ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีภาวะน้ำหนักเกินและมีโรคอ้วน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาอิทธิพลของปัจจัยรายได้ ความรอบรู้ด้านสุขภาพ การเข้าถึงบริการสุขภาพ บริเวณที่อยู่อาศัย และการสนับสนุนของครอบครัว ต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีภาวะน้ำหนักเกินและมีโรคอ้วน
รูปแบบการวิจัย: รูปแบบการวิจัยเชิงทำนายแบบตัดขวาง
วิธีดำเนินการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ว่าเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีภาวะน้ำหนักเกิน และ/หรือ มีโรคอ้วน จำนวน 101 ราย ที่มารับบริการคลินิกเบาหวานในโรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่งในภาคตะวันออก เกณฑ์คัดเข้า ได้แก่ อายุ 20 ปีขึ้นไป มีค่า BMI มากกว่าหรือเท่ากับ 23 kg/m2 ขึ้นไป เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 ไม่น้อยกว่า 3 เดือน และได้รับยาลดระดับน้ำตาลในเลือดชนิดรับประทาน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคลและแบบบันทึกข้อมูลสุขภาพ แบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพ แบบสอบถามด้านการเข้าถึงบริการสุขภาพ แบบสอบถามบริเวณที่อยู่อาศัย แบบสอบถามการสนับสนุนของครอบครัว และแบบสอบถามคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเบาหวาน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน
ผลการวิจัย: ผู้เข้าร่วมวิจัยทั้งหมดมีอายุเฉลี่ย 54.24 ปี (SD = 9.04) และร้อยละ 54.5 เป็นเพศหญิง มีคุณภาพชีวิตที่ดี ร้อยละ 86.1 ความรอบรู้ด้านสุขภาพที่เพียงพอ ร้อยละ 77.2 การเข้าถึงบริการสุขภาพอยู่ในระดับสูง ร้อยละ 91.1 มีทรัพยากรสภาพแวดล้อมบริเวณที่อยู่อาศัยในระดับมาก ร้อยละ 89.1 มีการสนับสนุนของครอบครัวอยู่ในระดับดี ร้อยละ 100 โดยความรอบรู้ด้านสุขภาพ (β = .21, p < .05) การเข้าถึงบริการสุขภาพ (β = .20, p < .05) และการสนับสนุนของครอบครัว (β = .20, p < .05) สามารถทำนายคุณภาพชีวิตได้อย่างมีนัยสำคัญ และสามารถร่วมกันอธิบายความผันแปรของคุณภาพชีวิต ได้ร้อยละ 15 (R2 = .15)
สรุปและข้อเสนอแนะ: จากผลการวิจัยครั้งนี้สนับสนุนกรอบแนวคิดปัจจัยสังคมกำหนดสุขภาพ พบว่าปัจจัยความรอบรู้ด้านสุขภาพ การเข้าถึงบริการสุขภาพ และการสนับสนุนของครอบครัว สามารถทำนายคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีน้ำหนักเกินและมีโรคอ้วนได้ พยาบาลควรจัดกิจกรรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ เอื้ออำนวยการเข้าถึงบริการสุขภาพในกลุ่มผู้ป่วยนี้ รวมถึงการส่งเสริมให้ครอบครัวเข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้นด้วย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์: วารสารพยาบาลศาสตร์เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในการเผยแพร่ผลงานที่ตีพิมพ์ ห้ามผู้ใดนำบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารพยาบาลศาสตร์ไปเผยแพร่ในลักษณะต่างๆ ดังต่อไปนี้ การส่งบทความไปตีพิมพ์เผยแพร่ที่อื่น การนำบทความเผยแพร่ออนไลน์ การถ่ายเอกสารบทความเพื่อกิจกรรมที่ไม่ใช่การเรียนการสอน ยกเว้นเสียแต่ได้รับอนุญาตจากวารสารพยาบาลศาสตร์
Disclaimer: เนื้อหาบทความหรือข้อคิดเห็นใดๆ ในวารสารพยาบาลศาสตร์ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียน กองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยและไม่มีส่วนรับผิดชอบแต่อย่างใด
เอกสารอ้างอิง
International Diabetes Federation. Diabetes global report 2000-2050 [Internet]. Brussels, Belgium: International Diabetes Federation; 2021 [cited 2023 Jul 5]. Available from: https://diabetesatlas.org/data-by-location/global/.
