ความชุกและปัจจัยที่มีอิทธิพลต่ออาการผิดปกติของระบบทางเดินหายใจ จากมลพิษทางอากาศในวัยทำงาน อำเภอบ้านบึง จังหวัดชลบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกและวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่ออาการผิดปกติของระบบทางเดินหายใจจากมลพิษทางอากาศในประชากรวัยทำงาน อำเภอบ้านบึง จังหวัดชลบุรี เก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างจำนวน 342 คน สุ่มตัวอย่างอย่างง่ายโดยใช้ระบบคอมพิวเตอร์ ระหว่างเดือนเมษายน - มิถุนายน 2568 ด้วยแบบสอบถามชนิดตอบด้วยตนเอง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกพหุคูณ ผลการศึกษาพบส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 84.21 อายุเฉลี่ย 41.55 ปี (SD=11.75) ประกอบอาชีพรับจ้างทั่วไป ร้อยละ 39.47 ไม่มีโรคประจำตัว ร้อยละ 84.21 ไม่มีประวัติเจ็บป่วยระบบทางเดินหายใจในช่วง 6 เดือนที่ผ่านมา ร้อยละ 93.27 ทำงานในสถานที่ปิดไม่เกิน 8 ชั่วโมง ร้อยละ 90.06 มีอายุการทำงานน้อยกว่าหรือเท่ากับ 5 ปี ร้อยละ 54.09 ทำงานอยู่ในเขตพื้นที่เมือง ร้อยละ 54.39 มีการสวมอุปกรณ์ป้องกันทางเดินหายใจขณะทำงานบางครั้ง ร้อยละ 60.82 มีอาการผิดปกติทางระบบทางเดินหายใจ ร้อยละ 26.61 โดยอาการที่พบบ่อยที่สุดคือ หายใจลำบาก รองลงมาคือ หายใจมีเสียงหวีด และไอ ปัจจัยเสี่ยงที่มีความสัมพันธ์ต่ออาการผิดปกติอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ สภาพแวดล้อมการทำงานในเขตพื้นที่คมนาคม (AOR=22.37, p<0.001) การทำงานในสถานที่ปิดหรือพื้นที่ไม่สัมผัสอากาศภายนอกต่อเนื่องเกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน (AOR=16.17, p<0.001) ประวัติการเจ็บป่วยทางระบบทางเดินหายใจในช่วง 6 เดือนที่ผ่านมา (AOR=13.35, p<0.001) และสภาพแวดล้อมการทำงานในเขตพื้นที่เกษตรกรรม (AOR=3.20, p=0.008) และปัจจัยป้องกัน ได้แก่ การประกอบอาชีพค้าขาย (AOR=0.19, p=0.004) ดังนั้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรจัดทำแผนที่ความเสี่ยงเชิงสุขภาพรายพื้นที่เพื่อเฝ้าระวังกลุ่มวัยทำงานในเขตคมนาคมและเกษตรกรรม พร้อมเพิ่มความเข้มงวดในการควบคุมแหล่งกำเนิดฝุ่นละออง สถานประกอบการควรปรับปรุงระบบระบายอากาศภายในอาคารและพิจารณานโยบายการทำงานที่ยืดหยุ่นโดยเฉพาะในช่วงวิกฤตมลพิษ