ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันวัณโรคของผู้สัมผัสร่วมบ้านผู้ป่วยวัณโรคปอด
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาอำนาจการทำนายของปัจจัย เพศ ภาระในการดูแล การรับรู้การตีตราและแรงจูงใจในการป้องกันวัณโรคต่อพฤติกรรมการป้องกันวัณโรคในผู้สัมผัสร่วมบ้านผู้ป่วยวัณโรคปอด
รูปแบบการวิจัย: การวิจัยความสัมพันธ์เชิงทำนาย
วิธีดำเนินการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างจำนวน 132 ราย เป็นผู้ดูแลผู้ป่วยวัณโรคปอด อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไปและอาศัยอยู่ร่วมบ้านกับผู้ป่วยวัณโรคอย่างน้อย 120 ชั่วโมงใน 1 เดือน เก็บรวบรวมข้อมูลที่หน่วยตรวจโรคอายุรศาสตร์ โรงพยาบาลทุติยภูมิแห่งหนึ่ง เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคลของกลุ่มตัวอย่าง แบบบันทึกประวัติการเจ็บป่วยของผู้ป่วยวัณโรคปอด แบบสอบถามภาระในการดูแล แบบสอบถามการรับรู้การตีตราในวัณโรค แบบสอบถามแรงจูงใจในการป้องกันวัณโรคและแบบสอบถามพฤติกรรมการป้องกันวัณโรคของผู้สัมผัสวัณโรคร่วมบ้านผู้ป่วยวัณโรคปอด วิเคราะห์ข้อมูลโดยสถิติถดถอยเชิงเส้นพหุคูณ
ผลการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนพฤติกรรรมการป้องกันวัณโรคอยู่ในระดับดี ( = 83.80, SD = 5.02) โดยเพศหญิงมีพฤติกรรมดีกว่าเพศชาย มีภาระในการดูแลระดับน้อย (
= 17.53, SD = 7.91) มีการรับรู้การตีตราระดับสูง (
= 18.35, SD = 3.38) และมีแรงจูงใจในการป้องกันวัณโรคระดับสูง (
= 17.16, SD = 1.66) ปัจจัยที่ศึกษาทุกตัวร่วมทำนายพฤติกรรมการป้องกันวัณโรคของผู้สัมผัสร่วมบ้านผู้ป่วยได้ร้อยละ 25 (R2 = .25) โดยปัจจัยด้าน เพศ ภาระในการดูแล การรับรู้การตีตราและแรงจูงใจในการป้องกันวัณโรค เป็นปัจจัยทำนายอย่างมีนัยสำคัญ แรงจูงใจในการป้องกันวัณโรคมีอำนาจการทำนายพฤติกรรมการป้องกันวัณโรคได้มากที่สุด (β = .39, p = .001)
สรุปและข้อเสนอแนะ: ผลการศึกษาสามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานสำคัญสำหรับบุคลากรสุขภาพในการพัฒนาแนวทางปฏิบัติและสร้างโปรแกรมการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันวัณโรคของผู้สัมผัสวัณโรคร่วมบ้านผู้ป่วยวัณโรคปอดต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์: วารสารพยาบาลศาสตร์เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในการเผยแพร่ผลงานที่ตีพิมพ์ ห้ามผู้ใดนำบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารพยาบาลศาสตร์ไปเผยแพร่ในลักษณะต่างๆ ดังต่อไปนี้ การส่งบทความไปตีพิมพ์เผยแพร่ที่อื่น การนำบทความเผยแพร่ออนไลน์ การถ่ายเอกสารบทความเพื่อกิจกรรมที่ไม่ใช่การเรียนการสอน ยกเว้นเสียแต่ได้รับอนุญาตจากวารสารพยาบาลศาสตร์
Disclaimer: เนื้อหาบทความหรือข้อคิดเห็นใดๆ ในวารสารพยาบาลศาสตร์ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียน กองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยและไม่มีส่วนรับผิดชอบแต่อย่างใด
เอกสารอ้างอิง
Centers for Disease Control and Prevention. Signs and symptoms of tuberculosis [Internet]. Washington D.C.: CDC; 2024 [cited 2025 Jan 16]. Available from: https://www.cdc.gov/tb/signs-symptoms/index.html.
World Health Organization. Tuberculosis [Internet]. Geneva: WHO; 2024 [cited 2025 Jan 16]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/tuberculosis.
Division of Tuberculosis, Department of Disease Control, Ministry of Public Health. Global tuberculosis report 2022 [Internet]. Nonthaburi: Division of Tuberculosis; 2022 [cited 2024 Nov 5]. Available from: https://www.tbthailand.org/download/form/S__9232386.jpg. (in Thai).
Division of Tuberculosis, Department of Disease Control, Ministry of Public Health. National tuberculosis control programme guideline, Thailand 2021 [Internet]. Nonthaburi: Division of Tuberculosis; 2021 [cited 2024 Aug 29]. Available from: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1253220220330064337.pdf. (in Thai).