Information and Communication Technology Center, Office of the Permanent Secretary, Ministry of Public Health. Results of service analysis, disease groups affecting service quality, service access, HbA1C screening issues in diabetic patients. Nonthaburi: Office of the Permanent Secretary, Ministry of Public Health; 2024 [cited 2024 Jul 10]. Available from: https://hdc.moph.go.th/ryg/public/standard-report-detail/mqaUT0rc 8XcvObE. (in Thai).
Gupta J, Kapoor D, Sood V. Quality of life and its determinants in patients with diabetes mellitus from two health institutions of sub-Himalayan region of India. Indian J Endocrinol Metab. 2021;25(3):211-9. doi: 10.4103/ijem.IJEM_246_21.
Office of Disease Prevention and Health Promotion. Social determinants of health [Internet]. Rockville, MD: Office of Disease Prevention and Health Promotion; 2021 [cited 2023 Jul 5]. Available from: https://odphp.health.gov/healthypeople/priority-areas/social-determinants-health.
Tamornpark R, Utsaha U, Apidechkul T, Panklang D, Yeemard F, Srichan P. Quality of life and factors associated with a good quality of life among diabetes mellitus patients in northern Thailand. Health Qual Life Outcomes. 2022;20(1):81. doi: 10.1186/s12955-022-01986-y.
Alshaikhi SA, Alfaqih FH, Alrashdi AK, Alamri FA, Alzubaidi AS, Alnashri AI, et al. Assessment of self-efficacy, quality of life, and well-being of patients with diabetes mellitus in Alqunfudah, Saudi Arabia. BMC Endocr Disord. 2025;25(1):91. doi: 10.1186/s12902-025-01894-4.
Nutbeam D. The evolving concept of health literacy. Soc Sci Med. 2008;67(12):2072-8. doi: 10.1016/j.socscimed.2008.09.050.
Al-Qerem W, Jarab A, Hammad A, Eberhardt J, Alasmari F, Alkaee SM, et al. The association between health literacy and quality of life of patients with type 2 diabetes mellitus: a cross-sectional study. PLoS One. 2024;19(10):e0312833. doi: 10.1371/journal.pone.0312833.
Sionti V, Charalambous G, Papageorgiou G, Simos YV, Tsamis KI, Lakkas L, et al. Accessibility to primary health services and quality of life in patients with type 2 diabetes mellitus in mountainous Greece. Sci. 2025;7(1):9. doi: 10.3390/sci7010009.
Yeole U, Jiandani MP, Kunjir SR, Bhat SM. Quality of life of patients with type 2 diabetes mellitus: a cross-sectional study. Medical Journal of Dr. D.Y. Patil Vidyapeeth. 2020;13(4):311-4. doi: 10.4103/mjdrdypu.mjdrdypu_353_19.
Yuliastuti C, Astuti NM, Winarno DD, Sari MA, Jonh N. Family support related to quality of life in diabetes mellitus patients with ulcer. The Malaysian Journal of Nursing. 2022;14(2):96-100. doi: 10.31674/mjn.2022.v14i02.016.
Azizah F, Sansuwito T. Family support in improving quality of life of diabetes mellitus sufferer: literature review. Malaysian Journal of Medicine and Health Sciences. 2024;20 Suppl 7:200-4.
Nacanabo R, Debussche X, Rouamba M, Kamouni P, Mancini J, Kouanda S. Health literacy and health-related quality of life in type 2 diabetes: a cross-sectional study in Burkina Faso. 2021;3(1):1-9. doi: 10.1016/j.deman.2021.100016.
Borson S, Scanlan J, Brush M, Vitaliano P, Dokmak A. The mini-cog: a cognitive 'vital signs' measure for dementia screening in multi-lingual elderly. 2000;15(11):1021-7. doi: 10.1002/1099-1166(200011)15:11<1021::aid-gps234>3.0.co;2-6.
Trongsakul S, Lambert R, Clark A, Wongpakaran N, Cross J. Development of the Thai version of Mini-Cog, a brief cognitive screening test. Geriatr Gerontol Int. 2015;15(5):594-600. doi: 10.1111/ggi.12318.
Sørensen K, Brand H. Health literacy lost in translations: introducing the European health literacy glossary. Health Promot Int. 2014;29(4):634-44. doi: 10.1093/heapro/dat013.
