ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดนครปฐม

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาพตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับการปฏิบัติงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดนครปฐม โดยอาศัยแนวคิดทฤษฎีแรงจูงใจเพื่อการป้องกันโรค และทฤษฎีสองปัจจัยของเฮอร์ซเบิร์ก กลุ่มตัวอย่างคืออาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านที่ปฏิบัติงานไม่น้อยกว่า 1 ปี จำนวน 350 คน คัดเลือกโดยวิธีสุ่มหลายขั้นตอน เครื่องมือเป็นแบบสอบถาม ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างเดือน กรกฎาคม – สิงหาคม พ.ศ. 2568 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและถดถอยพหุคูณเชิงเส้น

ผลการวิจัยพบว่า อสม. ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 83.1) อายุเฉลี่ย 58 ปี และมีประสบการณ์เฉลี่ย 13 ปี มีระดับการปฏิบัติงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก ในด้านการเฝ้าระวังโรค ด้านการควบคุมโรค และด้านการป้องกันโรค อยู่ในระดับสูง ร้อยละ 69.14, 66.29 และ 64 ตามลำดับ ความรู้ความรู้เกี่ยวกับโรคไข้เลือดออก แรงจูงใจ และปัจจัยค้ำจุนในการปฏิบัติงาน (ร้อยละ 92) อยู่ในระดับสูง ร้อยละ 89.14, 85.71 และ 92 ตามลำดับ ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการปฏิบัติงานอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ ปัจจัยค้ำจุนในการปฏิบัติงาน ความคาดหวังในความสามารถของตนเอง และความคาดหวังในประสิทธิภาพของมาตรการป้องกันโรค โดยมีค่าสัมประสิทธิ์ถดถอยมาตรฐาน (β) เท่ากับ 0.294, 0.255 และ -0.159 ตามลำดับ ปัจจัยทั้งหมดอธิบายความแปรปรวนได้ร้อยละ 28.3 (Adjusted R² = 0.283)

ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า การส่งเสริมการปฏิบัติงานของ อสม. ให้มีประสิทธิภาพนั้น การสนับสนุนเชิงระบบ (ปัจจัยค้ำจุน) และการสร้างความเชื่อมั่นในศักยภาพของตนเอง มีความสำคัญมากกว่าการให้ความรู้เพียงอย่างเดียว หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรพัฒนานโยบายที่มุ่งเน้นการจัดสรรทรัพยากร จัดอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อเสริมสร้างทักษะและความมั่นใจ รวมทั้งการสร้างระบบการให้แรงจูงใจที่เหมาะสม เพื่อรักษาขวัญและกำลังใจของ อสม. ในการปฏิบัติหน้าที่อย่างต่อเนื่องยั่งยืน