Zhang Y, Wu J, Hui X, Zhang P, Xue F. Knowledge, attitude, and practice toward tuberculosis prevention and management among household contacts in Suzhou Hospital, Jiangsu province, China. Front Public Health. 2024:12:1249971. doi: 10.3389/fpubh.2024.1249971.
Karbito K, Susanto H, Adi M, Sulistiyani S, Handayani O, Sofro M. Latent tuberculosis infection in family members in household contact with active tuberculosis patients in Semarang City. J Public Health Afr. 2022;13(2):2157. doi: 10.4081/jphia.2022.2157.
Kamnon K, Hunnirun P. Development of a health literacy model for tuberculosis prevention of household contacts using community participation in the 13th regional health Bangkok metropolis. Nursing Journal of The Ministry of Public Health. 2023;33(2):11-25. (in Thai).
Oo MM, Tassanakijpanich N, Phyu MH, Safira N, Kandel S, Chumchuen K, et al. Coverage of tuberculosis and diabetes mellitus screening among household contacts of tuberculosis patients: a household-based cross-sectional survey from Southern Thailand. BMC Public Health. 2020;20(1):957. doi: 10.1186/s12889-020-09090-w.
Green LW. Krueter MW. Health promotion planning: an education and ecological approach. 3rd ed. Mountain View, CA: Mayfield Publishing; 1999. 621 p.
Peer V, Schwartz N, Green MS. Gender differences in tuberculosis incidence rates--A pooled analysis of data from seven high-income countries by age group and time period. Front Public Health. 2023;10:997025. doi: 10.3389/fpubh.2022.997025.
Boah M, Kpordoxah MR, Adokiya MN. Self-reported gender differentials in the knowledge of tuberculosis transmission and curative possibility using national representative data in Ghana. PloS One. 2021;16(7):e0254499. doi: 10.1371/journal.pone.0254499.
Thomtong T, Sudnongbua S. Factors affecting tuberculosis preventive behaviors among people with tuberculosis contact in Bang Krathum district, Phitsanulok province. Journal of Phrapokklao Nursing College. 2023;34(2):84-95. (in Thai).
Wu S, Zhang H, Wang Y, Wang J, Zhang P, Asakawa T, et al. Call for special attention to the caregiver burden of patients with drug-resistant tuberculosis in low- and middle-income countries. Biosci Trends. 2023;17(5):405-8. doi: 10.5582/bst.2023.01243.
Fana TE, Sotana L. Exploring the experiences of family caregivers with people with drug-resistant tuberculosis. Cogent Soc Sci. 2021;7(1):1906494. doi: 10.1080/23311886.2021.1906494.
Phalasarn A. Health care model for tuberculosis patient in community, Muang District, Maha Sarakham Province [dissertation]. Mahasarakham: Mahasarakham University; 2020. 170 p. (in Thai).
Montaisong K, Kummabutr J, Thongbai W. The factors predicting tuberculosis preventive behaviors among the tuberculosis contacts in the Bangkok area and perimeter. Journal of The Royal Thai Army Nurses. 2017;18 Suppl 2:306-14. (in Thai).
Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates; 1988. 567 p.
Polit DF, Beck CT. Nursing research: generating and assessing evidence for nursing practice. 10th ed. Philadelphia, PA: Wolters Kluwer; 2017. 814 p.
Zarit SH, Todd PA, Zarit JM. Subjective burden of husbands and wives as caregivers: a longitudinal study. Gerontologist. 1986;26(3):260-6. doi: 10.1093/geront/26.3.260.
Toonsiri C, Sunsern R, Lawang W. Development of the burden interview for caregivers of patients with chronic illness. Journal of Nursing and Education. 2011;4(1):62-75. (in Thai).
van Brakel WH, Sihombing B, Djarir H, Beise K, Kusumawardhani L, Yulihane R, et al. Disability in people affected by leprosy: the role of impairment, activity, social participation, stigma and discrimination. Glob Health Action. 2012:5. doi: 10.3402/gha.v5i0.18394.
Sermrittirong S, Rodchan S, Thanyakittkul P, Srikhumbor N, Kolkang N, Suksomket R, et al. Stigma and social distance of people towards people affected by leprosy in a community. Journal of Bamrasnaradura Infectious Diseases Institute. 2019;13(2):66-77. (in Thai).
Japulee T. Attemps to prevent tuberculosis infection by household contact having a pulmonary tuberculosis patients in their family [master’s thesis]. Khon Kaen: Khon Kaen University; 2010. 125 p. (in Thai).
Hassani S, Shahboulagi FM, Foroughan M, Tabarsi P, Harouni GG, Jamaati H, et al. Relationship of family caregivers’ associated factors with medication adherence among elderly with tuberculosis in Iran. J Clin Tuberc Other Mycobact Dis. 2024;37:100488. doi: 10.1016/j.jctube.2024.100488.
