การพัฒนาองค์กรแห่งความรอบรู้ด้านสุขภาพมุ่งเน้นการป้องกันโรคเบาหวาน โรงพยาบาลชุมชน จังหวัดพิจิตร
คำสำคัญ:
องค์กรแห่งความรอบรู้ด้านสุขภาพ, โรคเบาหวาน, โรงพยาบาลชุมชนบทคัดย่อ
องค์กรแห่งความรอบรู้ทางสุขภาพ เป็นกระบวนการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพที่เกิดขึ้นในหน่วยบริการสุขภาพย่อยของหน่วยบริการเชื่อมโยงจนเป็นภาพรวมขององค์กร การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้วัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาองค์กรแห่งความรอบรู้ด้านสุขภาพของโรงพยาบาลชุมชน จังหวัดพิจิตร ประยุกต์ใช้แนวคิดของสตริงเกอร์ ผู้มีส่วนร่วมในการวิจัยได้แก่ ผู้บริหาร 11 คน คณะกรรมการพัฒนาต้นแบบบริการสุขภาพ 16 คน ตัวแทนบุคลากรจากหน่วยบริการย่อย 24 คน และบุคลากร 86 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้ 1) แบบสอบถามการเป็นองค์กรแห่งความรอบรู้ด้านสุขภาพ 2) แบบสัมภาษณ์เชิงลึกกึ่งโครงสร้าง และ 3) แบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคสำหรับบุคลากร การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยจำนวนและร้อยละ ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา
ผลวิจัยพบว่า กระบวนการพัฒนาองค์กรแห่งความรอบรู้ด้านสุขภาพมุ่งเน้นการป้องกันโรคเบาหวานประกอบ 5 ขั้นตอนคือ 1) การประกาศนโยบาย จัดตั้งคณะกรรมการ กำหนดประเด็นและผู้รับผิดชอบ 2) พัฒนาบุคลากร 3) วางแผนงาน โครงการ กิจกรรม 4) ดำเนินการพัฒนาระบบบริการ สื่อและนวัตกรรม และ 5) เสริมแรงให้กับบุคลากร หลังการพัฒนาองค์กรฯ พบว่า การเป็นองค์กรแห่งความรอบรู้ด้านสุขภาพมุ่งเน้นการป้องกันโรคเบาหวานของโรงพยาบาลชุมชน จังหวัดพิจิตร อยู่ในระดับพัฒนาร้อยละ 95.34 ส่วนบุคลากรมีทักษะการป้องกันโรคพอเพียงร้อยละ 48.5 เกิดผลผลิตต้นแบบบริการสุขภาพทั้งสิ้น 12 ชิ้นงาน
เอกสารอ้างอิง
เปรมณัฐชยา บุญยอ, นิรมล สุธาวรรณ, ประภาทิพย์ แสนทวีสุข. ผลของโปรแกรมการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพพฤติกรรมการดูแลตนเอง น้ำตาลสะสม และความดันโลหิตของผู้ป่วยโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ 2566; 41(4):e267458.
รัตนาภรณ์ กล้ารบ, อรพินท์ สีขาว, ชฎาภา ประเสริฐทรง. ผลของโปรแกรมความรอบรู้ด้านสุขภาพสำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้. วารสารพยาบาลทหารบก 2564; 22(3):274-83.
ปิยนาฏ แซ่ก๋ง. ความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 โรงพยาบาลนาบอน. วารสารวิชาการเพื่อการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิและสาธารณสุข 2566; 1(3):59-72.
อดิเทพ ดารดาษ. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ในอําเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก [วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต] พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2565.
วิมล โรมา, สายชล คล้อยเอี่ยม, วรัญญา สุขวงศ์, ฐิติวัฒน์ แก้วอําดี, อัจฉรา ตันหนึ่ง, รุ่งนภา คําผาง และคณะ. รายงานการสํารวจความรอบรู้ด้านสุขภาพของประชาชนไทยอายุ 15 ปี ขึ้นไป พ.ศ. 2562. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2562.
Farmanova E, Bonneville L, Bouchard L. Organizational Health Literacy: Review of Theories, Frameworks, Guides, and Implementation Issues. Inquiry 2018 Jan-Dec; 55:46958018757874.
Brega AG, Hamer MK, Albright K, Brach C, Saliba D, Abbey D, et al. Organizational health literacy: quality improvement measures with expert consensus. Health Literacy Research and Practice 2019; 3(2):e127-e46.
กันยารัตน์ กุยสุวรรณ. แนวคิด หลักการ องค์กรแห่งความรอบรู้ด้านสุขภาพ. นนทบุรี: กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ; 2562.
Brach C. The journey to become a health literate organization: A snapshot of health system improvement. Studies in Health Technology and Informatics 2017; 240(1):203-37.
บุญสืบ โสโสม, ปรีชา พึ่งเจริญ, ตรีชฎา ปุ่นสำเริง, สุพรรณี กัณหดิลก, รุ่งรวี ประเสริฐศรี, รักรุ้ง โกจันทึก. การพัฒนาองค์กรรอบรู้ด้านสุขภาพในคลินิกฝากครรภ์: ผลดีที่เกิดขึ้นและการสื่อสารเพื่อส่งเสริมความรอบรู้ทางสุขภาพ. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยการพยาบาลและสาธารณสุขภาคใต้ 2562; 6(ฉบับพิเศษ):116-28.
Stringer E. Action Research in Education. 2nd edition USA: Pearson Education limited; 2014.
Krejcie R, Morgan D. Determining sample sizes for research activities. Educational and Psychological Measurement 1970; 30:607-10.
กองสุขศึกษา กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการพัฒนาคุณภาพงานสุขศึกษาและพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพในโรงพยาบาล. นนทบุรี: โรงพิมพ์กองสุขศึกษา; 2562.
ขวัญเมือง แก้วดำเกิง, จำเนียร ชุณหโสภาค. การพัฒนาและทดสอบแบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันควบคุมโรคกลุ่มบุคลากรสาธารณสุข. วารสารร่มพฤกษ์ 2564; 32(2):193-220.
พันธะกานต์ ยืนยง, ญาณันธร กราบทิพย์, ศุภร น้อยใจบุญ, ชุติกาญจน์ ถาวรเจริญ. ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการปฏิบัติงานของบุคลากรทางการแพทย์โรงพยาบาลบางคล้าอำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี 2566; 12(2):59-69.
Erlingsson C, Brysiewwicz P. A hands-on guide to doing content analysis. African Journal of Emergency Medicine 2017; 7(3):93-9.
นัฐชัย คุปติปัทมกุล, นครินทร์ ประสิทธิ์, พิทยา ธรรมวงศา. ปัจจัยแห่งความสําเร็จและปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการพัฒนาองค์กรแห่งความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้อํานวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตําบล. Health Science Journal of Thailand 2567; 6(4):1-9.
อรณิชา คณาคร, วีรพงษ์ พวงเล็ก. การสื่อสารภายในองค์การ แรงจูงใจในการปฏิบัติงาน และความผูกพันต่อองค์การที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการเป็นสมาชิกที่ดีต่อองค์การของบุคลากรโรงพยาบาลศรีสะเกษ. วารสารการสื่อสารและการจัดการ นิด้า 2567; 10(3):46-67.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานี
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานีและบุคลากรท่านอื่นๆในสำนักงานฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
