ภาวะอ้วนในสตรีตั้งครรภ์: ผลกระทบต่อสุขภาพและการดูแล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทนำ: ภาวะอ้วนเป็นปัญหาสุขภาพที่มีอุบัติการณ์เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในสตรีทั่วโลก ในประเทศสหรัฐอเมริกาพบสตรีร้อยละ 40 อยู่ในภาวะอ้วน และร้อยละ 10 มีภาวะอ้วนรุนแรง ปัญหาภาวะอ้วนยังส่งผลกระทบต่อสุขภาพสตรี ในทุกช่วงของการมีบุตร ทั้งระยะตั้งครรภ์ ระยะคลอด และระยะหลังคลอด ภาวะอ้วนจึงเป็นปัญหาสำคัญทั่วโลก ภาวะอ้วนส่งผลต่อสุขภาพสตรีตลอดการตั้งครรภ์ โดยสตรีที่มีภาวะอ้วนมีความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนทางสูติกรรมหลายประการ เช่น ภาวะความดันโลหิตสูง ภาวะติดเชื้อระบบทางเดินปัสสาวะ ภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ ภาวะคลอดก่อนกำหนด เมื่อเข้าสู่ระยะคลอดจะเสี่ยงต่อการคลอดยาก ส่งผลให้อัตราการผ่าตัดคลอดเพิ่มสูงขึ้น ซึ่งนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนในระยะคลอดและหลังคลอด ได้แก่ การเสียเลือดมาก การติดเชื้อแผลผ่าตัด และการหายของแผลล่าช้า นอกจากนี้ ภาวะอ้วนยังกระทบต่อการสร้างและหลั่งน้ำนม ส่งผลให้เกิดอุปสรรคในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ สรุป: บทความนี้มีวัตถุประสงค์ทบทวนและสังเคราะห์ผลของภาวะอ้วนต่อสตรีในระยะตั้งครรภ์ ระยะคลอด และระยะหลังคลอด พร้อมทั้งเสนอแนวทางการดูแลอย่างครอบคลุม เพื่อส่งเสริมสุขภาพของมารดาและทารกอย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงผลต่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ โดยเน้นการดูแลสำคัญ ได้แก่ การประเมินภาวะโภชนาการและดัชนีมวลกายก่อนตั้งครรภ์ การควบคุมน้ำหนักระหว่างตั้งครรภ์ การเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนทางสูติกรรมอย่างใกล้ชิด การดูแลในระยะคลอดที่เหมาะสม การส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ตลอดจนติดตามและให้คำปรึกษาอย่างต่อเนื่องในระยะหลังคลอด เพื่อเพิ่มความสำเร็จของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในมารดาที่มีภาวะอ้วน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Phupong W, Arirak W, editors. Ob & Gyn: Update and practical 2022. Bangkok: Department of Obstetrics and Gynecology, Faculty of Medicine, Chulalongkorn University; 2022. Thai.
The Nation. Thailand faces rising obesity rates, experts call for systemic change [Internet]. Bangkok: The Nation; 2025 [cited 2025 Mar 4]. Available from: https://www.nationthailand.com/health-wellness/40047013
AlAnnaz WAA, Gouda ADK, Abou El-Soud FAA, et al. Obesity prevalence and its impact on maternal and neonatal outcomes among pregnant women: A retrospective cross-sectional study design. Nurs Rep. 2024; 14(2): 1236-50. doi: 10.3390/nursrep14020094.
World Health Organization. Obesity and overweight [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2025 [cited 2025 Dec 8]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight
Tobolska A, Wszołek K, Wilczak M, et al. Obesity vs. preconception period, pregnancy, and labor. Piel Pol. 2022; 1(83): 39-44. doi: 10.20883/pielpol.2022.4.
McAuliffe FM, Killeen SL, Jacob CM, et al. Management of prepregnancy, pregnancy, and postpartum obesity from the FIGO Pregnancy and Non-Communicable Diseases Committee. Int J Gynaecol Obstet. 2020;151(Suppl 1): 16-36. doi: 10.1002/ijgo.13339.