Tanukaew D, Watanakijkrilert D, Sriyuktasuth A, Chattranukulchai P. Factors predicting medication adherence in patients with essential hypertension. Thai Red Cross Nursing Journal. 2022;15(1):127-43. (in Thai).
Kaewseeso W, Prachuntaen K. Life style and accessibility to health care services associated with longevity and healthy among elderly population in Loei Province. Journal of Health Science and Community Public Health. 2018;1(2):102-14. (in Thai).
Penchansky R, Tomas JW. The concept of access: definition and relationship to consumer satisfaction. Med Care. 1981;19(2):127-40. doi: 10.1097/00005650-198102000-00001.
Amorim JL, Simas DLR, Pinheiro MMG, Moreno DSA, Alviano CS, Silva AJR, et al. Anti-inflammatory properties and chemical characterization of the essential oils of four citrus species. PLoS One. 2016;11(4):e0153643. doi: 10.1371/journal.pone.0153643.
Mujahid G. Population ageing in East and South-East Asia: current situation and emerging challenges. Bangkok: United Nations Population Fund; 2006. 83 p.
Jariyasakulwong P, Charoenkitkarn V, Pinyopasakul W, Sriprasong S, Roubsanthisuk W. Factors influencing on health-promoting behaviors in young adults with hypertension. Princess of Narathiwat University Journal. 2015;7(3):26 36. (in Thai).
Smilkstein G, Ashworth C, Montano D. Validity and reliability of the family APGAR as a test of family function. J Fam Pract. 1982;15(2):303-11.
Malatham P, Phromkhong P, Inthasombat P. Factors predicting the plasma glucose level in older persons with type 2 diabetes mellitus. Ramathibodi Nursing Journal. 2010;16(2):18-37. (in Thai).
Singh S, Mishra S, Sana R, Ganvir S. Quality of life among type II diabetes mellitus patients using the Modified Diabetes Quality of Life (MDQOL 17): an observational study. VIMS Health Sci J. 2024;10(2):35-9. doi: 10.46858/vimshsj.10201.
Kaeodumkoeng K. Health literacy: assessment tool implementation process. Bangkok: ID All Digital Printing; 2021. 58 p. (in Thai).
Sriprajan S. Health literacy and desirable health behavior of personnel in health promotion center region 7 Khonkean [Internet]. Nonthaburi: Department of Health, Ministry of Public Health; 2019 [cited 2023 Aug 27]. Available from: https://km.anamai.moph.go.th/th/research2562/download?id=75870&mid=35276&mkey=m_document&lang=th&did=25411. (in Thai).
Jafari A, Moshki M, Ghelichi-Ghojogh M, Nejatian M. Role of diabetes health literacy, psychological status, self-care behaviors, and life satisfaction in predicting quality of life in type 2 diabetes. Sci Rep. 2024;14(1):1635. doi: 10.1038/s41598-024-51245-x.
Diabetes Association of Thailand under the Patronage of Her Royal Highness Princess Maha Chakri Sirindhorn, The Endocrine Society of Thailand. Clinical practice guideline for diabetes 2023. Bangkok: Srimuang Printing; 2023. 263 p. (in Thai).
Khampeera A, Yana A, Namwong A. Factors associated with quality of life among older people in Muang District, Phayao, Thailand. Journal of Health Sciences Scholarship. 2020;7(2):44-57. (in Thai).
Lekhaphon P. The quality of life of among patients with type 2 diabetes mellitus with good glycemic control in Regional Health Promotion Center 11, Nakhon Si Thammarat. [Internet]. Nakhon Si Thammarat: Regional Health Promotion Center 11 Nakornsrithammarat, Department of Health; 2025 [cited 2023 Aug 27]. Available from: https://hpc11.anamai.moph.go.th/th/owc-64/download/?did=225219&id=111468&reload=. (in Thai).
Mingmai K. Knowledge, attitude and herbal usage behaviors among older people with chronic diseases in Tha Ruea District, Phra Nakhon Si Ayutthaya Province. Wichcha Journal, Nakhon Si Thammarat Rajabhat University. 2017;36(2):56-69. (in Thai).
Polit DF, Beck CT. Nursing research: generating and assessing evidence for nursing practice. 11th ed. Riverwoods, IL: Wolters Kluwer; 2021. 839 p.
