ปัจจัยที่มีผลต่อภาวะเหนื่อยล้าในผู้ป่วยภาวะโพสท์โควิด-19
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ภาวะเหนื่อยล้าที่เกิดขึ้นในผู้ป่วยภาวะโพสท์โควิด-19 อาจนำไปสู่อาการที่เรื้อรังที่ส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตตามมา และยังมีผลต่อความสามารถในการทำหน้าที่ลดลง ทำให้คุณภาพชีวิตแย่ลงเป็นระยะเวลานาน
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาอำนาจการทำนายของอายุ ดัชนีมวลกาย ความรุนแรงของโรคโควิด-19 และภาวะซึมเศร้าต่อภาวะเหนื่อยล้าในผู้ป่วยภาวะโพสท์โควิด-19
รูปแบบการวิจัย: การศึกษารูปแบบความสัมพันธ์เชิงทำนาย
วิธีดำเนินการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างคัดเลือกแบบสะดวกเป็นผู้ป่วยที่มีภาวะโพสท์โควิด-19 จำนวน 120 คน ทั้งเพศชายและเพศหญิง ที่มาติดตามการรักษาในหน่วยตรวจโรคอายุรศาสตร์แผนกผู้ป่วยนอกโรงพยาบาลตติยภูมิขั้นสูงแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร โดยต้องมีคุณสมบัติ คือ อายุ 18 ปีขึ้นไป และสามารถพูด อ่านและเขียนภาษาไทยได้ ระยะเวลาเก็บข้อมูลตั้งแต่เดือนกันยายนถึงเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2566 เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคลและประวัติการเจ็บป่วยของผู้ป่วยโพสต์โควิด-19 แบบประเมินภาวะเหนื่อยล้า แบบประเมินภาวะซึมเศร้า วิตกกังวลและความเครียด วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา และการวิเคราะห์ถดถอยเชิงพหุคูณ
ผลการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างมีอายุเฉลี่ย 53.88 ปี (SD = 13.75) เพศหญิงร้อยละ 78.3 กลุ่มตัวอย่างมีภาวะเหนื่อยล้ามากร้อยละ 21.7 และมีภาวะเหนื่อยล้าน้อยร้อยละ 78.3 อายุ ดัชนีมวลกาย ความรุนแรงของโรคโควิด-19 และภาวะซึมเศร้าสามารถร่วมกันทำนายภาวะเหนื่อยล้าในผู้ป่วยภาวะโพสท์โควิด-19 ได้ร้อยละ 33.2 (R2 = .33) โดยพบว่า อายุ และภาวะซึมเศร้าเท่านั้นที่สามารถทำนายภาวะเหนื่อยล้าในผู้ป่วยภาวะโพสท์โควิด-19 ได้อย่างมีนัยสำคัญ ( = - .22, p < .05 และ
= - .54, p < .001 ตามลำดับ)
สรุปและข้อเสนอแนะ: อายุและภาวะซึมเศร้าอาจส่งผลต่อภาวะเหนื่อยล้า เพื่อป้องกันหรือควบคุมอาการดังกล่าว ทีมดูแลสุขภาพควรมีการประเมินภาวะเหนื่อยล้า และภาวะซึมเศร้าในผู้ป่วยภาวะโพสท์โควิด-19 โดยเฉพาะประเมินผู้ป่วยสูงวัยทุกราย เพื่อให้ทราบปัญหาและแก้ไขได้ทันในระหว่างที่ผู้ป่วยได้รับการรักษา และควรมีพยาบาลหรือบุคลากรในทีมสุขภาพให้ความรู้ คำแนะนำ หาแนวทางช่วยเหลือ ป้องกันภาวะซึมเศร้าในผู้ป่วยภาวะโพสท์โควิด-19 เพื่อลดภาวะเหนื่อยล้าจนกระทั่งผู้ป่วยฟื้นหาย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์: วารสารพยาบาลศาสตร์เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในการเผยแพร่ผลงานที่ตีพิมพ์ ห้ามผู้ใดนำบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารพยาบาลศาสตร์ไปเผยแพร่ในลักษณะต่างๆ ดังต่อไปนี้ การส่งบทความไปตีพิมพ์เผยแพร่ที่อื่น การนำบทความเผยแพร่ออนไลน์ การถ่ายเอกสารบทความเพื่อกิจกรรมที่ไม่ใช่การเรียนการสอน ยกเว้นเสียแต่ได้รับอนุญาตจากวารสารพยาบาลศาสตร์
Disclaimer: เนื้อหาบทความหรือข้อคิดเห็นใดๆ ในวารสารพยาบาลศาสตร์ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียน กองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยและไม่มีส่วนรับผิดชอบแต่อย่างใด
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. WHO COVID-19 dashboard [Internet]. Geneva, WHO; 2023 [cited 2024 Jan 21]. Available from: https://data.who.int/dashboards/covid19/.
