi J, Sikirica M. Risk factors for early readmission to acute care for persons with schizophrenia taking antipsychotic medications. Psychiatr Serv. 2013;64(12):1225-29.

Li Z, Ge X, Feng J, Li J, Liu J, Wang J, et al. Risk factors for 30-day readmission in patients with schizophrenia: A retrospective study based on a large clinical database. Front Psychiatry. 2023;14:1165487.

Australian Institute of Health and Welfare. Mental health services in Australia: Performance indicators [Internet]. Canberra: AIHW; 2025 [cited 2026 Mar 9]. Available from: https://www.aihw.gov.au/mental-health/monitoring/performance-indicators

Donisi V, Tedeschi F, Salazzari D. Pre- and post-discharge predictors of 30-day readmission in a sample of people with schizophrenia: a retrospective analysis. BMC Psychiatry. 2021;21(1):423.

Kongsakon R, Kanchanatawan B. Cost analysis of treatment for schizophrenic patients in social security scheme, Thailand. ASEAN J Psychiatry. 2007;8(2):118-23.

Jaramillo-Gonzalez LE, Sanchez-Pedraza R, Herazo MI. The frequency of rehospitalization and associated factors in Colombian psychiatric patients: a cohort study. BMC Psychiatry. 2014;14:161.

Pono K. Length of stay and factors associated with readmission among patients with schizophrenia in Nakhon Phanom Psychiatric Hospital. J Somdet Chaopraya Inst Psychiatry. 2012;6(1):1-13.

Han X, Jiang F, Tang Y, Needleman J, Guo M, Chen Y, et al. Factors associated with 30-day and 1-year readmission among psychiatric inpatients in Beijing, China: a retrospective, medical record-based analysis. BMC Psychiatry. 2020;20(1):113.

San L, Bernardo M, Gomez A, Pena M. Factors associated with relapse in patients with schizophrenia. Int J Psychiatry Clin Pract. 2013;17(1):2-9.

Hung YY, Chan HY, Pan YJ. Risk factors for readmission in schizophrenia patients following involuntary admission. PLOS ONE. 2017;12(10):e0186768.

Namwong P, Chanakoon W. Factors associated with 28-day rehospitalization of patients with schizophrenia in Somdet Chaopraya Institute of Psychiatry. J Somdet Chaopraya Inst Psychiatry. 2018;12(2):1-11.

Suwattanapreeda J, Piboonarluk W, Keawyot K, Suwattanapreeda S. Predictive factors of readmission in patients with schizophrenia using data mining techniques. J Somdet Chaopraya Inst Psychiatry. 2021;15(2):13-24.

Pitanupong J, Ratanaapiromyakij P, Teetharatkul T. Factors associated with readmission among individuals with one previous episode of schizophrenia in Southern Thailand: a university hospital-based retrospective study. J Health Sci Med Res. 2022;40(6):657-70.

Xiao J, Mi W, Li L, Shi Y, Zhang H. Predictors of 30-day readmission in patients with schizophrenia: A systematic review and meta-analysis. J Psychiatr Res. 2022;151:516-25.

Ma Y, Rosenheck R, Fan N, He H. Rates and patient characteristics of electroconvulsive therapy in China and comparisons with the United States. J ECT. 2019;35(4):251-57.