ประสิทธิผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพและเครื่องมือ “ปิงปองจราจรชีวิต 7 สี” ต่อความรู้ การรับรู้ตามทฤษฎีความเชื่อด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมระดับความรุนแรงของโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง ตำบลแม่กา อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพและเครื่องมือ “ปิงปองจราจรชีวิต 7 สี” ต่อความรู้ การรับรู้ตามทฤษฎีความเชื่อด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมระดับความรุนแรงของโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง ในตำบลแม่กา อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา รูปแบบการวิจัยเป็นแบบ 2 กลุ่มวัด 2 ครั้ง ก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่าง ประกอบด้วย ผู้ป่วยโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง ที่มีระดับความรุนแรงของโรคสีแดงและสีส้ม จำนวน 60 คน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจงตามคุณสมบัติที่กำหนด แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ กลุ่มละ 30 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพตามแนวคิดทฤษฎีแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ การมีส่วนร่วม และแรงสนับสนุนทางสังคม ร่วมกับเครื่องมือ “ปิงปองจราจรชีวิต 7 สี” เป็นระยะเวลา 8 สัปดาห์ รวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาจากผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน ทดสอบความเที่ยงของแบบสอบถามความรู้ด้วยสถิติ KR20 ได้ค่าความเที่ยง .84 แบบสอบถามการรับรู้ตามทฤษฎีความเชื่อด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมระดับความรุนแรงของโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง ได้ค่าสัมประสิทธิ์อัลฟ่าของครอนบาค (Cronbach’s coefficient alpha) เท่ากับ .72 และ .82 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติบรรยาย สถิติทีคู่ และสถิติทีอิสระ การวิจัยกึ่งทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพและเครื่องมือ “ปิงปองจราจรชีวิต 7 สี” ต่อความรู้ การรับรู้ตามทฤษฎีความเชื่อด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมระดับความรุนแรงของโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง ในตำบลแม่กา อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา รูปแบบการวิจัยเป็นแบบ 2 กลุ่มวัด 2 ครั้ง ก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่าง ประกอบด้วย ผู้ป่วยโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง ที่มีระดับความรุนแรงของโรคสีแดงและสีส้ม จำนวน 60 คน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจงตามคุณสมบัติที่กำหนด แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ กลุ่มละ 30 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพตามแนวคิดทฤษฎีแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ การมีส่วนร่วม และแรงสนับสนุนทางสังคม ร่วมกับเครื่องมือ “ปิงปองจราจรชีวิต 7 สี” เป็นระยะเวลา 8 สัปดาห์ รวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาจากผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน ทดสอบความเที่ยงของแบบสอบถามความรู้ด้วยสถิติ KR20 ได้ค่าความเที่ยง .84 แบบสอบถามการรับรู้ตามทฤษฎีความเชื่อด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมระดับความรุนแรงของโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง ได้ค่าสัมประสิทธิ์อัลฟ่าของครอนบาค (Cronbach’s coefficient alpha) เท่ากับ .72 และ .82 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติบรรยาย สถิติทีคู่ และสถิติทีอิสระ

ผลการวิจัย พบว่า ค่าเฉลี่ยคะแนนความรู้ การรับรู้ตามทฤษฎีความเชื่อด้านสุขภาพ และพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมระดับความรุนแรงของโรคของกลุ่มทดลอง เปรียบเทียบก่อนและหลังการทดลองแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t= -9.38, p< .001, t= -10.42, p< .001 และ t= -20.40, p< .001 ตามลำดับ) ค่าคะแนนเฉลี่ยระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบหลังการทดลองแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t=5.57, p= .009, t=4.07, p< .001 และ t= 14.24, p< .001 ตามลำดับ) และกลุ่มทดลองมีระดับความรุนแรงของโรคลดลง ส่วนกลุ่มเปรียบเทียบมีระดับความรุนแรงของโรคคงที่กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการออกแบบโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพเป็นหัวใจความสำเร็จในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของประชาชน