การศึกษาวิธีการใช้สารที่เหมาะสมในการลดปริมาณฟอร์มาลีนตกค้างในสไบนาง หมึกกรอบ ปลาหมึก และแมงกะพรุน
คำสำคัญ:
ฟอร์มาลีน, สไบนาง, อาหารทะเลสด, สารเคมีตกค้าง, วิธีการลดสารเคมีบทคัดย่อ
การศึกษาเชิงทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิธีการลดสารฟอร์มาลีนตกค้างในสไบนาง หมึกกรอบ ปลาหมึก และแมงกะพรุน ด้วยด่างทับทิม ผงถ่าน น้ำส้มสายชู และเกลือ ผลการทดลองพบว่าด่างทับทิมและผงถ่านสามารถลดปริมาณสารฟอร์มาลีนในอาหารได้ดีที่สุดรองลงมาคือ น้ำส้มสายชูและเกลือ ตามลำดับ ผลการทดลองลดปริมาณสารฟอร์มาลีนในสไบนาง หมึกกรอบ ปลาหมึกสด และแมงกะพรุน พบว่า ด่างทับทิมและผงถ่านสามารถลดปริมาณสารฟอร์มาลีนจากระดับความเข้มข้นมากกว่าหรือเท่ากับ 41 ppm ให้อยู่ในระดับความเข้มข้นน้อยกว่าหรือเท่ากับ 0.5 ppm ในระยะเวลาการแช่ 10 20 และ 30 นาที น้ำส้มสายชูสามารถลดปริมาณฟอร์มาลีนจากระดับความเข้มข้นมากกว่าหรือเท่ากับ 41 ppm ให้อยู่ในระดับความเข้มข้นน้อยกว่าหรือเท่ากับ 0.5 ppm ในหมึกกรอบและปลาหมึก แต่ในสไบนางและแมงกะพรุนสามารถลดปริมาณสารฟอร์มาลีนได้เพียง 1 ระดับ คือจากระดับความเข้มข้นมากกว่า 41 ppm เหลือระดับความเข้มข้น 21-40 ppm ในระยะเวลาการแช่ 10 20 และ 30 นาที และพบว่า เกลือสามารถลดปริมาณสารฟอร์มาลีนในสไบนางและปลาหมึกสดได้ 1 ระดับ คือจากระดับความเข้มข้นมากกว่า 41 ppm เหลือระดับความเข้มข้น 21-40 ppm ในระยะเวลาการแช่ 20 และ 30 นาที อย่างไรก็ตามด่างทับทิมและผงถ่านส่งผลต่อสีอาหารทำให้อาหารเปลี่ยนเป็นสีดำไม่น่ารับประทาน จึงอาจไม่เหมาะในการนำมาใช้ ดังนั้นเพื่อความปลอดภัยต่อผู้บริโภคจากการวิจัยนี้เสนอแนะว่าควรใช้น้ำส้มสายชูแช่อาหารเป็นเวลา 20-30 นาที และล้างด้วยน้ำเปล่า 2-3 ครั้ง ก่อนนำไปประกอบอาหาร เป็นวิธีการที่เหมาะสม สามารถลดสารฟอร์มาลีนในอาหารได้ และไม่ทำให้อาหารเปลี่ยนสี
เอกสารอ้างอิง
อัมพร สัจจวีรวรรณ, กล้าณรงค์ อินต๊ะวงศ์. พฤติกรรมการบริโภคของนิสิตมุสลิมและการปนเปื้อนฟอร์มาลินในอาหารทะเลจากตลาดนัดในพื้นที่รอบๆ มหาวิทยาลัยเทิร์น จังหวัดกาญจนบุรี. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา 2564; 29(1):56-66.
สหภูมิ ศรีสุมะ. ฟอร์มาลิน สารปนเปื้อนในอาหาร ภัยเงียบที่ต้องระวัง [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 9 ก.พ. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.rama.mahidol.ac.th/ramachannel/article/ฟอร์มาลิน-สารปนเปื้อนใน/?fbclid=IwAR39-
ศศิธร สายแก้ว. การตรวจหาฟอร์มาลีนในหมึกกรอบโดยใช้ Fourier Transform Infrared สเปกโทสโกปี (FTIR). วารสารวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม 2564; 4(2):28-35.
วนิดา ยุรญาติ, วันวิสา สนิทเชื้อ. ฟอร์มาลดีไฮด์ในอาหาร. วารสารพิษวิทยาไทย 2560; 32(1):53-66.