Department of Disease Control, Ministry of Public Health. COVID-19 situation daily update [Internet]. Nonthaburi: Department of Disease Control; 2023 [cited 2025 Jun 2]. Available from: https://www.ddc.moph.go.th/covid19-dashboard/. (in Thai).
Carfì A, Bernabei R, Landi F, Gemelli Against COVID-19 Post-Acute Care Study Group. Persistent symptoms in patients after acute COVID-19. JAMA. 2020;324(6):603-5. doi: 10.1001/jama.2020.12603.
Jansen EB, Orvold SN, Swan CL, Yourkowski A, Thivierge BM, Francis ME, et al. After the virus has cleared—can preclinical models be employed for long COVID research? PLoS Pathog. 2022;18(9):e1010741. doi: 10.1371/journal.ppat.1010741.
Schouborg LB, Molsted S, Lendorf ME, Hegelund MH, Ryrsø CK, Sommer DH, et al. Risk factors for fatigue and impaired function eight months after hospital admission with COVID-19. Dan Med J. 2022;69(4):A08210633.
Tabacof L, Tosto-Mancuso J, Wood J, Cortes M, Kontorovich A, McCarthy D, et al. Post-acute COVID-19 syndrome negatively impacts health and wellbeing despite less severe acute infection. medRxiv. 2020:2020.11.04.20226126. doi: 10.1101/2020.11.04.20226126.
Tenforde MW, Kim SS, Lindsell CJ, Billig Rose E, Shapiro NI, Files DC, et al. Symptom duration and risk factors for delayed return to usual health among outpatients with COVID-19 in a multistate health care systems network—United States, March–June 2020. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2020;69(30):993-8. doi: 10.15585/mmwr.mm6930e1.
Crook H, Raza S, Nowell J, Young M, Edison P. Long covid—mechanisms, risk factors, and management. BMJ. 2021;374:n1648. doi: 10.1136/bmj.n1648.
Calabria M, García-Sánchez C, Grunden N, Pons C, Arroyo JA, Gómez-Anson B, et al. Post-COVID-19 fatigue: the contribution of cognitive and neuropsychiatric symptoms. J Neurol. 2022:269(8):3990-9. doi: 10.1007/s00415-022-11141-8.
Piper B, Lindsey A, Dodd M. Fatigue mechanisms in cancer patients: developing nursing theory. Oncol Nurs Forum. 1987;14(6):17-23.
Hassan E, Rizwan K, Riaz U, Ahmed Z. Fatigue among medical doctors in the post Covid-19 period: a multicenter study from Lahore, Pakistan. Journal of Rehman Medical Institute. 2022;8(3):10-3. doi: 10.52442/jrmi.v8i3.481.
Yaksi N, Teker AG, Imre A. Long COVID in hospitalized COVID-19 patients: a retrospective cohort study. Iran J Public Health. 2022;51(1):88-95. doi: 10.18502/ijph.v51i1.8297.
Zhang D, Chung VC-H, Chan DC-C, Xu Z, Zhou W, Tam KW, et al. Determinants of post-COVID-19 symptoms among adults aged 55 or above with chronic conditions in primary care: data from a prospective cohort in Hong Kong. Front Public Health. 2023;11:1138147. doi: 10.3389/fpubh.2023.1138147.