Preusting I, Brumley J, Odibo L, et al. Obesity as a predictor of delayed lactogenesis II. J Hum Lact. 2017; 33(4): 684-91. doi: 10.1177/0890334417727716.
Durham RF, Chapman LL, Miller CS. Davis advantage for maternal-newborn nursing. 4th ed. Philadelphia: F.A. Davis; 2023.
Lauwers J, Swisher A. Counseling the nursing mother: A lactation consultant’s guide. 7th ed. Burlington: Jones & Bartlett Learning; 2021.
Ricci SS. Essentials of maternity, newborn, and women’s health nursing. 6th ed. China: Wolters Kluwer; 2025.
World Health Organization. Global action plan on physical activity 2018–2030: More active people for a healthier world. Geneva: World Health Organization; 2018.
Rattasumpun S. Obesity in pregnant women: Health impacts and nursing care. Songklanagarind J Nurs. 2018; 38(1): 120-8. Thai.
Kay MC, Bentley M, Wasser H. Barriers and facilitators to healthy eating during post‐partum among non‐Hispanic Black mothers. Matern Child Nutr. 2025; 21(1): 1-12. Available from: https://research.ebsco.com/linkprocessor/plink?id=e10364ae-652d-3ee1-aa2c-9a841b83ef8a
Cintron C, Madlala H, Battle A, et al. Attitudes, beliefs, and predictors of gestational weight gain and postpartum weight retention in South Africa: A mixed methods analysis. AIDS Behav. 2025; 29(3): 939-51. Available from:https://research.ebsco.com/linkprocessor/plink?id=9c15b920-7aba-3edb-8686-2545db7f7c51
Tosaeng K, Khoonboonyung P. Relationship between pre-pregnancy maternal BMI and gestational weight gain on perinatal complication. J Health Nurs Res. 2024; 40(1): 73-86. Thai.
World Health Organization. Waist circumference and waist-hip ratio: Report of a WHO expert consultation [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2008 [cited 2008 Dec 8]. Available from: https://apps.who.int/iris/handle/10665/44583
Kopecký M, Hrubá R, Matulníková L, et al. Potential of clinical anthropometry in the assessment of health risks and complications of overweight and obesity in pregnant women: Assessment of body composition using Matiegka equations. Cent Eur J Nurs Midwifery. 2025; 16(2): 2166-75. Available from: https://research.ebsco.com/linkprocessor/plink?id=80e30969-0f81-3944-bbe5-04e5490e56b5
The Royal Thai College of Obstetricians and Gynaecologists. RTCOG clinical practice guideline: Obesity in pregnancy [Internet].Bangkok: The Royal Thai College of Obstetricians and Gynaecologists; 2024 [cited 2026 Apr 20]. Available from:https://www.rtcog.or.th/files/1754468215_bbbe674ba3ba454809b3.pdf
World Health Organization. Obesity [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2023 [cited 2026 Aug 14]. Available from:https://www.who.int/health-topics/obesity#tab=tab_1
Albrecht M, Reitis N, Pagenkemper M, et al. Sexual and reproductive health in overweight and obesity: Aims and visions for integrated research approaches. J Reprod Immunol. 2025; 168: 104454. doi: 10.1016/j.jri.2025.104454.
American College of Obstetricians and Gynecologists. Obesity in pregnancy: ACOG Practice Bulletin Number 230. Obstet Gynecol. 2021; 137(6): e128-44. doi: 10.1097/AOG.0000000000004395.
