ประสบการณ์การใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านในการดูแลสุขภาพของผู้ป่วยจิตเภท

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: วิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษประสบการณ์การใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านในการดูแลสุขภาพของผู้ป่วยจิตเภทที่อาศัยอยู่ใน อ.ยางตลาด จ.กาฬสินธุ์ วิธีการ: ใช้รูปแบบการศึกษาตามแนวคิดปรากฏการณ์วิทยาของ Edmund Husserl ผู้ให้ข้อมูลเป็นผู้ป่วยจิตเภท จำนวน 13 ราย โดยเลือกแบบเจาะจงตามคุณสมบัติที่กำหนด คือ 1) อายุ 18 ปีขึ้นไป 2) มีอาการทางจิตทุเลา คะแนน brief psychiatric rating scale ≤ 36 คะแนน 3) มีประสบการณ์ในการใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านในการดูแลสุขภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก ใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง การสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม บันทึกเทป และจดบันทึกภาคสนาม ใช้เวลาสัมภาษณ์แต่ละครั้งประมาณ 45-60 นาที นำข้อมูลการสัมภาษณ์มาถอดข้อมูลคำต่อคำ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาตามหลักการของ Colaizzi ผลการศึกษา: พบประสบการณ์การใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านในการดูแลสุขภาพ 3 ประการ คือ 1) บำบัดรักษาอาการทางจิต โดยอาบน้ำมนต์ สะเดาะเคราะห์ และรักษาด้วยหมอลำทรงหมอลำผีฟ้า 2) สร้างเสริมสุขภาพจิต โดยใส่บาตรทำบุญ และเข้าร่วมพิธีบายศรีสู่ขวัญ 3) ป้องกันการเจ็บป่วยทางจิต จำแนกเป็น 2 ประเด็นย่อย คือ 3.1) ผ่อนคลายความเครียด โดยการดูหมอลำ สวดมนต์ ไหว้พระ ใช้สมุนไพรพื้นบ้าน นวดแผนโบราณ และเข้าร่วมงานบุญประเพณี 3.2) งดอาหารขะลำ (แสลง) สรุป: ผลการวิจัยทำให้เข้าใจประสบการณ์การใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านในการดูแลสุขภาพของผู้ป่วยจิตเภท สามารถนำความรู้ที่ได้ไปพัฒนารูปแบบส่งเสริมการใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านในการดูแลผู้ป่วยจิตเภท ร่วมกับสนับสนุนให้ครอบครัว ชุมชน และหน่วยบริการปฐมภูมิมีส่วนร่วมในการใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านในการดูแลผู้ป่วยจิตเภท