Hu W, Tang R, Gong S, Liu J, Li J, Liao C. The prevalence and associated factors of post-covid-19 fatigue: a systematic review and meta-analysis. Cureus. 2024;16(7):e63656. doi: 10.7759/cureus.63656.
Diem L, Fregolente-Gomes L, Warncke JD, Hammer H, Friedli C, Kamber N, et al. Fatigue in post-COVID-19 syndrome: clinical phenomenology, comorbidities and association with initial course of COVID-19. J Cent Nerv Syst Dis. 2022;14:11795735221102727. doi: 10.1177/11795735221102727.
Fernández-de-las-Peñas C, Torres-Macho J, Elvira-Martínez CM, Molina-Trigueros LJ, Sebastián-Viana T, Hernández-Barrera V. Obesity is associated with a greater number of long-term post-COVID symptoms and poor sleep quality: a multicentre case-control study. Int J Clin Pract. 2021;75(12):e14917. doi: 10.1111/ijcp.14917.
Wonghiranrat P. Prevalence of post-COVID-19 post-infection in patients with a history of coronavirus disease 2019 infection. Journal of Health and Environmental Education. 2023;8(1):141-50. (in Thai).
Talukder A, Razu SR, Alif SM, Rahman MA, Islam SMS. Association between symptoms and severity of disease in hospitalised novel Coronavirus (COVID-19) patients: a systematic review and meta-analysis. J Multidiscip Healthc. 2022;15:1101-10. doi: 10.2147/JMDH.S357867.
Townsend L, Dyer AH, Jones K, Dunne J, Mooney A, Gaffney F, et al. Persistent fatigue following SARS-CoV-2 infection is common and independent of severity of initial infection. PLoS One. 2020;15(11):e0240784. doi: 10.1371/journal.pone.0240784.
Stavem K, Ghanima W, Olsen MK, Gilboe HM, Einvik G. Prevalence and determinants of fatigue after COVID-19 in non-hospitalized subjects: a population-based study. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(4):2030. doi: 10.3390/ijerph18042030.
Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates; 1977. 579 p.
FACIT Group. Functional Assessment of Chronic Illness Therapy – Fatigue (FACIT-F) [Internet]. Chicago, IL: FACIT.org; 2025 [cited 2025 Jun 2]. Available from: https://www.facit.org/measures/facit-f.
Twomey R, DeMars J, Franklin K, Culos-Reed SN, Weatherald J, Wrightson JG. Chronic fatigue and postexertional malaise in people living with long COVID: an observational study. Phys Ther. 2022;102(4):pzac005. doi: 10.1093/ptj/pzac005.
Lovibond PF, Lovibond SH. The structure of negative emotional states: comparison of the Depression Anxiety Stress Scales (DASS) with the Beck depression and anxiety inventories. Behav Res Ther. 1995;33(3):335-43. doi: 10.1016/0005-7967(94)00075-u.
Bartleson JM, Radenkovic D, Covarrubias AJ, Furman D, Winer DA, Verdin E. SARS-CoV-2, COVID-19 and the aging immune system. Nat Aging. 2021;1(9):769-82. doi: 10.1038/s43587-021-00114-7.
Mazza MG, Palladini M, Poletti S, Benedetti F. Post-COVID-19 depressive symptoms: epidemiology, pathophysiology, and pharmacological treatment. CNS Drugs. 2022;36(7):681-702. doi: 10.1007/s40263-022-00931-3.
Elmazny A, Magdy R, Hussein M, Elsebaie EH, Ali SH, Abdel Fattah AM, et al. Neuropsychiatric post-acute sequelae of COVID-19: prevalence, severity, and impact of vaccination. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci. 2023;273(6):1349-58. doi: 10.1007/s00406-023-01557-2.
Mumtaz A, Sheikh AAE, Khan AM, Khalid SN, Khan J, Nasrullah A, et al. COVID-19 vaccine and long COVID: a scoping review. Life (Basel). 2022;12(7):1066. doi: 10.3390/life12071066.