Areia AL, Mota-Pinto A. Inflammation and preterm birth: A systematic review. Reprod Med. 2022; 3: 101-11. doi:10.3390/reprodmed3020009
Downs T, da Silva Costa F, de Freitas Paganoti C, et al. Adiponectin and leptin during pregnancy: A systematic review of their association with pregnancy disorders, fetal growth and placental function. Endocrines. 2024; 5: 382-94. doi: 10.3390/endocrines5030028
Lim CC, Mahmood T. Obesity in pregnancy. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol. 2015; 29(3): 309-19. Available from:https://research.ebsco.com/linkprocessor/plink?id=8314d375-554e-3597-b130-90b4fc1591e9
Sunder A, Varghese B, Darwish B, et al. Maternal obesity: An obstetric risk. Cureus. 2022; 14(9): e29345. doi: 10.7759/cureus.29345.
Al-Omari B, Alam Z, Farhat J, et al. Associations between maternal overweight and obesity with cesarean section delivery in Middle East and North Africa region: a systematic review, meta-analysis, and attributable risk. Syst Rev. 2025; 15(1): 15. doi: 10.1186/s13643-025-03016-6.
Mwanamsangu AH, Mahande MJ, Mazuguni FS, et al. Maternal obesity and intrapartum obstetric complications among pregnant women: Retrospective cohort analysis from medical birth registry in Northern Tanzania. Obes Sci Pract. 2020; 6: 171-80. doi:10.1002/osp4.395
World Health Organization. Obesity: Preventing and managing the global epidemic. WHO Technical Report Series 894. Geneva: World Health Organization; 2020.
He J, Chen X, Luo B. The association between body image and depressive symptoms in pregnant and postpartum women: A metaanalysis. Front Public Health. 2025; 13: 1655639. doi: 10.3389/fpubh.2025.1655639.
Zhang A, Candia AA, Sferruzzi-Perri AN. Placental inflammation, oxidative stress, and fetal outcomes in maternal obesity. Trends Endocrinol Metab. 2024; 35(7): 638-47. doi: 10.1016/j.tem.2024.02.002.
Walker M. Breastfeeding management for the clinician. 5th ed. Burlington, MA: Jones & Bartlett Learning; 2023.
Nomura Y, John R, Janssen AB. Maternal obesity and breastfeeding: A review of current evidence and possible mechanisms. Early Hum Dev. 2020; 151: 105196.
Pontes TF, Reis G, Santos GRC, et al. Maternal obesity and excessive gestational weight gain influence endocannabinoid levels in human milk across breastfeeding: Potential implications for offspring development. Nutrients. 2025; 17(8): 1344. doi: 10.3390/nu17081344.
David JA. Current practice guidelines in primary care 2023. USA: McGraw Hill; 2023.
American College of Obstetricians and Gynecologists. Physical activity and exercise during pregnancy and the postpartum period. ACOG Committee Opinion No. 804. Obstet Gynecol. 2020; 135(4): e178-88. doi: 10.1097/AOG.0000000000003772.
Polónia Valente R, Santos P, Ferraz T, et al. Effect of obesity on labor duration among nulliparous women with epidural analgesia. J Matern Fetal Neonatal Med. 2019; 33(13): 2195-201. doi: 10.1080/14767058.2018.1543655.
Leifer G, Little KT. Introduction to maternity and pediatric nursing. Missouri: Elsevier; 2023.
Lawrence RA, Lawrence RM. Breastfeeding: A guide for the medical profession. 9th ed. Philadelphia: Elsevier; 2022.
Tuoyire DA, Tampah-Naah AM. Association of breastfeeding duration with overweight and obesity among women in Ghana. Front Glob Womens Health. 2024; 1-10. Available from: https://research.ebsco.com/linkprocessor/plink?id=3c6ca9d0-6584-3db6-b56a85b8a59df251
Jacobson LT, Befort C, Okut H, et al. Electronic Monitoring of Mom’s Schedule (eMOMS™): A feasibility randomized controlled trial targeting postpartum weight retention and breastfeeding duration among populations with overweight/obesity. J Hum Lact. 2025;41(1): 115-31. Available from: https://research.ebsco.com/linkprocessor/plink?id=4b16b045-106f-3254-bd09-f4534412ef22