ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ของมารดาหลังคลอดครรภ์แรกในจังหวัดเชียงใหม่
คำสำคัญ:
ปัจจัย, ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, พฤติกรรมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่, มารดาหลังคลอดครรภ์แรกบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงทำนายนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ของมารดาหลังคลอดครรภ์แรกในจังหวัดเชียงใหม่ กลุ่มตัวอย่างเป็นมารดาหลังคลอดครรภ์แรกในจังหวัดเชียงใหม่ จำนวน 100 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถามข้อมูลทั่วไป ความรอบรู้ด้านสุขภาพ และพฤติกรรมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และสถิติวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบเป็นขั้นตอน
ผลการวิจัยพบว่า ระดับการศึกษา จำนวนครั้งของการได้รับคำแนะนำการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ และความรอบรู้ด้านสุขภาพ มีความสัมพันธ์ทางบวกกับพฤติกรรมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ (r = 0.23, r = 0.33, p-value < 0.05 และ r = 0.52, p-value < 0.01 ตามลำดับ) ส่วนปัจจัยที่สามารถทำนายพฤติกรรมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ของมารดาหลังคลอดครรภ์แรก ได้แก่ จำนวนครั้งของการได้รับคำแนะนำการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ และความรอบรู้ด้านสุขภาพสามารถร่วมกันทำนายพฤติกรรมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้ร้อยละ 33.80 (R2=0.38, p-value < 0.01) ดังนั้นพยาบาลหรือบุคลากรสุขภาพควรมีการจัดกิจกรรมที่เสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพในทุกด้าน มีการจัดระบบการให้คำแนะนำทั้งรายเดี่ยวและรายกลุ่ม เกี่ยวกับการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่มากกว่า 2 ครั้งขึ้นไปตั้งแต่ในระยะตั้งครรภ์และควรมีการนำปัจจัยที่เกี่ยวข้องมาพัฒนาโปรแกรมการส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เพื่อให้มารดาหลังคลอดครรภ์แรกสามารถเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ให้ประสบความสำเร็จ
เอกสารอ้างอิง
กรมอนามัย. (2561). แผนยุทธศาสตร์ กรมอนามัย พ.ศ. 2553-2556. กรุงเทพฯ: สามเจริญพาณิชย์.
ณัฏพรรณ โภคบุตร. (2559). การศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ และพฤติกรรมการให้อาหารเสริมทดแทนนมแม่. สารนิพนธ์ปริญญาการจัดการมหาบัณฑิต วิทยาลัยการจัดการบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล.
บุญใจ ศรีสถิตนรากูร. (2550). ระเบียบวิธีวิจัยทางพยาบาลศาสตร์. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
บุญศรี จันทร์เพ็ญ. (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ของสตรีที่นําลูกมาเข้ารับบริการในโรงพยาบาลบางขัน จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิชาการเพื่อการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิและสาธารณสุข, 2(3), 16-30.
ปริยชาต วัฒนศิริ, บังอร ศุภวิทิตพัฒนา และพรรณพิไล ศรีอาภรณ์. (2565).ความรอบรู้ด้านสุขภาพและการจัดการตนเองในการเลี้ยงบุตรด้วยนมแม่อย่างเดียวของมารดาที่มีบุตรคนแรก. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี, 33(2), 1-12.
พิชญ์ศุภากาณต์ ไต่เมฆ. (2561). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพ ของมารดาหลังคลอดในโรงพยาบาลศูนย์การแพทย์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี. วิทยานิพนธ์ปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต วิชาเอกการจัดการสร้างเสริมสุขภาพ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ภัทรพร ชูประพันธ์, วีณา เที่ยงธรรม และปาหนัน พิชยภิญโญ. (2557). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียว 6 เดือน ของแม่ในเขตภาคกลางตอนล่าง. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
มาลีวัล เลิศสาครศิริ และสาลี่ แซ่เบ๊. (2561). ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้สมรรถนะของตนเองความรู้สึกมีคุณค่าในตัวเองและเจตคติต่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่กับพฤติกรรมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ของมารดาวัยรุ่นหลังคลอดครรภ์แรก. วารสารการพยาบาลและการศึกษา, 11(3), 10-21.
ลักขณา ไชยนอก.(2558). รายงานวิจัยเรื่องปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ของมารดาวัยรุ่นหลังคลอดในโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา. สำนักวิชาพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี.
วชิระ เพ็งจันทร์. (2560). ความรอบรู้ด้านสุขภาพ. ใน เอกสารการประชุมเชิงปฏิบัติการพัฒนาศักยภาพบุคลากรกรมอนามัย เรื่อง ความรอบรู้สุขภาพมุ่งสู่ประเทศไทย, กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.
สมพงษ์ ชัยโอภานนท์. (2559). ปัจจัยที่มีผลต่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียว 6 เดือนในจังหวัดนนทบุรี.วารสารสมาคมเวชศาสตร์ป้องกันแห่งประเทศไทย, 6(2), 97-108.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). รายงานผลฉบับสมบูรณ์โครงการสำรวจสถานการณ์เด็กและสตรีในประเทศไทยพ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ ประเทศไทย.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2562).รายงานผลฉบับสมบูรณ์. โครงการสำรวจสถานการณ์เด็กและสตรีในประเทศไทยพ.ศ. 2562. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ ประเทศไทย.
