ปัจจัยที่มีผลต่อการลาออกของแพทย์ กรณีศึกษา : แพทย์สังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขในจังหวัดนครราชสีมา

ทรงพล เทพอวยพร

ผู้แต่ง

ทรงพล เทพอวยพร โรงพยาบาลโนนแดง

คำสำคัญ:

การลาออกของแพทย์ , คุณภาพชีวิต

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นวิจัยเชิงผสมผสานวิธีแบบคู่ขนาน วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสาเหตุเชิงลึก ปัญหาและอุปสรรคที่ส่งผลต่อการตัดสินใจลาออกจากราชการของแพทย์สังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขในจังหวัดนครราชสีมา เก็บข้อมูลจากแพทย์สังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขในจังหวัดนครราชสีมาที่ลาออกจากราชการในช่วงวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2567 ถึงวันที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 ทั้งหมดจำนวน 60 คน ด้วยการสัมภาษณ์เจาะลึกรายบุคคล และการตอบแบบสอบถามทาง Google form โดยเก็บข้อมูลเป็นคำถามแบบปลายเปิด ใช้คำถามเดียวกันทั้งหมด วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้ค่าความถี่ ค่าร้อยละ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพแบบการวิเคราะห์แก่นสาร

ผลการวิจัย พบว่า จากแพทย์ที่ลาออกทั้งหมด 60 คน เก็บข้อมูลได้ 53 คน คิดเป็นร้อยละ 88.33 แบ่งเป็นเพศชาย 23 คน เพศหญิง 30 คน พบว่า แพทย์ทุกคนที่ลาออกจากราชการยังคงประกอบอาชีพแพทย์อยู่ สาเหตุของการลาออกมาจากหลายเหตุผลประกอบกัน โดยพบว่าภาระงาน เป็นสาเหตุที่ทำให้แพทย์ลาออกมากที่สุดจำนวน 44 คน คิดเป็นร้อยละ83.02 ภาระงานที่หนักส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต เกิดความไม่สมดุลระหว่างการทำงานและชีวิตส่วนตัว และเกิดภาวะหมดไฟในการทำงานตามมา สาเหตุรองลงมาคือเรื่องค่าตอบแทน จำนวน 40 คน คิดเป็นร้อยละ 75.47 โดยพบว่าค่าตอบแทนไม่มีความเหมาะสมกับภาระงาน ความก้าวหน้า (Career Advancement) จำนวน 31 คน คิดเป็นร้อยละ 58.49 ภูมิลำเนา จำนวน 15 คน คิดเป็นร้อยละ28.30 และเพื่อนร่วมงานและหัวหน้างาน จำนวน 9 คน คิดเป็นร้อยละ16.98 จากผลการศึกษาในครั้งนี้ผู้วิจัยเห็นว่าควรมีการบริหารจัดการภาระงานอย่างเหมาะสมเพื่อให้แพทย์มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น รวมถึงปรับปรุงระบบค่าตอบแทน สวัสดิการ และส่งเสริมความก้าวหน้าในวิชาชีพ เพื่อเพิ่มแรงจูงใจในการทำงาน เพิ่มการคงอยู่ ลดการลาออกของแพทย์ในระบบบริการสาธารณสุขภาครัฐต่อไป

เอกสารอ้างอิง

Drucker, P. F. Management: Tasks, Responsibilities, Practices. New York: Harper & Row Publication;1973.

สธ.ลุยแก้ “หมอลาออก” ปรับ CPIRD-คุมเวรไม่เกิน 40 ชม. ลดภาระงาน เพิ่มค่าตอบแทน. [ออนไลน์]. (2569). [เข้าถึงเมื่อวันที่ 23 มิถุนายน 2569]. เข้าถึงได้จาก : https://www.hfocus.org/content/2026/06/38436

วิโรจน์ ณ ระนอง. “เติมไม่เต็ม” ปมแพทย์ขาดแคลน ชำแหละปัญหา ข้อเสนอ-ทางออก. [ออนไลน์]. (2569). [เข้าถึงเมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2569]. เข้าถึงได้จาก : https://tdri.or.th/ 2023/06/shortage-doctor

สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. รายงานข้อมูลทรัพยากรสาธารณสุข พ.ศ. 2567. [ออนไลน์]. (2567). [เข้าถึงเมื่อวันที่ 17 สิงหาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก : https:// spd.moph.go.th/wp-content/ uploads/2025 /07/ Report-Health-Resource-2024.pdf.

