การพัฒนาแนวทางการดูแลตนเองเพื่อลดการปวดข้อเข่าของผู้สูงอายุที่มีภาวะข้อเข่าเสื่อม โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการพัฒนาการดูแลตนเองเพื่อลดการปวดข้อเข่าของผู้สูงอายุที่มีภาวะข้อเข่าเสื่อมโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ผู้เข้าร่วมวิจัย ได้แก่ ผู้สูงอายุที่มีภาวะข้อเข่าเสื่อม 50 คน คัดเลือก โดยการสุ่มแบบเจาะจง พร้อมทั้งผู้ดูแลหรือสมาชิกในครอบครัว 50 คน อาสาสมัครสาธารณสุข 20 คน ผู้นำชุมชน 2 คน และพยาบาลวิชาชีพจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลกลิ้งคำ 2 คน การดำเนินการวิจัย ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน 2 วงรอบ ได้แก่ 1) การศึกษาสถานการณ์สู่การวางแผน 2) การระบุปัญหาและวางแผน 3) การปฏิบัติร่วมกับชุมชนและการสังเกต 4) การสะท้อนคิดประเมินผลและปรับปรุงแผนเครื่องมือดำเนินการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ข้อมูลทั่วไปและสถานการณ์โรคข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ 2) แบบการสนทนากลุ่ม แนวทางประชุมระดมสมองสะท้อนคิด และแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา     

ผลการวิจัย พบว่า แนวทางการพัฒนาการดูแลตนเองฯ โดยกระบวนการมีส่วนร่วมกับชุนชน ได้แก่ 1) การศึกษาค้นคว้าและเลือกสื่อความรู้ที่หลากหลายร่วมกับชุมชน 2) การจัดอบรมความรู้ให้กับทีมสุขภาพกลุ่มตัวอย่างและกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย 3) การส่งเสริมการใช้สมุนไพรคลายปวดในชุมชนอย่างปลอดภัย และ 4) ติดตามเยี่ยมบ้านโดยทีมสุขภาพชุมชน ส่งผลการดูแลตนเองเพื่อลดความปวดข้อเข่าได้ดีขึ้นทุกคน ผลการประเมินความพึงพอใจโดยรวมอยู่ในพบว่าอยู่ในระดับมาก (Mean = 4.12, S.D. = 0.68) ดังนั้นบุคลากรทางสุขภาพสามารถนำกระบวนการนี้ไปเป็นแนวทางการส่งเสริมการดูแลตนเองเพื่อลดการปวดข้อเข่าร่วมกับทีมสุขภาพชุมชนได้