ธีรนาถ สุวรรณเรือง, วายุภักษ์ บอนคา. ความเสี่ยงและวิธีการจัดการการปนเปื้อนฟอร์มมาลีนในอาหาร. วารสารวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมทองถิ่น 2567; 1(2):1-7.
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสรุปผลการดำเนินงานโครงการบูรณาการอาหารปลอดภัย (Food safety) ประจำปีงบประมาณ 2563 [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 9 ก.พ. 2568]. เข้าถึงได้จาก: http://bqsf.dmsc.moph.go.th/bqsfWeb/wp-content/uploads/2021/09/Food-safety-report-63.pdf
ธินกร ไฝเพชร. การตรวจสารฟอร์มาลินในอาหารทะเล บริเวณพื้นที่ตลาดอําเภออู่ทองจังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารสภาการสาธารณสุขชุมชน 2563; 2(2):26-36.
วิภาวัลย์ บัวศรียอด, นุสบา นามวงศ์, สว่างพงษ์ เรืองศรี, เขมจิรา กัญญะลา, นูรฮูดา สุวรรณนุรักษ์, ลัดดาวัลย์ พะวร และคณะ. การตรวจหาฟอร์มาลินในน้ำแช่อาหารทะเลในตลาดจังหวัดนครราชสีมา. การประชุมวิชาการระดับชาติ วิทยาลัยนครราชสีมา ครั้งที่ 7 ประจำปี พ.ศ. 2563; วันที่ 23 พฤษภาคม 2563; วิทยาลัยนครราชสีมา. จังหวัดนครราชสีมา: สำนักวิจัยและพัฒนา วิทยาลัยนครราชสีมา; 2563.
สำนักส่งเสริมและสนับสนุนอาหารปลอดภัย สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข.รายงานสถานการณ์ความปลอดภัยของอาหาร ปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 13 ก.พ. 2568]; เข้าถึงได้จาก:https://foodsafety.moph.go.th/_WEBADMIN2/uploads/n_file/2lgixzsto7eos40cck.pdf
เสาวนีย์ เวียงนิล, ธันยาภรณ์ วงษ์ศรี, ขนิษฐา พุทธสุขา. การวิเคราะห์ปริมาณฟอร์มาลดีไฮด์อิสระในเนื้อสัตว์และผลิตภัณฑ์จากเนื้อสัตว์ ของร้านหมูกระทะในเขตสุขภาพที่ 6. วารสารสาธารณสุขมูลฐาน (ภาคกลาง) 2567; 38(3):7-12.
ศูนย์การแพทย์กาญจนาภิเษก คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. วิธีการล้างและการเลือกซื้อผักและผลไม้ ให้ปลอดภัยเพื่อลดความเสี่ยงของการมีสารเคมีตกค้าง [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 13 ก.พ. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.gj.mahidol.ac.th/main/vegetable/#:~:text
สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. 4 สารพิษตกค้าง อันตรายที่ต้องระวัง [อินเตอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 13 ก.พ. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.hsri.or.th/news/1/1247
อารยา วงศ์ป้อม, เจนจิรา ดวงสอนแสง. ฟอร์มาลินในอาหาร. สำนักสุขาภิบาลอาหารและน้ำ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. [อินเตอร์เน็ต]. 2561 [เข้าถึงเมื่อ 13 ก.พ. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://foodsan.anamai.moph.go.th/th/article/download?id=66823&mid=33860&mkey=m_document&lang=th&did=20920
สุรินทร์ อยู่ยง. ฟอร์มาลิน-ฟอร์มัลดีไฮด์. ภาควิชาเภสัชเคมีคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. [อินเตอร์เน็ต]. 2560 [เข้าถึงเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://pharmacy.mahidol.ac.th/knowledge/files/0322.pdf
กิตติโชติ วรโชติกำจร. ประโยชน์ด่างทับทิม 9 ข้อ. [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 20 ก.พ. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://medthai.com/ด่างทับทิม/
วรางคณา วิเศษมณี ลี, จิราวรรณ บัวชุม, กัญญาณัฐ คงเกาะทวด. วิธีการที่เหมาะสมในการลดความเข้มข้นของสารฟอร์มาลีนที่ปนเปื้อนในอาหาร. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน 2567; 10(3):109-19.
อัญชลี ศิริกาญจนโรจน์. ผงถ่านชาร์โคล (Activated Charcoal). สำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข [อินเตอร์เน็ต]. 2562 [เข้าถึงเมื่อ 3 ก.พ. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://nutrition2.anamai.moph.go.th/th/dm-km/download?id=40495&mid=31943&mkey=m_document&lang=th&did=14336
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานี
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานีและบุคลากรท่านอื่นๆในสำนักงานฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