Huse, Edgar F., and Thomas G. Cummings. Organization Development and Change. Minnesota: West Publishing.;1985

Herzberg F. The motivation to work. 2 nd ed. New York: John Wiley Publisher;1986

อิงครัต แพททริคค์ สีเขียวสุขวงกฎ. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการลาออกของแพทย์ในระบบราชการของโรงพยาบาลในประเทศไทย. [ออนไลน์]. (2559). [เข้าถึงเมื่อวันที่ 10 กันยายน 2569]. เข้าถึงได้จาก https:// file:///C:/Users/User/Downloads/jratta,+Journal+manager,+09Factors+Influencing+Turnover+of+Physicians+in+Thai+Public%20(5).pdf

วาโย อัศวรุ่งเรือง. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความตั้งใจลาออกของแพทย์จากสถานพยาบาล ในเขตกรุงเทพมหานคร. [วิทยานิพนธ์ปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต].กรุงเทพฯ:มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย; 2561

ธกฤติพัฒน์ จันหอมชนานันท์. ปัจจัยที่ส่งผลต่อแนวโน้มในการตัดสินใจลาออกของแพทย์ชดใช้ทุนรัฐบาล กรณีศึกษา แพทย์โครงการผลิตแพทย์เพื่อชาวชนบท.[วิทยานิพนธ์ปริญญารัฐศาสตรมหาบัณฑิต].กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์; 2565

ปิยาภรณ์ ประทุมสังข์ และ ปราณี เอี่ยมละออภักดี. คุณภาพชีวิตการทำงานในองค์กรกับการลาออกก่อนเกษียณอายุของพนักงานธนาคารออมสิน ภาค 16-18. [วิทยานิพนธ์ปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย; 2560

ศศิ อ่วมเพ็ง. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความตั้งใจลาออกของพนักงานระดับบังคับบัญชา สำนักงานบัญชีกลาง บริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน). [วิทยานิพนธ์ปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ:มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2558

ชัชนี จิรประยุกต์เลิศ. ปัจจัยแรงจูงใจที่ส่งผลต่อความผูกพันของพนักงานบริษัทหลักทรัพย์แห่งหนึ่ง.[วิทยานิพนธ์ปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ; 2557

ปาตีเมาะ เกะรา และ อาซียะห์ อาแว. ปัจจัยและสาเหตุการลาออกของพนักงานบริษัทสรรพสินค้าเซ็นทรัล จำกัด. [วิทยานิพนธ์ปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต]. สงขลา: มหาวิทยาลัย สงขลานครินทร์; 2559.

วราภรณ์ นาควิลัย. การศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจลาออกของพักงาน บริษัท GGG จำกัด.[วิทยานิพนธ์ปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย; 2553.

เปรมฤดี เอื้อสิริมนต์. ปัจจัยจูงใจซึ่งส่งผลต่อการลาออกกรณีศึกษาบริษัทอุตสาหกรรมทำเครื่องแก้วไทย.[วิทยานิพนธ์ปริญญารัฐศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม]. มหาสารคาม:มหาวิทยาลัยมหาสารคาม; 2557.

ณัชชา สังข์แป้น. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจโอนของข้าราชการ: กรณีศึกษาสำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี. [วิทยานิพนธ์ปริญญารัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต]. กรุงเทพ ฯ:จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2563

สุพรรษา พุ่มพวง. ปัจจัยที่มีผลต่อแนวโน้มการลาออกของพนักงานโรงพยาบาลเอกชนแห่งหนึ่งเขตราษฎร์บูรณะ กรุงเทพมหานคร. [วิทยานิพนธ์ปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต]. นครปฐม : มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์; 2559

แพทยสภา. สถิติแพทย์. [ออนไลน์]. (2569). [เข้าถึงเมื่อวันที่ 23 มิถุนายน 2569]. เข้าถึงได้จาก : https://www.tmc.or.th/statistics. php

สุธัญญา บรรจงภาค. แนวทางการกำหนดภาระงานของแพทย์. วารสารแพทย์เขต4-5. [ออนไลน์]. (2559). [เข้าถึงเมื่อวันที่ 21 มิถุนายน 2569]. เข้าถึงได้จาก https:// he02.tci-thaijo.org/index.php/reg45/ article/ view/125530