การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่ป่วยเป็นวัณโรคในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลยางลุ่ม ตำบลไร่น้อย อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี

บทคัดย่อ

วัณโรคเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญของประเทศไทย โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง และผู้สัมผัสโรคร่วมบ้าน การดูแลอย่างถูกต้องจึงมีความสำคัญ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ปัญหาวัณโรคในผู้สูงอายุ พัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่ป่วยเป็นวัณโรค และประเมินผลลัพธ์ของรูปแบบฯ ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลยางลุ่ม จังหวัดอุบลราชธานี เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ มี 2 กลุ่มเป้าหมาย คือ กลุ่มผู้ให้บริการที่มีส่วนร่วมในการพัฒนาฯ ประกอบด้วยเจ้าหน้าที่ 97 คน และกลุ่มตัวอย่างประชาชนที่ร่วมคัดกรองวัณโรค 870 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ และการคัดกรองด้วยเอกซเรย์ปอด การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า มีอาการสงสัยวัณโรค เช่น ไอเรื้อรัง 18 คน (2.10%) น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ 15 คน (1.70%) และไข้เรื้อรัง 6 คน (0.70%) ผลเอกซเรย์ปอดพบภาวะปอดผิดปกติ 92 คน (10.60%) และผลการวินิจฉัยโดยแพทย์สงสัยวัณโรค 27 คน (3.10%) ส่งเสมหะตรวจด้วยเทคนิค GeneXpert เพื่อวินิจฉัย พบผู้ป่วยวัณโรค 2 คน นำไปสู่การพัฒนาโมเดล "ยางลุ่ม 5G" ประกอบด้วย G1: Go  คัดกรองเชิงรุก, G2: Gather Access การเข้าถึงบริการรักษา, G3: Gather Support  สนับสนุนจากชุมชนและครอบครัว, G4: Guard  ติดตามผลการรักษา และ G5: Grade Improvement การประเมินและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง หลังจากนำโมเดลไปใช้ พบว่าผู้สูงอายุที่ป่วยเป็นวัณโรครักษาหายขาด ร้อยละ 100 (2 ราย) ความพึงพอใจของผู้ให้บริการอยู่ในระดับมากที่สุด (คะแนนเฉลี่ย 5.83) โมเดลนี้ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการดูแล ลดอัตราการขาดยา และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน ถือเป็นแนวทางที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในพื้นที่อื่นเพื่อสนับสนุนการควบคุมวัณโรคอย่างยั่งยืน