อังศินันท์ อินทรกำแหง (2560). การสร้างและพัฒนาเครื่องมือความรอบรู้ด้านสุขภาพของคนไทย. รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์. สถาบันวิจัยพฤติกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
Aljassim, N., & Ostini, R. (2020). Health literacy in rural and urban populations: A systematic review. Patient Education and Counseling, 103(10), 2142-2154. https://doi.org/10.1016/j.pec.2020.06.007
Asimaki, E, Dagla, M., Sarantaki, A, & Iliadou, M. (2022). Main biopsychosocial factors influencing breastfeeding: A systematic review. Maedica, 17(4), 955-962. https://doi.org/10.26574/maedica.2022.17.4.955
Batterham, R. W., Hawkins, M., Collins, P. A., Buchbinder, R., & Osborne, R. H. (2016). Health literacy: Applying current concepts to improve health services and reduce health inequalities. Public Health, 132, 3-12. https://doi.org/10.1016/j.puhe.2016.01.001
Best, J. W. (1977). Research in Education. (3rd edition). New Jersey: Prentice Hall, Inc.
Chowdhury, R., et al. (2015). Breastfeeding and Maternal Health Outcomes: A systematic review and meta-analysis. Retrieved July 29, 2024 from https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26172878.
Degefa, N., et al. (2019). Breast feeding practice: positioning and attachment during breast feeding among lactating mothers visiting health facility in Areka Town, Southern Ethiopia. Retrieved May 31, 2024 from https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31080479/.
El Shafei, A. M., & Labib, J. R. (2014). Determinants of exclusive breastfeeding and introduction of complementary foods in rural Egyptian communities. Global Journal of Health Science, 6(4), 236-244. https://doi.org/10.5539/gjhs.v6n4p236
Hoseini, F., Rasekhi, A., & Lamyian Myandoab, M. (2020). Investigating the relationship between exclusive breast-feeding and health literacy in primiparous women. Daneshvar Medicine, 26(4), 31-36.
Kim, S. K., Park, S., Oh, J., Kim, J., & Ahn, S. (2018). Interventions promoting exclusive breastfeeding up to six months after birth: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. International Journal of Nursing Studies, 80, 94-105. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2018.01.004
Liu, C., et al. (2020). What is the meaning of health literacy? A systematic review and qualitative synthesis. Family Medicine and Community health, 8(2), e000351. https://doi.org/10.1136/fmch-2020-000351
Peñacoba, C., & Catala, P. (2019). Associations between breastfeeding and mother-infant relationships: A systematic review. Breastfeeding Medicine: The Official Journal of the Academy of Breastfeeding Medicine, 14(9), 616-629. https://doi.org/10.1089/bfm.2019.0106
Rafizadeh, R., Heidari, Z., Karimy, M., Zamani-Alavijeh, F., & Araban, M. (2019). Factors affecting breast-feeding practice among a sample of Iranian women: A structural equation modeling approach. Italian Journal of Pediatrics, 45(1), 1-8. https://doi.org/10.1186/s13052-019-0724-9
Rohini, A. M., Elavally, S., & Saradakutty, G. (2022). Effectiveness of breastfeeding education compared to standard hospital information on exclusive breastfeeding among mothers: A systematic review. Journal of Education and Health Promotion, 11, 125. https://doi.org/10.4103/jehp.jehp_708_21
Santana, G. S., Giugliani, E. R. J., Vieira, T. O., & Vieira, G. O. (2018). Factors associated with breastfeeding maintenance for 12 months or more: A systematic review. Jornal de Pediatria, 94(2), 104-122. https://doi.org/10.1016/j.jped.2017.06.013
Schroeder, M. A. (1990). Diagnosing and dealing with multicollinearity. Western Journal of Nursing Research, 12(2), 175-187. https://doi.org/10.1177/019394599001200204
Smith, J. A., & Johnson, L. M. (2021). The impact of childbirth on women's long-term health: A comprehensive review. Obstetrics & Gynecology, 137(3), 458-469.
Temple Newhook, J., et al. (2017). Poverty and breastfeeding: Comparing determinants of early breastfeeding cessation incidence in socioeconomically marginalized and privileged populations in the final study. Health Equity, 1(1), 96-102. https://doi.org/10.1089/heq.2016.0028
Valero-Chillerón, M. J., et al. (2022). Influence of health literacy on maintenance of exclusive breastfeeding at 6 months postpartum: A multicentre study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(9), 5411. https://doi.org/10.3390/ijerph19095411
Victora, C. G., et al. (2015). Association between breastfeeding and intelligence, educational attainment, and income at 30 years of age: A prospective birth cohort study from Brazil. The Lancet. Global Health, 3(4), e199-e205. https://doi.org/10.1016/S2214-109X(15)70002-1
World Health Organization. (2023). Infant and young child feeding. Retrieved March 29, 2024 from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/infant-and-young-child-feeding.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2024 วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. บทความหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ปรากฏในวารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข ที่เป็นวรรณกรรมของผู้เขียน บรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย
2. บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของ วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข
