ผลการพัฒนารูปแบบการป้องกันการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นที่เป็นนักเรียน โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษาโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย จังหวัดระยอง

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาและประเมินผลรูปแบบการป้องกันการตั้งครรภ์ในนักเรียนหญิงระดับมัธยมศึกษาตอนต้นในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา โดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย วิธีการ: การวิิจััยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม มี 3 ระยะ ได้แก่ การศึกษาปรากฏการณ์และการวางแผน การปฏิบัติการตามแผน  และการประเมินผล ผู้ให้ข้อมูลระยะที่ 1–2 จำนวน 25 คน ประกอบด้วย ผู้แทนจากสถานศึกษา สาธารณสุข องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และพัฒนาสังคม ผู้ให้ข้อมูลระยะที่ 3 คือ นักเรียนหญิงชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น จำนวน 78 คน เครื่องมือวิจัย ประกอบด้วย โปรแกรมป้องกันการตั้งครรภ์ แบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพ แนวทางการสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา paired t-test t-test และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการศึกษา: ระยะที่ 1 อุปสรรคการป้องกันการตั้งครรภ์ ได้แก่ บริการที่ไม่เป็นมิตร ค่านิยมการตีตรา ขาดความรู้เพศศึกษาและทักษะชีวิต รวมถึงขาดโอกาสศึกษาต่อและความร่วมมือจากภาคี โดยการพัฒนาโปรแกรมฯ ใช้กลยุทธ์สำคัญ ได้แก่ การอบรมความรู้ การฝึกทักษะรู้เท่าทันสื่อและการสื่อสาร การจัดการเงื่อนไขสุขภาพตนเอง และการเข้าถึงบริการโดยการใช้สื่อ ระยะที่ 2 พบว่า ภาคีเครือข่ายดำเนินงานตามบทบาทที่กำหนด พร้อมปรับปรุงความถูกต้องและความเหมาะสมของโปรแกรม ระยะที่ 3 พบว่า คะแนนเฉลี่ยความรอบรู้ด้านสุขภาพแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ทั้งภายในและระหว่างกลุ่ม โดยภายหลังการได้รับโปรแกรมฯกลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่ากลุ่มควบคุม สรุป: การพัฒนารูปแบบป้องกันการตั้งครรภ์โดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย ช่วยเพิ่มความรอบรู้ด้านสุขภาพของนักเรียนหญิงได้อย่างมีประสิทธิภาพ